inzichten & herkenning

Hieronder kan je mijn maandelijkse overpeinzingen lezen. Ter herkenning, inspiratie, of.... Reageren kan op Dit e-mail adres is beschermd door spambots, u heeft Javascript nodig om dit onderdeel te kunnen bekijken. Graag de titel vermelden van het inzicht waarop je reageert. De teksten mogen niet zonder toestemming van lifecoach franklin worden gekopieerd.


Alle inzichten uit het archief



In de ogen van een ander (01-10-2017)

In het dagelijks leven komen we regelmatig met anderen in contact: op straat, in het openbaar vervoer, tijdens feestjes, op kantoor, bij vrienden/familie, enz. Tijdens deze ontmoetingen vinden er momenten van interactie plaats: informatie gaat over en weer, we tasten de situatie af en passen ons soms aan. Wellicht willen we de ander plezieren, of onszelf juist sterker profileren. Of we proberen toch zo dicht mogelijk bij onszelf te blijven. In dit contact bouwen we gaandeweg een beeld van elkaar op.

Hoe beoordelen we de ander op zo'n moment? We kunnen niet zeker zijn van wat er zich in andermans hoofd afspeelt en kennen (als we hier niet naar vragen) vaak de achterliggende redenen van een bepaalde actie niet. Daarnaast interpreteren we elkaars acties door onze eigen "filters": deze bouwen we in de loop der jaren op en worden bepaald door o.a. onze actuele stemming, onze ervaringen, normen- en waardenpatronen en de hieraan gekoppelde associaties.

Een objectieve beoordeling van elkaar - zonder aanvullende informatie - kan hierdoor bijzonder lastig kan zijn. Vooral omdat we meestal iemand beoordelen op wat hij doet, niet zozeer om wie hij is. Want dit laatste is een stuk lastiger vast te stellen zonder de ander beter te kennen. Als we "doen" gelijkstellen aan "zijn" dan is ons oordeel gebaseerd op een versimpelde voorstelling van de ander.

Dus wat zegt een oordeel van een ander uiteindelijk écht over ons, als deze voornamelijk gebaseerd is op ons handelen én gekleurd door een persoonlijk filter?
Zelfs als we onszelf zo transparant en open mogelijk proberen neer te zetten, dan nóg zijn we afhankelijk van de filters van de ander als het gaat om hun oordeel. Het opbouwen van zelfkennis, puur op basis van wat anderen over ons zeggen, kan dus tot onrealistische conclusies leiden. En in hoeverre zeggen onze daden sowieso iets over wie we daadwerkelijk zijn?

Bovenstaande neemt niet weg dat een punt van kritiek c.q. een compliment van de ander wél iets kan zeggen over de wijze waarop we met de buitenwereld communiceren. Het is uiteindelijk aan ons om te bepalen in welke mate we ons hierdoor laten beïnvloeden.

Om goed met oordelen van anderen om te kunnen gaan, zullen we eerst onszelf beter moeten leren kennen. Een grotere zelfkennis kan ertoe bijdragen dat we een duidelijker inzicht krijgen wat onze positie is t.o.v. de buitenwereld. Een zorgvuldige en respectvolle communicatie naar elkaar vergroot de kans aanzienlijk dat we iets wezenlijks opsteken binnen een ontmoeting.

Onze hang naar erkenning, herkenning en acceptatie (01-09-2017)

We willen ons graag erkend, herkend en geaccepteerd voelen. Dit ligt aan de basis van de menselijke emotionele behoefte. Vrijwel iedereen kent deze behoeftes, al zullen deze bij de één sterker naar voren treden dan bij de ander. Ook de wijze waarop deze behoeftes zich uiten, verschilt zeer van mens tot mens.

Waarom streven we naar erkenning, herkenning en acceptatie? Omdat het iets wezenlijks zegt over onze plek in de samenleving. Soms zegt het ook iets over een rangorde, bijvoorbeeld binnen de familie of op het werk. Worden we serieus genomen? Telt onze mening voor anderen? We willen namelijk niet buitengesloten worden. Zijn bovenstaande behoeftes bevredigd dan creëert dit gevoelens van veiligheid: het schept een band met degenen die onze gedachten spiegelen, ons zelfbeeld wordt bevestigd en ons zelfvertrouwen vergroot.

We kennen allemaal de verschillende vormen van dergelijke groepen; vooral de negatieve, meer extreme versies krijgen regelmatig aandacht in de media. Maar de dagelijkse varianten, zoals de groepen die we vormen met ons gezin, met familie, vrienden en collega’s, krijgen vaak veel minder aandacht binnen deze context. Want ook daar spelen dezelfde principes van erkenning, herkenning en acceptatie een rol. Al verschuiven de uitgangspunten wel per groep, met als hoofdreden dat onze belangen binnen elke groep anders kunnen liggen.

Van kinderen wordt het heel gewoon gevonden dat zij zichtbaar op zoek om deze behoeftes te vervullen. Op weg naar volwassenheid wordt vaak verondersteld dat dit gaandeweg een steeds minder grote rol speelt in ons bestaan, maar de realiteit laat zien dat dit niet zo is. Onze hang naar erkenning, herkenning en acceptatie als volwassene mag dan niet zo zichtbaar zijn, het blijft wel degelijk een grote rol spelen bij onze handelingen en beslissingen.

We voelen ons krachtiger als anderen binnen een groep ons bevestigen, zeker bij onderwerpen die belangrijk voor ons zijn. We ervaren op dat moment een grotere mate van controle over ons leven, voelen ons zekerder. Als we ons echter niet gesteund voelen door anderen, ook niet door degenen die het dichtst bij ons staan, worden we op onszelf teruggeworpen. Dit doet een enorm beroep op onze zelfreflectie, flexibiliteit en/of doorzettingsvermogen. Hoe blijven we overtuigd van onze visie als niemand ons steunt? Hebben we iets over het hoofd gezien wat anderen wellicht wél weten? Wat doet dit met onze positie als anderen hierachter komen? Is het tijd om onze mening te herzien?

Dit roept interessante vragen op: wanneer kan/durft een mens zich staande te houden, haaks op de grote stroom? Wanneer tonen we karakter, en wanneer zijn we hopeloos eigenwijs en/of asociaal? En wie bepaalt dit? Er is hierbij geen duidelijke scheidslijn. Want waar ligt de balans tussen onze eigen meningen en ideeën en die van anderen? Daarnaast: hoe belangrijk zijn sommige van onze normen en waarden eigenlijk? Waarom hebben we die ooit aangenomen? Durven we bepaalde overtuigingen los te laten en het eens van een andere kant te bekijken? Blijven we binnen de kaders van hetgeen we ooit geleerd hebben, of durven we ook hierbuiten te treden? In hoeverre durven we, los van de groepen waarbinnen we ons bewegen, een eigen mening te vormen, ook als deze tegen de heersende norm ingaat? Deze psychosociale dynamieken houden ons soms meer in de greep dan we zelf doorhebben.

De invloed van mijn moeders kanker op mijn bestaan (01-08-2017)

Toen mijn moeder in 2001 overleed aan de gevolgen van een zeer agressieve, relatief onbekende vorm van kanker, veranderde een deel van mijn leven voorgoed. En dan bedoel ik niet zozeer het voor de hand liggende feit dat een ouder - die je je hele leven hebt gekend - er plotseling niet meer is. Ik besefte mij in de zes maanden tussen de constatering van haar ziekte en haar sterven dat ik alle ideeën die ik in de loop van mijn leven had opgebouwd over leven en sterven, woede en verdriet, acceptatie en weerstand, etc. in de praktijk wilde, nee moest brengen.

Ik werd geconfronteerd met een situatie die ik tot dan toe alleen via vrienden en de media kende. Er moesten verscheidene belangrijke keuzes worden gemaakt. Ik besloot om mezelf helemaal open te stellen voor wat er ging komen, op allerlei gebieden. Voor iemand zoals ik, met een introverte en hoog sensitieve achtergrond was dit best een grote gok, ondanks alle kennis die ik bezat op dit gebied. Hoe zou ik hieruit tevoorschijn komen? Ik had een sterke emotionele band met mijn moeder en kon destijds niet goed inschatten hoe ik op haar lijden en sterven zou reageren. Maar ik dacht "als ik nu niet alles toepas wat ik ooit geleerd heb op dit gebied, wanneer doe ik dit dan wél?".

Prioriteiten veranderden: als ik dacht dat het nodig was liet ik alles vallen en spoedde naar het ziekenhuis. Niet omdat ik een goede zoon wilde zijn, niet omdat ik dacht dat dit van mij verwacht werd, maar simpelweg omdat IK het zelf belangrijk vond, het zelf graag wilde.

Door mijzelf te openen voor al het verdriet, de onmacht, het kwetsbare van mezelf en van mijn moeder, zus en vader, kwamen de bijbehorende gevoelens en emoties van mijzelf en de anderen hard en diep binnen. De pijn was heftig en de angst voor het onbekende duidelijk voelbaar; tegelijkertijd ervoer ik ook een ongekende helderheid en een vreemd soort flow. De gedachte "Dit is dus óók het leven" kwam met grote regelmaat terug. Doordat ik mijn weerstand tegen de situatie opgaf leek ik duidelijker te kunnen zien wat er met mij en mijn omgeving gebeurde. Regelmatig liet ik mijn emoties op de vrije loop en dacht soms dat ik erin zou verdrinken, maar dat gebeurde niet.

Mijn zus, vader en ik hebben de lijdensweg van mijn moeder van dichtbij meegemaakt, net als haar sterven en de doodstrijd die daarmee gepaard ging. Heftige ervaringen die tijd vergden om een plek in mijn bestaan te krijgen. Ik verwachtte na de crematie een terugslag te krijgen maar die kwam niet. Achteraf denk ik dat ik door mijn houding al veel verwerkt heb in het moment zelf. Natuurlijk heb ik nog maandenlang regelmatig intens gerouwd om wat er was gebeurd en wat er niet meer was. Ook dat hield ik niet tegen. Gek genoeg voelde ik mij uiteindelijk krachtiger dan voorheen. Ik had mezelf laten zien dat ik een dergelijke situatie kon doorstaan, en dat maakte mij sterker en slagvaardiger voor de toekomst. Een ongekend diepgaand leerproces.

Ik kan bovenstaande denkwijzen en handelen niet zomaar aanbevelen. Iedereen zal voor zichzelf moeten bepalen hoe hij/zij om wil gaan met een dergelijke situatie. Naast het ondergaan van alle emoties valt er vaak heel veel te leren, ook al beseffen we ons dat soms niet. Het heeft mij in ieder geval geleerd dat sommige fraaie theorieën vooral theorieën blijven als je ze niet in de praktijk brengt. Het heeft mij veel gebracht, niet alleen binnen deze situatie, maar ook in de rest van mijn leven.

Deze rauwe, ongepolijste en pijnlijke kanten van het leven horen er hoe dan ook bij. Het ontkennen hiervan is het ontkennen van een belangrijk deel van ons bestaan.

Stilstaan (01-07-2017)

Even niets doen: het lijkt steeds minder voor te komen. Ons werk en/of sociaal leven nemen regelmatig een groot deel van onze beschikbare tijd in beslag. We vullen graag onze tijd met 'nuttige' bezigheden. De treinreis van/naar het werk is vaak een aanleiding om met de laptop aan de slag te gaan. Of om een krantje te lezen. Als we ergens moeten wachten dan wordt de 'nutteloze' tijd snel even gevuld met een appje, een telefoontje, e-mail of sms'je. Er moet altijd wel iets worden afgehandeld of geregeld. Op zich geen enkel probleem, totdat we ons realiseren dat deze bezigheden ons leven domineren.

We leven in een maatschappij waar de nadruk vooral ligt op handelen en resultaten. Ons leven dreigt soms vol te lopen met allerhande afspraken en tijdsbestedingen waarvan we menen dat die allemaal belangrijk zijn. Een overvolle agenda wordt steeds vaker geassocieerd met succes en dynamiek. Rust en stilte worden eerder gekoppeld aan termen als oud, vermoeid, verveling, stilstand en dus achteruitgang. We willen graag een interessant leven leiden. Een avond alleen op de bank klinkt niet als dynamisch. Deze gedachtegangen zorgen ervoor dat we niet toekomen aan een simpel moment van rust en/of stilte. We zien dit gewoonweg niet als een nuttige tijdsbesteding. Behalve als alle andere bezigheden ons teveel worden.

Als er geen bewuste keuze wordt gemaakt tussen beweging en rust, groei en stilstand, dan lopen we het risico dat we op een gegeven moment het contact met onszelf kwijtraken. Het resultaat is o.a. onrust en "niet lekker in je vel zitten". Door geregeld voldoende tijd vrij te maken om stil te staan bij - en te verwerken van - wat er met ons gebeurt, kunnen we gebeurtenissen laten bezinken. We ervaren ruimte om bij onszelf na te gaan wat we van onze huidige situatie vinden. Nieuwe ideeën kunnen vorm krijgen. Maar ook: even niets te moeten. Gedachten op de vrije loop laten. Lekker ontspannen en mijmeren. Letterlijk tijd voor jezelf nemen. Preventief luieren. Misschien een goed idee om regelmatig tijd hiervoor in te plannen in onze agenda?

Interessante tip (01-06-2017)

Een bijzondere verzameling van korte, inspirerende video's zijn te zien op het YouTube account van The School Of Life, opgezet door de bekende filosoof Alain de Botton. Grappige, boeiende en zeer herkenbare onderwerpen, gegrepen uit het leven en bekeken vanuit een verfrissend en verhelderend perspectief. Ik zou zeggen: kijk wat je ervan kunt leren!

https://www.youtube.com/user/schooloflifechannel

N.B. De video's zijn allemaal in het Engels.

De boot missen? (01-05-2017)

We leven in een wereld waar veranderingen zich in een steeds hoger tempo voltrekken. Vooral op digitaal gebied worden voortdurend nieuwe ontdekkingen gedaan en bestaande technieken gecombineerd. De snelheid waarmee dit gebeurt heeft ook invloed op onze concurrentiepositie in de wereld: hoe sneller, hoe beter. De self-tuning-enterprise staat volgens sommigen voor de deur: slimme en snelle algoritmen analyseren het bedrijf en de wereld waarin dit bedrijf zich bevindt. Herhalende handelingen worden door geautomatiseerde processen geanalyseerd, afgehandeld en steeds nauwkeuriger voorspeld. Consumentengedrag wordt steeds diepgaander bestudeerd en producten en communicatie worden hierop bijgesteld.

Werkgevers (en ook de overheid) verwachten dat we ons continu bijscholen. Naast specifieke diploma's worden steeds vaker eigenschappen als creativiteit, flexibiliteit, passie en een positieve instelling gevraagd. We moeten blijvend openstaan voor veranderingen en ons aanpassen aan de toekomst. Deze cyclus van verandering en aanpassing lijkt zich steeds sneller te herhalen. Van jongeren wordt verwacht dat zij dit tempo makkelijker kunnen bijhouden dan ouderen, simpelweg omdat zij zijn opgegroeid met dit gegeven. Maar ook deze groep ervaart steeds meer de druk en stress die een 'sneller' werkleven met zich kan meebrengen. Toch proberen de meesten dit op te pakken, soms vanuit de angst geen aansluiting (meer) te kunnen vinden met de arbeidsmarkt.

Deze versnellingen en veranderingen gelden ook steeds meer voor ons privéleven. Onze agenda wordt drukker en drukker. We zijn hyperconnected en worden omringd door snelle startups en nieuwe netwerken. Hoeveel van ons zijn op Facebook, Pinterest, Instagram etc. gegaan omdat schoolgenoten, vrienden, familie en/of collega's dat ook deden? We willen per slot van rekening niets missen én onze eigen belevenissen delen, ook al kost ons dit vaak meer tijd dan we hadden gedacht.
Daarnaast willen we ook zoveel bereiken in het leven en van alles meemaken. Dus streven we naar de relatie die ons compleet zal maken, willen we die goedverdienende baan hebben (liefst als eigen baas) die ons fraaie huis zal bekostigen, nemen we kinderen, kopen we een auto, gaan we 4x per jaar op vakantie naar bijzondere plekken op de wereld, etc.

Allemaal keuzes waar op zich weinig mis mee is, maar waar we ons van af kunnen vragen of het wel handig is om het per se allemaal te willen. En binnen welke tijdspanne. Want wat zijn de consequenties in termen van rust, vrije tijd, geld en status? En wat zegt het over ons als we niet zouden kunnen/willen voldoen aan al deze verlangens? Stellen we onszelf wel eens de vraag waar deze verlangens vandaan komen? Omdat we hiermee zijn opgegroeid? Omdat anderen dit ook doen? Denken we dat we gelukkig zijn als aan al deze wensen zijn voldaan?

Vanuit historisch opzicht zijn we niet gewend om af te remmen, maar vooral om méér te willen. Tot ongeveer 40-50 jaar geleden was dit ook niet verwonderlijk, omdat de meesten toentertijd niet bepaald comfortabel leefden. Sindsdien is de welvaart met sprongen toegenomen, maar hetzelfde kan niet gezegd worden over onze innerlijke rust. Is - gezien de vele burn-outs en andere problematische gezondheidsverschijnselen in onze maatschappij - nu de tijd aangebroken om ons te bezinnen en (letterlijk) stil te gaan staan met waar we mee bezig zijn? Kunnen we bijvoorbeeld aanvaarden dat anderen soms beter zijn in aanpassen/versnellen/meegaan dan wijzelf? Zijn we nog in staat om te kiezen voor meer welzijn in plaats van meer welvaart? Durven we aan de rem te trekken? Mógen we van onszelf nog wel stilstaan?

Kwetsbaarheid (01-04-2017)

Kwetsbaarheid heeft (onder andere) te maken met onzekerheid en/of onderwerpen waar we geen (directe) controle over hebben of hadden. In een kwetsbare situatie hoeft er maar iets kleins te gebeuren - een handeling, een opmerking, een blik van een ander - en we voelen ons al diep geraakt. Of een herinnering die ons confronteert met sterke emoties. Hoe krachtiger de bijkomende gevoelens van bijvoorbeeld angst, schaamte, pijn, boosheid, verdriet en/of onmacht, hoe groter het gevoel van kwetsbaarheid zal zijn.

In onze huidige samenleving, waar een krachtige uitstraling op basis van zelfverzekerdheid regelmatig wordt benadrukt, ziet menigeen kwetsbaarheid als een teken van zwakte. Iets wat ten koste van alles vermeden moet worden. De angst voor afwijzing is hierbij groot. Toch is het werken met de eigen kwetsbaarheid één van de krachtigste gereedschappen voor persoonlijke groei. Zodra je je kwetsbare kanten onder ogen durft te zien, kun je een diepgaande ontwikkeling in gang zetten.

Als je sommige kwetsbaarheden met anderen durft te delen, leer je niet alleen jezelf beter kennen, maar ook diegene waarmee je dit deelt. Hoe toon je jouw kwetsbare kanten? Ben je daar duidelijk in? Erkent de ander de kwetsbaarheid in jou? Hoe gaat deze persoon ermee om? Word je respectvol behandeld of maakt de ander misbruik van de getoonde openheid? Hoe ga jij om met de reacties van de ander? Omdat niet iedereen goed om kan gaan met de kwetsbaarheden van een ander, is het aan te raden om in eerste instantie selectief te zijn aan wie je wat vertelt.

In het tonen van je kwetsbaarheid laat je je menselijke kant zien, waardoor anderen je beter leren kennen en meer rekening met je kunnen houden. Als je op een goede wijze met de kwetsbare delen van jezelf aan de slag gaat, zal je gaandeweg steviger in je schoenen komen te staan. Je komt steeds beter in contact met jezelf. Dit proces vraagt vaak moed en doorzettingsvermogen. Sommige kwetsbaarheden zullen voortgekomen zijn uit situaties die je zijn overkomen; mogelijk kun je dit (eventueel onder begeleiding) accepteren en het een plek geven. Er zijn kwetsbaarheden die, als ze nader bekeken worden, opgelost kunnen worden met de nieuwe inzichten die hierbij ontstaan. Zo wordt je weer een stukje authentieker.

In verbinding zijn met jezelf, dus ook met je kwetsbare kanten, maakt je tot een krachtiger mens. De harmonie en balans in het leven worden hiermee vergroot. Het ervaren van kwetsbaarheid is gekoppeld aan het mens-zijn. Het brengt je in contact met een rauw stukje leven. Ongepolijst. Een intens leerproces die het zelfvertrouwen kan vergroten en relaties meer diepgang kan geven. En waar je de rest van je leven voordeel van kunt hebben.

Wat zegt ons streven naar succes? (01-03-2017)

We herkennen het allemaal wel: het streven naar succes. Zo vreemd is dit streven niet. Succes wordt immers vaak gekoppeld aan sociale status en/of geld, zaken waar we bijna allemaal gevoelig voor zijn. Daarnaast komen we regelmatig in aanraking met succesverhalen: weekbladen, internet, televisie en kranten berichten continu over succesvolle mensen uit binnen- en buitenland, wat ze hebben bereikt, wat ze meemaken, hun relaties, hun meningen, kortom allerlei aspecten uit hun leven. Ze zijn een inspiratie voor een groeiende groep mensen die graag het geheim van deze succesverhalen zouden willen doorgronden en zelf (meer) succesvol zouden willen zijn.

Succes zegt meestal iets over het feit of we het "goed" doen, of we gewenste resultaten hebben bereikt. We ervaren in succesmomenten dat ons harde werken wordt beloond en onze inzichten worden erkend. Door bevestigd te worden in ons succes krijgt het zelfvertrouwen een enorme boost. We voelen ons goed over onszelf. Bewondering en erkenning (en soms afgunst) vallen ons ten deel. Dit kan een grote indruk maken op de wijze hoe we naar onze positie en ons functioneren kijken. Met als gevolg dat succes bij sommigen een streven op zich is geworden, en het etaleren van deze successen een regelmatig terugkerende handeling. Social media en websites als LinkedIn worden ingezet om fraaie profielen te publiceren. Feestjes en etentjes worden steeds vaker gebruikt om te netwerken en het bestaande succesbeeld te versterken.

Maar wat zegt het streven naar succes eigenlijk over onszelf? Succes is een persoonlijk en relatief begrip, een momentopname, waarbij we behaalde resultaten vaak vergelijken met die van anderen. Zouden we onszelf ook als succesvol kunnen ervaren als we een puur persoonlijk doel hebben weten te bereiken, ook al is dit streven vanuit andermans standpunt niet bijzonder interessant? Streven we vooral naar grote successen, of zijn de kleine net zo interessant? En wat gebeurt er met ons als we eenmaal succesvol zijn? Zijn we dan bevredigd en kunnen we genieten van hetgeen we behaald hebben? Of gaan we meteen werken aan het volgende succes?

Als we succes nastreven om vooral bewondering en erkenning te oogsten, dan lijkt dit al gauw te leiden tot een uitgehold bestaan. Een mooie verpakking waarvan de inhoud langzamerhand oplost. Succes zou iets moeten zeggen over een behaald resultaat, maar zodra het als doel wordt gehanteerd verliest het zijn glans.
Succesverhalen worden niet zelden bewust uitvergroot, andere (vooral de problematische en mislukte) onderwerpen verdwijnen naar de achtergrond alsof ze geen deel uitmaken van ons bestaan. De keerzijdes van successen worden niet of nauwelijks belicht, behalve in de roddelrubrieken. Het continu benadrukken van succes, in combinatie met het wegdrukken van de problemen in ons leven, kan een fikse onbalans veroorzaken. Het kan ten onrechte de indruk geven dat deze zaken niet bij het leven horen. Als we dan ook nog de veronderstelling hanteren dat we geen fouten mogen maken (en misschien een perfectionistische insteek hebben), is het niet zo vreemd dat steeds meer mensen met fikse stress door het leven gaan. Dit ondanks het feit dat we het over het algemeen - materieel gezien - beter hebben dan ooit.

Maatschappelijke status en competitie zijn altijd al onderdeel geweest van onze samenleving, maar vandaag de dag hebben we meer inzichten tot onze beschikking om te bepalen waar ze toe zouden kunnen leiden. Wellicht is het verstandig om onze uitgangspunten met betrekking tot ons streven naar succes van tijd tot tijd tegen het licht te houden. Want met succes is in principe niets mis, zolang we maar bewust zijn wat het met ons doet en hoe we ermee omgaan.

Werk en stress (01-02-2017)

We ervaren allemaal wel eens periodes van verhoogde (werk)druk. Of we voelen ons uitgedaagd om iets te presteren. Deze situaties worden vaak als stimulans gebruikt om het beste uit onszelf te halen. Als de druk om te presteren echter te hoog wordt, of de uitdaging in een groot probleem verandert, komt er al gauw flinke stress om de hoek kijken. Korte periodes van stress zijn vaak nog wel uit te houden, maar als het te lang duurt dan kunnen er ernstige klachten optreden op zowel lichamelijk als psychisch vlak.

Het werk wordt vaak genoemd als één van de belangrijke oorzaken van stress. Velen van ons brengen een groot deel van de week op het werk door, dus wat we daar meemaken kan een behoorlijke invloed op onze gesteldheid hebben. Werkinhoudelijke stress kan worden veroorzaakt door bijv. monotoon of onbelangrijk werk. Maar ook andere zaken spelen mee zoals teveel of juist te weinig werk, te lange dagen maken, een slechte werksfeer ervaren, weinig invloed hebben op belangrijke werkgebeurtenissen, een oninspirerende werkomgeving. Daarnaast kunnen andere factoren een rol spelen, zoals baanonzekerheid, gebrek aan carrièremogelijkheden, onvrede over beloning, slecht management, onduidelijke taakverdeling, gebrekkige communicatie, enz.

Wat is dan in dit opzicht een gezonde baan? Veelal wanneer de werknemer zich lekker voelt in zijn werk, bij een werkgever waar voldoende mogelijkheden zijn om er zich (in brede zin) te kunnen ontplooien. In een gezonde baan valt de werkdruk binnen de capaciteiten en de mogelijkheden van de werknemer. Men voelt zich daarnaast door zowel belangrijke collega's als de werkgever gehoord én gesteund. Ook belangrijk: de werkgever komt afspraken na, doet moeite om zich te verplaatsen in de werknemer en communiceert duidelijk, helder en tijdig over belangrijke beslissingen. Het inlevingsvermogen vanuit de werkgever naar de werknemer is helaas nog te vaak een onderbelicht onderdeel; men is dan eerder geneigd om voor de werknemer te beslissen "wat goed voor hem is". Vage bedrijfsdoelen helpen hier niet bij.

Het bovenstaande laat zien hoe belangrijk het is om onderscheid te maken tussen tijdelijke werkdruk, uitdagingen en stress. En om bij werkgerelateerde stress tijdig bewust te worden van de werksituatie waarin men zit. Een goede analyse kan gebruikt worden om gerichtere keuzes te maken, zodat oorzaken gericht kunnen worden aangepakt. Door onze mogelijkheden onder de loep te nemen en onze invloed bij de werkgever in kaart te brengen, wordt duidelijk wat onze speelruimte is. Als we hiermee aan de slag gaan, vergroten we de kans op een veel meer ontspannen en dus gezonder (werk)leven.

Stil (01-01-2017)

Met de opkomst van notebooks, smartphones, mp3 spelers en tablets is het steeds gemakkelijker geworden om onderweg te werken en/of vermaakt te worden door beeld en geluid, waar we ook zijn. We plegen een telefoontje, luisteren naar muziek, lezen het laatste nieuws, bekijken een video, spelen een spelletje, delen iets op Facebook, reageren op Whatsapp berichten, enz. Over het algemeen nuttige of ontspannende toepassingen.

Tegenwoordig grijpt een groeiende groep steeds vaker naar onze draagbare vrienden om de tijd door te komen. Het "in verbinding staan met anderen" neemt hierbij soms verslavende vormen aan. Tijdens een proef, waarbij de deelnemers een week lang geen social media mochten gebruiken, kwam het woord 'verveling' regelmatig naar voren. Men had het gevoel dat er alternatieven moesten worden gezocht om de verveling te verdrijven. Het lijkt of deze groep voortdurend op zoek is naar prikkels, waarbij waardering en bevestiging van de buitenwereld een belangrijke rol spelen. Stille momenten worden meer en meer vermeden. Samen met muziek, video en nieuws worden bijna ongemerkt alle 'gaten' in de vrije tijd gevuld.

Dit roept interessante vragen op. Wie kijkt er nog uit het raam tijdens een reis als je een smartphone bij je hebt? Wie mijmert er nog, starend in de verte, wachtend op de bus? Wat gebeurt er met ons als we telkens afgeleid worden? Wat doen alleen zijn, leegte en stilte eigenlijk met ons? Zoeken we onbewust afleiding om maar niet met onszelf geconfronteerd te worden?

Een volle agenda, veel connecties, een 'gevuld' bestaan met veel verschillende ervaringen: dit alles geeft ons tegenwoordig een hogere sociale status. Woorden als 'alleen' en 'stil' lijken synoniemen te worden voor eenzaamheid en verveling. Maar in deze hectische maatschappij wordt het juist steeds belangrijker om regelmatig de stilte op te zoeken, binnen én buiten jezelf. Dit geeft ons de gelegenheid om belangrijke ervaringen beter te verwerken en om van tijd tot tijd ons leven te evalueren.

Het is bijna zover.... (01-12-2016)

De feestdagen komen eraan, het wordt alweer drukker met gezellige afspraken en etentjes...

Ik wens iedereen een heel goed uiteinde; geniet ervan, samen of alleen. Neem daarbij ook de tijd om bij de dingen stil te staan.

Dat 2017 een interessant jaar mag worden, met moed en compassie. Ik proost op het krijgen van betekenisvolle inzichten die ons leven verder verrijken!

Hartelijke groet,
Franklin

Spiritualiteit (01-11-2016)

Ik noem mijzelf niet voor niets een spiritueel lifecoach, omdat dit veel zegt over mijn benadering van het leven. Op deze website omschrijf ik spiritualiteit o.a. als de balans tussen hoofd en hart, maar eigenlijk is het zoveel meer. Wat is momenteel de definitie van moderne spiritualiteit? Waar dit vroeger steevast werd gekoppeld aan religie, ligt tegenwoordig de nadruk meer op de persoonlijke, innerlijke ervaring. Wikipedia geeft een interessante omschrijving: "Spiritualiteit is steeds meer gaan betekenen dat iemands beleving meer persoonlijk, minder dogmatisch en meer pluralistisch is, met meer openheid voor nieuwe ideeën en invloeden, dan het geloof van de gevestigde religies".

Moderne spiritualiteit zegt iets over hoe we naar onze levensweg kijken, wat onze diepste waarden zijn en welke betekenis we aan verschillende situaties in ons leven geven. Wat is de essentie van ons Zelf en hoe willen we deze onderzoeken? Staan we in goed contact met onze innerlijke wereld en wat kunnen we hiervan leren? Centraal staat het wezen van de mens dat zich uit in voelen, denken en handelen. Als spiritueel mens durf je te kijken naar alle aspecten van jezelf, ook -of misschien wel juist- naar die onderdelen die je (op het eerste gezicht) niet zo fraai vindt. Om dan te kunnen/durven te accepteren dat jij, op dat moment, zo in elkaar zit.

We leven in een wereld vol eisen, verwachtingen en voorwaarden. Als je deze buitenwereld (een stukje) kunt loslaten en je je meer op je innerlijk kunt richten, wordt de externe druk minder. Als we op een wat diepere laag kijken, betreft het vaak geen externe druk: het is de druk die je uiteindelijk jezelf oplegt onder invloed van externe factoren. In plaats van je constant te richten op de buitenwereld en jezelf daarmee te vergelijken, ga je meer van je innerlijk uit: je eigen ideeën, capaciteiten en talenten. En als je al besluit om te veranderen, dan doe je dat omdat je dichter bij je ware Zelf wilt komen, niet omdat een ander iets van je verwacht. Het gaat dus niet om jezelf te verbeteren, maar meer om je volledige Zelf te kunnen ervaren. Zonder de toegepaste filters en maskers die je wellicht in de loop van de tijd hebt aangebracht omdat je dacht dat je hierdoor beter geaccepteerd zou worden, beter zou functioneren, etc. Je komt steeds sterker in verbinding met je diepere, ware Zelf.

Dit betekent zeker niet dat je gaat navelstaren: vanuit mijn optiek houdt bezig zijn met spiritualiteit onder meer in dat je juist open staat voor nieuwe ideeën en invloeden. Dat je die vervolgens durft uit te proberen in je leven, waardoor je uiteindelijk steeds beter kunt herkennen wat er bij je past en wat niet. Je bouwt op deze wijze gaandeweg een innerlijke kracht op die als basis kan dienen voor alle toekomstige situaties die op je pad komen. Het is geen magisch middel tegen verdriet, angst of andere emoties die we van tijd tot tijd ervaren, maar meer een rode draad die altijd op de achtergrond aanwezig is en ons door moeilijke tijden heen kan helpen. En (bijna paradoxaal) zijn het juist de moeilijke situaties die het meest over ons kunnen vertellen: hoe is ons denken, hoe gaan we ermee om, wat willen we ermee, etc. Van heel veel verschillende omstandigheden valt te leren, mits we onszelf hiervoor openstellen.

Een dergelijke ontwikkeling is mooi, zolang e.e.a. maar niet dogmatisch wordt opgepakt. We zijn soms zo naarstig op zoek naar antwoorden via anderen, dat we vergeten te luisteren naar welke er in onszelf besloten liggen. Laat je niets wijsmaken door organisaties en personen die de indruk wekken De Waarheid in pacht te hebben. Juist als we geconfronteerd worden met de kwetsbare delen van ons innerlijk, zijn we gemakkelijker te beïnvloeden door anderen.

We hebben de mogelijkheid en de wijsheid om uiteindelijk zélf de juiste keuzes te maken, met of zonder ondersteuning van anderen. Geef jezelf de grootst mogelijke vrijheid om de benodigde kennis op te doen, en doe dit -indien gewenst- met mensen die jouw achtergrond en persoonlijkheid respecteren. Het blijft belangrijk om regelmatig bij jezelf na te gaan hoe iets voelt, en -zeker bij twijfel- open te blijven staan voor andere invloeden. Kritisch zijn en dicht bij jezelf blijven zijn zeer waardevolle aspecten in deze. Zo kan er een stevige basis worden gelegd voor persoonlijke groei welke goed aansluit op jouw behoeftes.

Overigens: wat voor jou werkt, hoeft niet per se voor een ander te werken. Zeker op spiritueel gebied. We mogen elkaar oplossingen en zienswijzen aanreiken, maar zullen ook moeten respecteren dat anderen dit wellicht niet aannemen en anders in het leven staan. Zie daarom deze tekst vooral als een suggestie en als prikkeling om over je eigen spiritualiteit na te denken.

Je best doen: een overpeinzing (01-10-2016)

Soms kan een simpel zinnetje aanleiding zijn tot allerlei overpeinzingen. Bijvoorbeeld: "Om succesvol te zijn moet ik mijn best doen". Hier komen allerlei vragen uit voort. En -niet te vergeten- aannames. Kunnen we "je best doen" en "succesvol zijn" meten in absolute of relatieve zin? Wat is de definitie van "je best doen"? We snappen gevoelsmatig wat er bedoeld wordt, maar kunnen we het ook in woorden vatten? En waar doen we dan ons best voor, welk resultaat hebben we daarbij in gedachten? Gaat dit over het zo goed mogelijk afhandelen van een taak die we op ons hebben genomen? Zo ja, wanneer vinden we het dan goed genoeg? Als we er een goed gevoel bij hebben? Of als we er (bijna) bij neervallen? Misschien gaat het uiteindelijk niet zozeer om de taak zelf maar meer om wat het resultaat over ons zegt? Of gebruiken we "je best doen" vooral als een interne aanjager om ons op een hoger niveau te laten presteren dan we doorgaans van onszelf gewend zijn?

Trouwens: is het echt nodig om ons best te doen om succesvol te kunnen zijn? Zou 'gewoon' ook goed genoeg kunnen zijn? Waarom wel/niet? Als iets ons gemakkelijk afgaat vanwege onze aangeboren talenten, doen we dan wel ons best op dat moment? Wanneer vinden wij sowieso dat we ons best hebben gedaan? En is dit dan gemeten naar onze eigen maatstaven, of die van een ander? Hoeveel energie steken we in de bijbehorende handelingen: zijn we vooral ontspannen bezig of is "je best doen" onwillekeurig gekoppeld aan (enige) stress? Horen we in gedachten al de kritiek van de buitenwereld of zijn we hierin redelijk onafhankelijk?

En voor wie doen we ons best? Vooral voor onszelf of vooral voor een ander? Welke normen en waarden hanteren we doorgaans hierbij: die van de buitenwereld/maatschappij of onze eigen? Zijn we ons bewust van dit verschil? Als we niet regelmatig ons best zouden doen, in hoeverre speelt hierbij de (irreële) angst een rol dat we vroeg of laat afglijden naar de andere kant: luiheid en/of gemakzucht?

Daarnaast: wat betekent 'succesvol' zijn? Waar wordt dit aan afgemeten? Is dit maatschappelijk succes of persoonlijk succes? Maken we hierin verschil? In hoeverre vinden wijzelf dat we succesvol zijn in ons leven? En waarom vinden we dat? Wat zegt dit over onze prioriteiten in het leven? Kunnen we inzien dat succes vooral een relatief en persoonlijk begrip is? En dat ons idee van succes in de werkelijkheid soms keerzijden heeft waar we (te) weinig bij stil staan?

In de zoektocht naar de antwoorden op bovenstaande vragen worden we geconfronteerd met verschillende soorten balans, op allerlei vlakken. De balans tussen onze interne en de externe wereld. Tussen perceptie en realiteit. Tussen ons streven en de beschikbare mogelijkheden. Tussen verwachting en eindresultaat. Om een balans beter te kunnen bepalen, is het noodzakelijk om eerst bewust te worden van de gedachteprocessen die we hierbij gebruiken. Het kan heel verfrissend werken om ingesleten handelingen en gedachten regelmatig onder de loep te nemen en te evalueren of deze nog bij ons passen.

In tegenstelling tot de belastingdienst kunnen we ons leven vaak simpeler, leuker én gemakkelijker maken. We hebben al heel veel kennis op dit vlak tot onze beschikking. De uitdaging ligt in het constructief en regelmatig toepassen van deze kennis in de praktijk en open te staan voor nieuwe inzichten omtrent onszelf.

Onze waarheden (01-09-2016)

De wijze waarop wij de wereld (en onszelf) ervaren, hangt nauw samen met de ideeën die we gedurende ons leven opdoen. Deze ideeën worden onder andere gevoed door onze opvoeding, de cultuur waarin we opgroeien, onze vrienden, school, media, etc. Om de opgedane indrukken te kunnen structureren, werken we onder andere met waarheden. Deze helpen ons om steviger in het leven te staan: ze maken een wezenlijk deel uit van de basis van ons bestaan.

Maar wat ís waarheid eigenlijk? Er is in de loop der jaren veel geschreven over dit thema, zowel vanuit filosofisch als religieus perspectief. Waarheid omschrijven blijkt een lastig concept. Kort door de bocht: als een stelling wetenschappelijk kan worden onderbouwd, kan het als een waarheid worden opgevat. Een stelling die niet door alle feiten wordt ondersteund kan een mening worden genoemd. Maar we maken in de praktijk allerlei uitzonderingen. Zo wordt de mening van iemand met veel kennis van zaken (bijv. een deskundige) al snel door anderen als een waarheid beschouwd. Een hoge sociale of politieke status kan hetzelfde bewerkstelligen. Iets wat herkenbaar en/of aannemelijk is, nemen we eerder als waarheid aan. Waarheden kunnen gesuggereerd worden door reclame en propaganda. Enzovoort.

Wat wij als waarheid zien, hoeft niet noodzakelijkerwijs met de werkelijkheid overeen te komen. Het is een aanvaarde afspiegeling van de werkelijkheid waar wij ons in kunnen vinden. Een waarheid wel of niet omarmen is - voor volwassenen - vaak een puur persoonlijke keuze, al ervaren we dit niet altijd zo. Kinderen daarentegen missen hiervoor over het algemeen het overzicht en kampen daarnaast vaak met zaken als loyaliteit.

Waarheden kunnen ons verstevigen, maar ook verstarren. Soms denken we dat iets een waarheid is, omdat het ons met de paplepel is ingegoten. Of iets blijkt achteraf geen waarheid (meer) te zijn, en houden we er toch aan vast. Zeker als het over thema's gaat waar wij veel waarde aan hechten. Dan voelt het loslaten van een waarheid enigszins als het loslaten van een stukje "zelf", omdat we sommige waarheden sterk hebben geïntegreerd in ons wezen. Een interessante vraag is dan ook: in hoeverre worden we gedefinieerd door onze waarheden?

Dus als onze blik op de wereld gekleurd wordt door onze waarheden, is het dan niet handig om daarvan gewaar te zijn? Zijn we in staat onze waarheden te onderscheiden van onze meningen en overtuigingen? Durven we sowieso hierin iets los te laten? Zo nee, wat denken we dat er zou gaan gebeuren als we dit wél zouden doen?

Hoe belangrijk zijn jouw waarheden voor jou?

Je eigen weg bepalen (01-08-2016)

We worden gedurende ons hele leven beïnvloed door de buitenwereld. Wellicht denken we heel individueel bezig te zijn en voor een groot deel onafhankelijk van anderen te opereren. Maar dan nóg spelen onder andere familie, vrienden, collega's, buren, overheid en media een belangrijke rol in de wijze waarop we naar onszelf en het leven kijken. De mate waarin we beïnvloed worden is vaak groter dan we doorgaans denken. Leeftijd blijkt hierbij niet of nauwelijks bepalend.

Vooral familie kan op dit gebied een flinke duit in het zakje doen. Als opvoeders maar vaak genoeg een bepaald standpunt herhalen, is de kans groot dat hun kinderen dit overnemen. De rest van de familie kan ook een stevige impressie achterlaten. We stemmen ons handelen en denken toch vaak in eerste instantie af op wat onze directe omgeving aangeeft: dit is immers onze referentie. De beïnvloeding hoeft niet eens in gesproken woord te zijn: een blik, houding of handeling zegt meestal al genoeg. Sommige families zijn zeer kundig in het onuitgesproken beïnvloeden van elkaar. Dit zegt vaak veel over de onderlinge verhoudingen, en de wil van bepaalde familieleden om hun visie (en daarmee hun macht) te laten gelden. Op dit gegeven is menig tv-serie gebaseerd.

Wat maakt dat we in bepaalde situaties zo gemakkelijk beïnvloedbaar zijn? De angst om buitengesloten te worden kan hierbij een factor zijn. We zijn (veelal onbewust) bereid om concessies te doen naar onszelf toe, om maar gewaardeerd en geaccepteerd te voelen. We willen graag deel uitmaken van een groep vanwege de gevoelens van veiligheid en geborgenheid die dit met zich meebrengt. Het zijn daarom vaak deze elementen die gebruikt/misbruikt worden door anderen als het gaat om het uitoefenen van invloed.

Invloed van buitenaf kan natuurlijk ook positief bedoeld zijn, maar bewuste negatieve manipulatie is daarentegen ongewenst. Het is daarom goed om met enige regelmaat te analyseren in hoeverre wij daadwerkelijk onze eigen beslissingen nemen. Omdat het hierbij vaak om (relatief) subtiele signalen gaat, kan het lastig zijn om de vinger te leggen op wat er nou precies gaande is. Toch is het belangrijk om te beseffen op welke vlakken wij het meest ontvankelijk zijn voor beïnvloeding van buitenaf.

Dus: hoe belangrijk is andermans mening? Wat zou er gebeuren als we meer op onze eigen kompas zouden varen? Natuurlijk is enige mate van aanpassing gewenst aan de samenleving, anders wordt deze onleefbaar. Maar er is vaak genoeg ruimte binnen deze grenzen te herkennen, nemen we die dan ook? Zo niet, waarom eigenlijk niet? Zijn we in staat om zonder anderen te bepalen wat goed voor ons is? Hoe afhankelijk zijn we in dit opzicht van anderen? Zijn we krachtig genoeg om onze eigen weg te gaan? Kunnen we de interne signalen herkennen die aangeven wat wel/niet goed voor ons is? Of moeten we leren om onze antennes wat meer naar binnen te richten i.p.v. naar buiten?

Het blijft een dynamische balans: de keuze voor onze eigen mening of voor die van een ander. Ieder van ons kan besluiten waar deze grens ligt. Ook ik kan met dit stukje een bepaalde mate van invloed uitoefenen. Maar in hoeverre dit ook echt zo is mag een ieder helemaal voor zichzelf bepalen.

Moeite met de andere kant (01-07-2016)

We zijn niet zo goed in loslaten. In afleren. Minderen. Stoppen. Op zich niet zo vreemd als we bedenken hoe we opgroeien.

Als kind komen we al vroeg in aanraking met het fenomeen "leerproces". We proberen nieuwe ervaringen eigen te maken. Gaandeweg voegen we allerlei soorten kennis toe aan onze innerlijke wereld. De eerste 20-25 jaar van ons leven staat grotendeels in het teken van "verwerven", ook waar het onze plek binnen de maatschappij betreft. Dit "verwerven" wordt op zich weer geassocieerd met termen als streven, aanleren, groeien, aankopen, binnenhalen, kortom: zaken naar ons toe trekken. Tot zover lijkt er niets aan de hand. Zo wordt bijvoorbeeld groeien, aanleren en streven door de maatschappij flink gestimuleerd. We leren dat "meer" onze wereld vergroot, onze mogelijkheden laat toenemen en onze concurrentiepositie verbetert.

Maar wanneer leren we iets over de andere kant van het leven? De kant van het loslaten, van afleren, stoppen, minderen, wegdoen? Deze termen, die lijnrecht tegenover datgene lijken te staan wat we geleerd hebben, associëren we vooral met moeten. We willen liever niet vrijwillig geconfronteerd worden met deze -vaak pijnlijke- kanten van het leven. En dus is de realiteit dat we er pas wat mee gaan doen als we in een situatie terechtkomen die ons hiertoe dwingt. Een ongeneeslijke ziekte. Een scheiding. Een ongeval. Dromen die niet uitkomen, ondanks ons harde werken.

Als het om zulke nare zaken gaat, waarom zouden we ons dan met deze negatieve zaken bezighouden? Natuurlijk is er niets mis met een positieve benadering, tenzij negatieve gebeurtenissen ontkend gaan worden. Hoe langer deze ontkenning duurt, des te moeilijker wordt het om die situaties binnen te laten komen waar we liever niet mee om willen gaan. En aangezien we allemaal vroeg of laat geconfronteerd worden met problemen, stapelen deze zich alleen maar op als we hier niets mee doen.

Het leven bestaat uit zowel prachtige als zeer problematische gebeurtenissen. Als we beide evenveel zouden accepteren én de bereidheid zouden hebben om met de moeilijke onderdelen aan de slag te gaan, voegen we telkens iets toe aan onze uitrusting van levenswerktuigen. We kunnen meer evenwichtige persoonlijkheden worden als we in staat zijn om "die andere kant van het leven" binnen te laten komen en hiermee om kunnen gaan. Sterker nog - we kunnen levenskunstenaars worden: zowel diep genieten als het mooie zich aandient, én het moeizame aan durven gaan. Een stevige basis, waarbij de bonus is dat we de mooie dingen in het leven nog meer leren waarderen.

Wat heb ik bereikt? (01-06-2016)

Nog geen vijftig jaar geleden waren het vooral mensen van middelbare leeftijd die hun leven op een gegeven moment gingen analyseren - en die bij onvrede soms hun gehele bestaan gingen herzien. Tegenwoordig worden vragen als "wat heb ik bereikt?" en "wat wil ik nog bereiken?" al gesteld door mensen van rond de dertig jaar of zelfs nog jonger. Op zich een gunstige ontwikkeling, want hoe eerder het zelfbewustzijn rond dit thema wordt ontwikkeld en gestimuleerd, hoe langer we daarvan profijt hebben. Helaas gaat dit pad meestal over de nodige hobbels.

Je zou verwachten dat, afhankelijk van de leeftijd, de ene vraag ("wat heb ik bereikt") zwaarder weegt dan de andere ("wat wil ik nog bereiken"). Immers: hoe ouder we zijn, des te meer de jaren gaan tellen. We zien wat er al achter ons ligt, vragen ons af hoeveel tijd ons rest en wat daarvan nog te maken valt. Jongeren lijken daarentegen nog alle tijd van de wereld te hebben. Zij kunnen echter toch een grote druk ervaren doordat ze - bijv. via social media - zien dat sommige leeftijdsgenoten al veel meer hebben bereikt gedurende hun relatief korte bestaan. Worden deze personen in zo'n situatie als referentie gebruikt, dan bestaat de neiging om het eigen leven (en wat daarin behaald is) minder positief te beoordelen.

Werk en/of carrière speelt/spelen bij bovengenoemde bewustwording nog vaak een centrale rol. Vroeger was een betaalde baan vooral belangrijk zodat in de levensonderhoud van het gezin (en soms de gehele familie) kon worden voorzien: voedsel, kleding, onderdak, scholing, etc. konden worden bekostigd. De individuele wensen met betrekking tot werk waren minder belangrijk; afkomst, religie en sociale status des te meer. Tegenwoordig zijn de mogelijkheden en variaties in werk en carrière enorm toegenomen en spelen persoonlijke waarden een grotere rol bij de keuzes die we hierin maken. Dit maakt dat we bepaalde levensdoelen steeds vaker via ons werk kunnen verwezenlijken.

Een vraag als "wat heb ik bereikt" staat niet op zichzelf. Het is ook interessant om na te denken over waarom we iets specifieks willen bereiken. Verder kunnen we ons bijvoorbeeld ook afvragen waar we voldoening uit halen, welke prioriteiten we in ons leven stellen en waarom, wat er met ons gebeurt als we datgene waar we naar streven ook daadwerkelijk bereiken (of juist niet), of een promotie binnen de carrière het antwoord is op ons streven om te groeien en of hier ook op een andere wijze invulling aan kan worden gegeven, of we ook voldoening en/of tevredenheid kunnen ervaren met wat we al hebben bereikt, enz.

De meesten van ons gaan gedurende ons leven met dergelijke vragen aan de slag. Doen we dit niet uit onszelf dan lopen we de kans dat vroeg of laat omstandigheden ons hiermee confronteren. Als we veel moeite hebben om de bijbehorende antwoorden helder te krijgen, kunnen twijfel en/of onrust hun intrede doen: de midlife- of zelfs quarterlifecrisis is dan een feit. Het is daarom van belang om met regelmaat bij onszelf te peilen of we (nog) op de goede weg zitten. Zodat we kunnen bepalen of hetgeen we wilden bereiken al gehaald is, of dat onze focus bijgesteld moet worden, of dat wellicht onze oorspronkelijke doelen aan herziening toe zijn.

ouderdom en verandering (01-05-2016)

Zolang we nog jong en (relatief) onervaren zijn, vinden we het heel normaal om obstakels te overwinnen en nieuwe ervaringen op te doen. Jongeren zijn -over het algemeen- gewend om deel uit te maken van een leersysteem, dus voor hen is de gedachte aan een leven vol onbekende uitdagingen niet zo vreemd. Maar wat gebeurt er als we richting 40-50 jaar gaan? Staan we dan nog steeds open voor nieuwe uitdagingen? Misschien zijn we tevreden met wat we hebben bereikt en is het goed zo. Of is het dagelijks leven verworden tot een serie handelingen en gewoontes waarvan we het gevoel hebben die vooral te moeten doen? Hebben we richting ouderdom wellicht verplichtingen gekregen die geleidelijk een groter deel van ons leven zijn gaan beslaan dan we ooit vermoedden?

Het is een gangbare gedachte: hoe ouder we zijn, des te minder flexibel we worden. Niet alleen van lijf, maar ook van geest. We hebben ons bestaan stukje bij beetje vorm gegeven en zijn op een gegeven moment gewend geraakt aan een bepaalde wijze van leven en een zekere mate van controle. Wat we in de loop der jaren hebben verworven, willen we graag behouden . Daar steken we flink wat tijd, geld en energie in. We ervaren verzet tegen veranderingen waarvan we het gevoel hebben dat die onze wijze van bestaan bedreigen. Niet zozeer omdat we zeker weten dat we dan slechter af zijn, maar meer omdat het veilig voelt te weten wat we nú hebben. Onbekend maakt onbemind. Aan de andere kant: niet alle verandering hoeft positief te zijn. Nieuw is echt niet altijd beter dan oud. En verandering alleen maar om het veranderen voegt weinig diepgang toe.

Dus jong = dynamisch en oud = statisch? Als we zonder veel problemen volgens deze gedachte kunnen/willen leven, is er natuurlijk weinig aan de hand. Maar als de situatie hierom vraagt, zouden we onszelf dan ertoe kunnen zetten om sommige verworvenheden ook los te laten? Zouden we het leven kunnen benaderen als een continue stroom van (kleine) veranderingen? Is het leven zelf eigenlijk ooit statisch?

Motivatie en inspiratie lijken sleutelbegrippen te zijn die de basis leggen voor het openstaan voor verandering. Nieuwsgierigheid naar het nieuwe, het onbekende, kan hier ook aan bijdragen. Net als een actieve, assertieve houding. Een hogere veerkracht en een versterkte levenslust zijn hiervan vaak het resultaat. Wanneer we lekker in ons vel zitten wordt de kans vergroot op een goede gezondheid, wat kan doorwerken tot op hoge leeftijd. Hoe jonger we deze levenshouding aannemen, des te langer we plezier hiervan kunnen hebben in ons leven.

Terug naar de natuur? (01-04-2016)

De BBC serie "Escape to the wild" is een fraaie documentaireserie over een groep Engelse volwassenen die jaren geleden besloten hebben om hun comfortabele leven op te geven. Ze zijn vertrokken uit Engeland (sommigen met hun kinderen) en hebben een bestaan weten op te bouwen middenin de woeste natuur. Deze afgelegen plekken hebben allemaal hun eigen - soms overweldigende - schoonheid en oefenen een sterke aantrekkingskracht uit op de bewoners. Ondanks de voor de hand liggende ontberingen is men over het algemeen heel tevreden met het leven wat men daar leidt. Dit ondanks het feit dat de onderlinge relaties regelmatig op de proef worden gesteld omdat ze geheel op zichzelf zijn aangewezen.

Iedereen werkt enorm hard in hun 'nieuwe' bestaan, met een sterk gevoel van voldoening die gehaald wordt uit de dagelijkse bezigheden. Men ervaart een grote verbondenheid met elkaar en beleeft vaak ook een hernieuwd gevoel van zingeving. Het is fascinerend én inspirerend om te zien hoe ver mensen kunnen komen met besluitvaardigheid, inventiviteit en doorzettingsvermogen.

Daarnaast is het boeiend om te horen wat er aan een dergelijke ingrijpende levenskeuze ten grondslag heeft gelegen. De meesten hadden een goedbetaalde baan, dus de keuze voor hun huidige leven was niet zozeer ingegeven door de financiële situatie. De stellen met kinderen menen dat ze hun kinderen vooral een mooier, vrijer bestaan kunnen bieden. De aversie tegen de zogenaamde "rat race" is een veelgehoord argument: alles moet tegenwoordig maar groter, mooier, duurder; vrienden bieden tegen elkaar op met auto’s, huizen, boten enz. Maar ook speelden de vele uren mee die men gedurende een werkweek in de auto (vaak in een file) doorbracht. Vragen als "wat voor leven is dit?" en "waar doe ik dit voor?" kwamen al snel opzetten.

Deze serie kan bekeken worden vanuit een romantisch perspectief, maar zeker ook aanleiding zijn om dieper na te denken over ons eigen leven en wat er eigenlijk allemaal (nog) mogelijk is. De titel van de serie suggereert dat men de moderne maatschappij is ontvlucht; de werkelijkheid ligt een stuk subtieler. Wat geleidelijk naar voren komt zijn juist de zeer bewuste keuzes die zij hebben gemaakt, soms geheel tegen de bestaande maatschappelijke stromingen in maar vooral dicht blijvend bij zichzelf. En of we het nou wel of niet eens zijn met die keuzes: gedurende de serie groeit het respect voor deze mensen.

Wat zouden wij kunnen leren van deze personen, van hun ideeën en ervaringen? Betekent het feit dat zij zo tevreden zijn met hun keuze dat wij wellicht ook beter af zouden zijn met een (relatief) simpeler bestaan? Zijn we doorgeslagen in onze zucht naar welvaart? Brengt een simpeler/overzichtelijker leven een grotere kans op een tevreden, misschien zelfs gelukkig bestaan? Zijn we gaandeweg verder af komen te staan van het wezenlijke, en daarom soms minder snel tevreden met wat we hebben? Of hebben we de mogelijkheden die een moderne maatschappij biedt (nog) niet goed benut?

Dus waar ligt uiteindelijk de échte uitdaging? Aan de andere kant van de wereld, of juist hier, middenin deze maatschappij? De keuze is aan ons.

Het effect van eindigheid (01-03-2016)

Laten we een keer beginnen met een inzicht wat doorgaans als negatief wordt ervaren: we gaan allemaal uiteindelijk dood. Vroeg of laat arriveert het grote loslaten. Een simpele waarheid en voor velen een dooddoener.

Al eeuwen geleden werd het Memento Mori gepropageerd: gedenk te sterven of wees bewust van je sterfelijkheid. Dit werd indertijd vooral (vanuit het geloof) gebruikt als argument voor een sober en deugdelijk leven, met als vooruitzicht een plek in het paradijs in het hiernamaals. Tegenwoordig laten meer en meer mensen deze gedachte los en gaan ervanuit dat we er het beste van moeten maken tijdens dit - eenmalige - leven. De dood wordt hierbij gezien als het definitieve einde van alles, oftewel het einde van ons bestaan in welke vorm dan ook.

Wellicht komt het onder andere door deze insteek dat we vandaag de dag geneigd zijn om gedachten aan de dood weg te drukken. Natuurlijk is het niet vreemd dat we ons eerder willen richten op het levende, het bruisende, in plaats van op het moeizame, het stervende. Liever leuk en genieten, dan verdriet en loslaten. We vieren uitgebreid het begin van een leven en van alle verjaardagen, maar dat het leven een vanzelfsprekend einde heeft, vinden we meestal moeilijk te aanvaarden. Daarnaast weten we nog steeds niet wat er precies met ons gebeurt na het sterven, en deze realisatie maakt onzeker. En onzekerheid wordt in onze moderne maatschappij steeds meer gezien als een ongewenst onderdeel van ons bestaan.

We houden ons dus liever niet met de dood bezig, totdat we ermee geconfronteerd worden. De emotionele impact kan dan behoorlijk diep zijn. Zo is het natuurlijk dramatisch als iemand voortijdig overlijdt, bijvoorbeeld door een ziekte of een ongeluk. Er is dan veel tijd en steun nodig om te rouwen en het verlies te verwerken. Maar ook het 'natuurlijke' sterven door ouderdom valt voor vele nabestaanden zwaar.

Loslaten en afscheid nemen zijn thema's die van tijd tot tijd in een leven voorbijkomen. Ze vormen een integraal onderdeel van ons bestaan, dus waarom is dit geen vast aspect van ons leerproces? We zouden beter voorgelicht kunnen zijn, al zijn er situaties denkbaar waar je je moeilijk op kunt voorbereiden, simpelweg omdat je pas weet hoe het voelt als je het echt meemaakt. Maar we kunnen ons wél realiseren (en proberen te accepteren) dat deze zaken bij het leven horen. Geen gemakkelijke opgave, maar wel eentje waar we de rest van ons leven profijt van kunnen hebben.

En hoe vreemd het ook mag klinken: een levenseinde kan ons ook inspireren. Dit zijn momenten die we kunnen gebruiken om stil te staan bij vragen als: welke zaken geven daadwerkelijk betekenis aan ons leven? Wat vinden we belangrijk in ons leven en waarom? Doen we hier actief iets mee en zo nee, waarom niet? Wat wilden we vroeger bereiken in het leven, en waarom? Is datgene wat we wilden bereiken uitgekomen? Zo nee waarom niet? Wat willen we nog bereiken in ons leven en waarom?
Vragen waarvan de antwoorden een nieuwe richting aan een leven kunnen geven. Zo kan een ongemakkelijk thema als de dood ook een leven verrijken.

Waardering, (h)erkenning en respect (01-02-2016)

Het zijn diepgaande menselijke behoeftes die we allemaal wel kennen: het verlangen om ergens bij te horen. We willen graag regelmatig aandacht, waardering en begrip ontvangen. Hetzelfde geldt voor het streven naar (h)erkenning en respect. Het gaat hier meestal om -deels- onbewuste processen. Over het algemeen willen we er graag toe doen, serieus genomen worden en gezien/gehoord door personen die belangrijk voor ons zijn.

De basis voor deze behoeftes wordt in de kindertijd gelegd. De Zwitserse filosoof Alain de Botton schreef: "We lijden aan een aangeboren onzekerheid over onze kwaliteiten, met het gevolg dat wat anderen van ons vinden, bepalend wordt voor de manier waarop we onszelf zien". Onze naaste familieleden, zoals ouders, broers en zussen, grootouders, etc., spelen in onze vroege jeugd hierin vaak een grote rol. Als we wat ouder worden komen daar o.a. leraren en vrienden bij.
Er is een verlangen in ons naar oprechte erkenning voor wat we doen, maar vooral ook voor wie we zijn. Ouders hebben bij hun kinderen nogal eens de neiging om vooral op het eerste in te gaan, simpelweg omdat dit zichtbaarder is. Terwijl 'wie we zijn' veel meer de kern van onze persoonlijkheid raakt. Jonge kinderen lopen in zulke situaties het risico dat zij de nadruk op 'wat we doen' als referentie gaan hanteren.

Mensen bij wie bovengenoemde behoeftes in hun jeugd niet of onvoldoende zijn vervuld, kunnen in hun volwassen leven een negatieve impact ervaren in o.a. gevoelens van veiligheid, hun (zelf)vertrouwen, eigenwaarde en/of zelfbeeld. Dit effect kan lange tijd zijn invloed laten gelden als men zich niet bewust van is van de oorzaak. Zowel persoonlijke als werkrelaties lopen kans hierdoor beïnvloed te worden.
Het loont daarom de moeite om de relatie met naasten op dit vlak te evalueren. Hierbij spelen vaak vragen als: "Hebben we als volwassene nog vaak anderen nodig om een goed gevoel over onszelf te krijgen? Willen we beslist op alle vlakken geaccepteerd worden door onze ouders? Zijn we in ons werk overdreven perfectionistisch en/of hebben we vaak en veel behoefte aan waardering? Zijn er telkens terugkerende problemen in onze (liefdes-)relaties? Durven we onszelf te zijn of voldoen we liever aan de verwachtingen van anderen?".

Als kind is het lastig om te begrijpen waarom we soms niet datgene krijgen waar we in geestelijke/emotionele zin behoefte aan hebben. Als volwassene kunnen we proberen hierin inzicht te krijgen en onszelf zonodig te begeleiden. Soms kan therapie uitkomst brengen (bijvoorbeeld bij hechtingsproblemen), soms geeft coaching helderheid. We kunnen leren dat anderen niet bepalend hoeven te zijn voor onze eigenwaarde en emotionele groei. Maar vooral kunnen we leren dat we, los van de acceptatie of afwijzing door anderen, de mogelijkheid hebben om van onszelf te houden. En vanuit dat besef te leven. Gewoon zoals we daadwerkelijk zijn.

De levenscyclus van een vriendschap (01-01-2016)

Échte vrienden. We voelen ons door hen geaccepteerd en begrepen, ervaren sympathie en begrip. Bij goede vrienden kunnen we helemaal onszelf zijn. We hebben vrienden om onze belevenissen mee te delen, aandacht van te ervaren, bevestigd en gewaardeerd te worden, ons veilig bij te voelen, etc. Een vriend doet moeite voor een vriendschap en steekt er tijd en energie in om deze te onderhouden. Vrienden hebben iets voor elkaar over. Daarnaast kan hij/zij een spiegel zijn waarin we soms geconfronteerd worden met onszelf. Dit vraagt om openheid van beide kanten, maar zeker ook om respect. Onze persoonlijke, subjectieve definitie van een vriendschap hangt uiteindelijk vooral af van ons karakter, onze achtergrond en levenservaringen.

Vriendschappen worden al op heel jonge leeftijd gesloten, met als belangrijkste doel: iemand om mee te spelen. Komen we in de puberteit, dan speelt vooral de acceptatie van leeftijdsgenoten een grote rol. Na de adolescentie is de kans groot dat de relatie met onze jeugdvrienden gaandeweg wijzigt. De situaties die we voorheen regelmatig met hen deelden (zoals school, uitgaan, sporten), wijzigen of verdwijnen voorgoed. We krijgen te maken een ander levensritme, een andere dagindeling, met studie- en werksituaties, enz. Vaak gaan liefdesrelaties een grotere rol spelen.
Deze veranderingen maken een impact op ons leven, en daarmee ook op onze vriendschappen. Wellicht krijgen we gaandeweg meer behoefte aan verdieping, of veranderen onze interesses. Oude vriendschappen kunnen hierin meegroeien, maar soms ook niet. Of we krijgen nieuwe inzichten die bepaalde vriendschappen in een ander, minder aantrekkelijk daglicht zetten. Het is daarom zo nu en dan onvermijdelijk dat vrienden (langzaam) uit elkaar groeien.

Afscheid nemen van een hechte vriendschap is een rouwproces: het loslaten van iets wat belangrijk voor ons was. We zijn het meestal niet gewend om vrijwillig en bewust een einde aan een vriendschap te maken, zelfs als het duidelijk is dat we elkaar weinig meer te vertellen hebben. Liever laten we de relatie langzaam doven door er geen tijd en energie meer in te steken. Dat vinden we minder moeizaam en confronterend. Een duidelijk en onoverkomelijk meningsverschil maakt het vaak makkelijker om een vriendschap te eindigen, maar het proces hoeft uiteindelijk niet minder pijnlijk te zijn.

Het is best vreemd dat we over een belangrijk onderwerp als vriendschap zo weinig objectieve informatie krijgen als we opgroeien. We moeten het meestal doen met voorbeelden uit onze directe omgeving. En die zijn niet altijd even neutraal en/of van toepassing op onze eigen ervaringen en situaties. Daarnaast ligt de nadruk meestal op hoe je vrienden maakt, en minder op de andere fasen.

Er valt veel te leren van - het verloop van - onze vriendschappen. Denk er maar eens over na: hoe maken we nieuwe vrienden, hoe gaan we om met onze vriendschappen, hoe beëindigen we een vriendschapsrelatie? Wat is onze persoonlijke definitie van een vriend? Hebben we achterliggende motieven binnen een vriendschap, of 'klikt' het gewoon? Heeft onze vriendenkring overeenkomstige eigenschappen, zo ja welke, en wat zegt dit? Spelen we altijd een bepaalde rol binnen een vriendschap? Enzovoort.

Onze vriendschappen kunnen dus diepere inzichten geven over onszelf. Als we hier tenminste voor openstaan. Zie het als een eerbetoon aan de ander.

Ik wens iedereen een warm en vreugdevol 2016!

Een zorgeloos bestaan? (01-12-2015)

Als kind dacht ik dat een zorgeloos bestaan één van de belangrijkste doelen in het leven was. Als er aan bepaalde voorwaarden zou zijn voldaan dan kon het grote genieten gaan beginnen. Zoiets als een diploma halen, een goed betaalde baan krijgen, een mooi huis met een fraaie inrichting, leuke en boeiende vrienden hebben, ja dan....

Gek genoeg werd het leven als volwassene niet zorgeloos, ook niet nadat aan bovenstaande voorwaarden was voldaan. Ik ontdekte gaandeweg dat een hoge welvaart niet automatisch garant stond voor een hoge mate van welzijn. En dat een zorgeloos bestaan - hoe paradoxaal - voornamelijk lijkt voorbehouden aan kinderen. Die kunnen helemaal opgaan in een handeling en laten de moeilijke en belangrijke dingen in het leven aan hun ouders of opvoeders over om te regelen.

Eenmaal volwassen krijgen we te maken met allerlei soorten verantwoordelijkheden waarvan we geacht worden die zelf af te handelen. Met die verantwoordelijkheden komen al snel allerlei onzekerheden om de hoek kijken: doen we het goed, wat zijn de juiste keuzes, genieten we wel genoeg, etc. We mogen dan uiteindelijk geen kind meer zijn, maar in hoeverre worden we in de aanloop naar volwassenheid goed voorbereid op de uitdagingen die dit met zich mee kan brengen?

Een zorgeloos bestaan. Het impliceert een leven vrij van zorgen. Fluitend door het bestaan gaan waarbij weinig negatiefs ons meer raakt. Is dat hetzelfde als een leven zonder onzekerheden? Kan zoiets wel bestaan of is het sowieso een illusie? Zullen we altijd zorgen kennen en is het meer een kwestie van ons hierop instellen c.q. accepteren dat het leven zo in elkaar zit? Of kunnen we leren om ons minder zorgen te maken?

Ik ken vrijwel geen zorgeloze mensen meer. Onze overvolle agenda's werken ook niet mee. We zijn druk met het organiseren van ons werk, druk met ons privéleven, druk met het regelen van vakanties, druk met van alles en nog wat. We MOETEN vooral zoveel van onszelf. En dat proppen we allemaal in onze vrije tijd. Waarvan we gemiddeld veel meer tot onze beschikking hebben dan ooit tevoren. En toch blijft het erg druk, druk.

Door alle drukte hebben/maken we relatief weinig ruimte in ons leven om te bepalen waar we staan, waar we naartoe willen gaan en waarom. Een "vol" leven lijkt voor velen meer houvast te bieden dan een leven waar bewust tijd wordt vrijgemaakt voor bezinning. Zijn we ergens bang voor? De leegte? De confrontatie met wat er zich diep binnen ons afspeelt? De mindfulness klassen zitten overvol en thema's over zelfontwikkeling en spiritualiteit worden steeds populairder. Maar passen we het geleerde ook daadwerkelijk toe in ons leven? Het lijkt soms alsof het ons eerder om de vorm dan om de inhoud gaat.

Goed bezien maakt het eigenlijk niet uit of we nu wel of niet streven naar een zorgeloos bestaan. Het gaat er vooral om dat we meer aandacht, tijd en energie geven aan onze innerlijke roerselen. Dit kan ons op de lange termijn namelijk veel weerbaarder, krachtiger en steviger maken. Wat het weer makkelijker maakt om het leven te relativeren. Die wordt dan uiteindelijk tóch nog een stukje zorgelozer.

Gezonde vragen voor de zzp'er (01-11-2015)

Tegenwoordig kiezen steeds meer mensen ervoor om te gaan werken als zzp'er. De belangrijkste drijfveren die hierbij genoemd worden: het volgen van een passie, meer grip hebben op de werkzaamheden c.q. de bijbehorende beloning, en zelf de werktijden kunnen bepalen. Wat ook meespeelt: een vaste baan biedt steeds minder zekerheid - als die baan al gevonden wordt. In vergelijking met het werken in loondienst word je als zzp'er over het algemeen sneller en directer geconfronteerd met de resultaten van je inspanningen. Het ondernemerschap kent natuurlijk ook verplichtingen: het bijhouden van de administratie (afspraken, facturen, betalingen, belastingen), zelfpromotie, netwerken, etc. Als nadelig kan worden ervaren: het zelf moeten regelen van o.a. pensioen en verzekeringen.

De bovengenoemde voor- en nadelen van het zzp-schap liggen nogal voor de hand. Er spelen op de achtergrond echter belangrijke vragen mee, zoals: wat zegt het opgerichte bedrijf, of - nog directer - onze werkzaamheden over ons? Iemand in loondienst kan zich eventueel nog verschuilen achter de opdrachten die hij van zijn baas opgelegd heeft gekregen, maar van een zzp'er wordt over het algemeen aangenomen dat hij vrijwillig voor de werkzaamheden heeft gekozen waar hij zich mee bezighoudt. Dit betekent dat er vaak een sterkere link wordt gelegd tussen het bedrijf en zijn oprichter. Hier komen weer andere interessante vragen uit voort: hoe betrokken zijn we bij ons eigen bedrijf? Belangrijker: hoe betrokken willen we zijn?

We weten dat een klantvriendelijke en flexibele opstelling gewaardeerd wordt, maar hoe ver zijn we bereid hierin te gaan (ten koste van onszelf)? Zegt het wel/niet slagen van ons bedrijf ook iets over ons als persoon? Zegt de wijze waarop wij met ons bedrijf omgaan ook iets over ons? Waar ligt als zzp'er de balans tussen werk en privé? Als ondernemer kan die grens snel vervagen, aangezien we zelf bepalen wanneer we met ons werk bezig zijn.

Financiële afhankelijkheid van het bedrijf kan de nodige druk en stress opleveren. Het risico bestaat dat we een speelbal worden van de bedrijfsresultaten. Gaat het goed met het bedrijf, dan gaat het goed met ons? En omgekeerd? Zijn we in staat om te voorkomen dat we niet dag en nacht bezig zijn met het bedrijf? En wat doet het met ons in emotionele zin als het bedrijf niet van de grond komt, of uiteindelijk failliet gaat? Zegt dat vooral iets over óns, of kunnen we ook zien dat er meer factoren meespelen?

Bovenstaande laat zien dat het belangrijk is om, na de keuze voor het zzp-schap, met enige regelmaat stil te blijven staan bij de emotionele kanten van deze keuze. Het besef dat de oprichter niet hoeft samen te smelten met zijn bedrijf kan hierbij helpen. De uitdaging van de zzp'er ligt niet alleen in het succesvol maken van zijn bedrijf, maar ook om wijs om te gaan met wat er op zijn pad komt binnen dit traject. Want wat hebben we aan een succesvol bedrijf als we ons hier niet lekker bij voelen?

Het streven naar meer (01-10-2015)

Ruim vijf jaar geleden heb ik een stuk geschreven over het thema "wanneer is het (goed) genoeg?". Daarin heb ik al even het ongelimiteerde streven naar meer welvaart aangestipt. Destijds pleitte ik voor regelmatige momenten van bezinning om de balans in het leven (tussen welvaart en welzijn) te waarborgen.

Ik wil deze keer iets dieper ingaan op het effect van onbeperkt streven naar meer, hoger, verder, beter. Een dergelijk streven wordt o.a. beïnvloed door mensen in onze directe omgeving en door de media. Denk bijvoorbeeld aan de vele tv-programma's die een competitief uitgangspunt hebben. Daarnaast toetsen we regelmatig ons leven aan anderen met een vergelijkbare achtergrond als wijzelf en bepalen mede op basis hiervan of we gelukkig zijn. Dit zijn veelal (half-)onbewuste processen die vaak resulteren in oppervlakkige criteria. Deze kunnen op hun beurt weer aanleiding zijn voor competitief gedrag: we willen niet onderdoen voor anderen. Niet bepaald een constructieve basis voor belangrijke en richtinggevende levenskeuzes. Ontevredenheid en frustratie liggen op de loer.

Als we onszelf niet uitdagen en/of kritisch bevragen waarom we eigenlijk datgene willen bereiken waarnaar we streven, ontzeggen we onszelf de diepere inzichten.
Wezenlijke vragen die passen binnen dit kader zijn bijvoorbeeld: waarom doen we wat we doen? Wat zijn onze drijfveren, onze dieperliggende motieven? Wat denken we dat macht, geld en status ons brengt? Zou ons leven geen problemen meer kennen als we er financieel warmpjes bijzitten? Hoe erg is het als anderen maatschappelijk meer geslaagd zijn dan wij?

Wat voor sommigen verwarrend kan werken: het streven naar meer kent zeker ook positieve kanten - en hiermee bedoel ik niet de individuele beloningen als geld, macht en status. Waarschijnlijk is het (een deel van) deze drive die de stuwende kracht is achter de innoverende mensheid. Het heeft ons in de loop der jaren veel opgeleverd en o.a. onze levensverwachting duidelijk verhoogd. Juist omdat deze voordelen zo zichtbaar zijn, kunnen zij een valkuil vormen. Het is dus zaak om onze positie hierin helder te krijgen én te houden.

Als we doorschieten in ons streven naar meer welvaart, lopen we de kans dat ons leven stukje bij beetje wordt uitgehold. Geld, macht, status en bezit wennen snel maar geven zelden diepere betekenis aan het leven. Zoals ik eerder heb aangegeven liggen hierbij de grenzen voor iedereen anders. Het lastige is dat we over het algemeen weinig gestimuleerd worden om over onze diepere beweegredenen in deze na te denken, tenzij we door omstandigheden worden gedwongen. Door tóch te proberen hier regelmatig tijd en energie in te steken, komen/blijven we beter in contact met onszelf en vergroten we de kans dat we ontspannen en tevreden door het leven gaan.

Het startpunt bij zelfbewustzijn (01-09-2015)

Ik heb al vaker op mijn website geschreven over het werken aan ons zelfbewustzijn. Waar was dit ook alweer goed voor? We worden beter gewaar van waar we voor staan, wie we zijn en wat we doen, gekoppeld aan een diepere gewaarwording van onze gevoelens en denkwijzen. Een goed ontwikkeld zelfbewustzijn integreert een gezond zelfvertrouwen (dus zonder zelfoverschatting) met zelfacceptatie van onze talenten - maar ook van onze beperkingen.

Ik wil hier stilstaan bij twee verschillende uitgangspunten die we kunnen hanteren bij dit proces. We kunnen onszelf centraal zetten en proberen steeds dieper/helderder te ervaren hoe we in het leven staan. Door o.a. onze behoeftes, voorkeuren en ervaringen - met een nietsontziende eerlijkheid - op verschillende niveaus te onderzoeken, vergroten we het inzicht in onze innerlijke wereld en kunnen we hierop inspelen.

Een iets ander uitgangspunt is om onze positie binnen de maatschappij erbij te betrekken. De focus ligt hier op de interactie tussen onszelf en de wereld om ons heen. We kunnen deze externe referenties gebruiken om zo onze gedachten, ideeën en gedragingen te toetsen.

Een valkuil bij dit laatste uitgangspunt kan zijn dat we (deels onbewust) teveel waarde gaan hechten aan andermans reacties en/of meningen. Dit kan bijvoorbeeld veroorzaakt worden doordat we ons graag geaccepteerd willen voelen. We beoordelen dan onze gedachten en handelingen voornamelijk door de ogen van de ander en maken de eigen standpunten hieraan ondergeschikt. Of we willen eerst de toestemming van de ander ervaren voordat we overtuigd zijn van onze talenten. We lopen hierbij het risico dat we ons zelfbewustzijn eerder verkleinen dan vergroten.

Gezien het bovenstaande kan het daarom handig zijn om eerst onszelf als uitgangspunt te nemen. Als we beter doorhebben wie we zijn, waar we voor staan, wat we doen en waarom, zijn we over het algemeen beter in staat om daarna onze positie binnen de maatschappij te bepalen. Dit kan overigens nog steeds betekenen dat we soms van gedachten veranderen onder invloed van anderen, gewoonweg omdat dit dan beter blijkt aan te sluiten bij wie we zijn. Het is vooral belangrijk dat we beseffen om welke redenen we bepaalde keuzes maken.

Samenwerken (01-08-2015)

Hoe je je werkende leven ook vormgeeft: de meesten van ons krijgen vroeg of laat te maken met collega's, medewerkers, zakenpartners, managers, vakgenoten, etc. Anders gezegd: met één of andere vorm van samenwerking. Het kan een uitdaging zijn om dit in goede banen te leiden. Wat maakt dat een team lekker functioneert? Welke factoren spelen hierbij een rol? Hieronder vind je een opsomming van de belangrijkste punten:

  • Het doel van de samenwerking moet voor iedereen in het team duidelijk en haalbaar zijn. Stem de wensen en verwachtingen van het team op elkaar af. De motivatie van de teamleden wordt vergroot als het doel door iedereen wordt gesteund.

  • Zijn alle teamleden bereid om als onderdeel van het team te functioneren? M.a.w. kan/wil men zijn eigen, individuele belang (deels) ondergeschikt maken aan die van het team?

  • Houd rekening met elkaar. Wees bereid om te onderhandelen en eventueel concessies te doen om tot een gezamenlijk resultaat te komen. Probeer jezelf te blijven binnen het team zonder star te worden. Bied hulp aan waar dit nodig is en als je daar de ruimte voor hebt. Gezamenlijke verantwoordelijkheid, loyaliteit, en betrokkenheid vergroten de teamgeest.

  • Elk teamlid dient over voldoende kennis en vaardigheden te beschikken om een professionele en constructieve bijdrage te leveren. Respecteer en waardeer elkaars talenten én beperkingen. Erken én waardeer ieders bijdrage.

  • De taakverdeling en de verantwoordelijkheden binnen het team dienen voor iedereen duidelijk te zijn. Zorg voor een realistische planning waarin ook rekening wordt gehouden met tegenslagen.

  • Communiceer op heldere en ondubbelzinnige wijze met elkaar. Wees tactvol en assertief. Sta open voor kritiek c.q. feedback en durf deze zelf ook te geven.

  • Kijk gezamenlijk hoe veranderingen of tegenslagen het beste kunnen worden verwerkt. Probeer hierbij flexibel te zijn, maar blijf ook kritisch en realistisch.

  • Speel informatie die voor je team van belang kan zijn tijdig door. Sta open voor nieuwe ontwikkelingen, verbeteringen en nieuwe initiatieven.

  • Accepteer dat er fouten gemaakt worden en wees hier eerlijk over als het jezelf overkomt. Kijk samen hoe deze fouten het beste hersteld kunnen worden en hoe het de volgende keer anders kan en/of voorkomen kan worden.

  • Probeer je enigszins in te leven c.q. te verdiepen in het persoonlijke leven van de teamleden. Luister oprecht naar wat de ander te vertellen heeft, zonder meteen een oordeel te vellen. Laat iedereen in zijn waarde; zie de mens achter het teamlid.

  • Niet noodzakelijk maar zeker niet onbelangrijk: probeer van tijd tot tijd sociale activiteiten met elkaar te ondernemen om zo een nog sterkere teamgeest te creëren. Zorg dat de teamleden het niet als een verplichting ervaren, anders kan dit averechts werken.

De keuze-evolutie (01-07-2015)

Tot de jaren zestig van de vorige eeuw viel er niet zo heel veel te kiezen in het leven. Het gezin werd in die tijd gezien als de hoeksteen van de samenleving; het individu deed er veel minder toe. Als jongen trad je gewoonlijk qua carrière in de voetsporen van je vader en werd je kostwinner van je eigen gezin, als meisje was het vooral wenselijk om tijdig te trouwen en droeg je de zorg voor het huishouden en de kinderen. Het leven was hierdoor vrij voorspelbaar en overzichtelijk. Werk was om brood op de plank te krijgen, niet om er gelukkig van te worden. Je deed wat de samenleving van je verwachtte. Men accepteerde over het algemeen de - vaak sterk - hiërarchische verhoudingen en de heersende autoriteit.

De opkomst in de jaren zestig van o.a. de jongerencultuur en het feminisme zorgden, naast de ontkerkelijking en de ontzuiling, voor een sociale en culturele revolutie. Mede onder invloed van de media ontstonden andersoortige leefwijzen en inzichten, met als resultaat een explosieve groei in keuzes op gebieden zoals opleiding, carrière en persoonlijke groei. De maatschappelijke focus verschoof richting het individu; de rol van het gezin verdween meer naar de achtergrond.

De combinatie van keuzevrijheid en individualisme leek in eerste instantie ideaal: iedereen kon nu immers de keuzes maken die op hem/haar waren toegesneden. Maar de keuzes zelf zijn in relatief korte tijd zowel in complexiteit als in aantal sterk toegenomen. Deze realisatie, samen met de (zelfopgelegde) verantwoordelijkheid om de ‘juiste’ keuzes te maken, blijkt een zwaardere druk op menige schouder te leggen dan verwacht. Vooral keuzes die in onze ogen betrekking hebben op de eigen identiteit worden tegenwoordig als zeer belangrijk ervaren en zorgvuldig gewogen. De hieruit voortkomende keuzestress, gecombineerd met het idee dat wij zelf voor het grootste deel verantwoordelijk zijn voor ons succes en ons leven, werkt voor sommigen zelfs verlammend.

Bij het ervaren van een dergelijke impasse helpt het om even afstand te nemen. Naast praktische handelingen als bijv. voor/tegen lijstjes maken, kunnen onderstaande punten hierbij helpen:

  • Accepteer dat we lang niet altijd kunnen voorspellen hoe een
    keuze in de toekomst gaat uitpakken
  • Realiseer dat de maakbaarheid van het leven beperkt is
  • Er kan veel in het leven, wat niet wil zeggen dat er daarom ook veel moet
  • Niet alle mogelijkheden hoeven altijd overwogen te worden
  • Streef niet altijd naar het maximale; goed is vaak goed genoeg
  • Wat zeggen ons verstand én ons gevoel bij een bepaalde keuze?
En, wellicht het belangrijkste: weet wat je wilt en waarom je het wilt. Ook hier helpt een sterk zelfbewustzijn (zie de post van vorige maand).

Zelfbewustzijn (01-06-2015)

In mijn praktijk draait lifecoaching vaak om het vergroten van het zelfbewustzijn. Maar wat wordt eigenlijk hieronder verstaan? Zelfbewustzijn betreft een helder inzicht in waar we voor staan, wie we zijn en wat we doen, gekoppeld aan een diepere gewaarwording van onze gevoelens en denkwijzen. Het integreert een gezond zelfvertrouwen (dus zonder zelfoverschatting) met zelfacceptatie van onze talenten - maar ook van onze beperkingen.

Mensen met een sterk zelfbewustzijn zijn beter dan gemiddeld in staat om te reflecteren. Juist omdat ze bewust zijn van zowel hun beperkingen als hun talenten beseffen ze zich als geen ander dat ze niet perfect zijn (en dit ook niet hoeven te zijn). Belangrijke persoonlijke beslissingen zijn hierop afgestemd en veelal goed doordacht.

Openstaan voor nieuwe inzichten is belangrijk om het zelfbewustzijn te vergroten, maar zeker ook het afleren van aangeleerde zaken die uiteindelijk niet (meer) bij ons blijken te passen. Als we onze persoonlijke ontwikkeling hierop toeleggen, kunnen we door de jaren heen steeds meer één worden met onszelf. Sommigen noemen dit emotionele volwassenheid. Het is een proces wat een leven lang kan doorgaan.

Doordat we onszelf gaandeweg steeds beter begrijpen en accepteren, liggen onze acties en beslissingen meer in lijn met wie we daadwerkelijk zijn. Tegenslagen die op ons pad komen zullen minder snel als overweldigend worden ervaren. We zien beter wat onze mogelijkheden en alternatieven zijn.

Het resultaat van dit alles: innerlijke rust, een stabiele en harmonieuze uitstraling en een evenwichtiger persoonlijkheid. Toegegeven: het is niet altijd een gemakkelijke opgave om één en ander in de dagelijkse praktijk te brengen. De ervaring leert echter dat het zeker de moeite waard is.

Tot waar groeit onze carrière? (01-05-2015)

Onlangs heb ik de fraaie documentairefilm "20 feet from stardom" gezien. Hier wordt een interessant kijkje geboden in de geschiedenis van Amerikaanse achtergrondzangeressen. Sommigen zijn zeer bekend en erkend binnen de muziekwereld, anderen niet of nauwelijks. Een enkeling ziet deze fase als een opstap naar het sterrendom, maar veel vaker zijn ze tevreden met hun ondersteunende rol. Onder andere dit feit maakt deze documentaire zo boeiend: dat veel van deze zangeressen er heel bewust voor hebben gekozen om letterlijk op de achtergrond te blijven en dus niet in de schijnwerpers te gaan staan. Dit ondanks het talent dat zij bezitten. Zij genieten intens van het samenspel met de andere zangers en zangeressen; de stress en drukte van het beroemd zijn stoot hen af. Ze houden van de flow en de enorme positieve energie die ontstaat bij muzikale sessies waarin alles op zijn plek lijkt te vallen.

Als we bovenstaande vergelijken met een carrière in de "gewone" zakenwereld, wat zien we dan? Hoeveel mensen zouden er bewust voor kiezen om een promotie aan zich voorbij te laten gaan? Ook al heeft de hogere functie duidelijk nadelen en hebben ze het in hun huidige positie naar hun zin, verdienen ze goed en hebben ze leuk werk? Waarom kiezen mensen dan soms tóch voor een dergelijke promotie? Zit hem dit in het feit dat ons regelmatig wordt voorgehouden om het maximale uit onze talenten te halen? Of gaan we vooral uit van het belang van economische groei? Of zijn we gevoelig voor status? Of...

Het zou ons helpen als we bij dit soort beslissingen (ook) wat vaker ons gevoel peilen, om zo beter te ervaren waar we ons eigenlijk lekker bij voelen. Als we wat vaker onszelf vragen zouden stellen als "wat wil ik bereiken in het leven?" en "wat heb ik hiervoor over?". In het geval van de bovenstaande zangeressen is het antwoord vaak een combinatie van passie voor het werk, hun persoonlijkheid en zelfkennis. De kans is groot dat deze uitgangspunten ook voor ons werken.

Door af en toe een (tijdelijke) pas op de plaats te maken en onze prioriteiten te actualiseren, zien we duidelijker waar we -op dit punt in ons leven- voor staan en waar we onze tijd en energie in willen steken. Misschien kunnen we hiermee voorkomen dat we net te ver doorgroeien in onze carrière en daardoor op een plek terechtkomen waar we te vaak op onze tenen moeten lopen.

Ontspanning vs stress (01-04-2015)

Heerlijk ontspannen door het leven gaan, wie wil dit niet? Om niet uit het veld te worden geslagen door de problemen van alledag, even geen zorgen hoeven ervaren.
Over het algemeen hebben we weinig bezwaar tegen enige stress in ons leven, zolang we maar regelmatig hiervan bij kunnen komen. Toch is dit moeilijker in de praktijk te brengen dan we vaak denken.

Een volwassene krijgt gaandeweg met steeds meer verantwoordelijkheden te maken, is meer zelfbewust, ervaart invloeden van de omgeving, wordt regelmatig geconfronteerd met diverse keuzes, enz. Er is altijd wel iets dat de aandacht vraagt, iets wat niet afgemaakt is, wat nog verbeterd kan worden. Dit is een kleine greep uit die zaken welke van invloed zijn op de mate van stress die we ervaren, en uiteindelijk dus ook op de mate van ontspanning.

Jonge kinderen die in een veilige omgeving opgroeien, kunnen vrij gemakkelijk ontspannen. Dit gaat veelal automatisch, zonder dat ze hier uitgebreid bij stilstaan. We zijn als volwassene over het algemeen meer geconditioneerd om ons te concentreren op wat ons stress oplevert, dan op de ontspannende kant van het leven. Er is ons nooit geleerd wat ware ontspanning is en hoe we dit kunnen toepassen. Natuurlijk is daar de vrije tijd in de vorm van bijv. vrije avonden/dagen, het weekeinde, vakanties, maar in hoeverre zijn we dan ook écht ontspannen? Hoe vaak gebeurt het niet dat we ons ook druk maken tijdens deze momenten?

In deze veeleisende maatschappij waar iedereen een drukke agenda heeft, spelen alcohol en drugs een steeds grotere rol om snel te kunnen ontspannen. Jammer genoeg staat een natuurlijke, bewuste ontspanning voor velen van ons nog in de kinderschoenen. Er wordt soms zelfs wat lacherig over gedaan, alsof we ons schamen dat we van tijd tot tijd ontspanning nodig hebben om goed te kunnen functioneren. Toch kennen we bijna allemaal de voorbeelden uit onze eigen omgeving van mensen waarbij het mis is gegaan. Het is daarom belangrijk dat jong en oud geleerd wordt hoe te ontspannen, hoe dit voelt, en waar we op moeten letten. Ontspanning = minder stress = een leven met minder gezondheidsproblemen. Wie wil dit niet?

Kleine ergernissen accepteren? (01-03-2015)

Zoals ik een paar jaar geleden al schreef: kleine ergernissen over anderen hebben vaak te maken met het niet of nauwelijks gewaardeerd, herkend of erkend worden. We hebben hierbij vaak de optie om onze focus te verplaatsen, om zo over een dergelijke ergernis heen te kunnen stappen.

Helaas groeien Kleine Ergernissen in sommige gevallen toch nog uit tot Grote Problemen. Het zijn meestal hele specifieke situaties die het moeilijk maken om afstand te nemen van een ergernis. Wat vaak meespeelt, is dat het dan moeilijk is om letterlijk afstand te nemen. Luidruchtige medepassagiers in het OV, buren die regelmatig harde muziek opzetten, collega's die altijd de aandacht opeisen, een manager die vaak net de verkeerde dingen zegt/doet, familieleden op verjaarsfeestjes die tenenkrommende meningen verkondigen: het zijn allemaal voorbeelden van situaties waar we meestal niet zomaar uit kunnen stappen of los van kunnen komen.

Hierbij is de kans groot dat we steeds meer gaan opzien tegen deze momenten. Bij vervelende passagiers kun je uiteindelijk onderweg uitstappen of ergens anders gaan zitten/staan. Soms werkt een goed gesprek. Een feestje kun je afzeggen. Maar in bijv. een werk- of familiesituatie is de kans groot dat je vroeg of laat wéér geconfronteerd wordt met die collega of dat familielid.

Naast opties als ergeren, gelaten ondergaan of oplossingen zoeken, kunnen we er nog steeds voor kiezen om de situatie te accepteren. Maar waarom zouden we? Een goede reden: om eens te ervaren hoe snel we ons (negatief) laten beïnvloeden door een ander. Want het is namelijk de combinatie tussen onze eigen normen en waarden versus het gedrag van de ander die de ergernis oplevert. Het laat ons scherp zien met welke ogen we naar de wereld kijken en wat er met onze gevoelswereld gebeurt als de werkelijkheid hiervan afwijkt.

Echter: vinden we acceptatie in deze een geldige keuze of zien we dit vooral als een nederlaag? Zijn we slap als we accepteren dat sommige zaken niet altijd gaan zoals we graag zouden willen? Moet we juist niet méér voor onszelf opkomen zodat er rekening met ons gehouden kan worden? Of maakt het ons juist een krachtiger mens in de wetenschap dat, door te accepteren, ons gevoelsleven minder door een ander beïnvloed wordt? Dat we hiermee dichter bij onszelf blijven en meer opties tot onze beschikking hebben dan we in eerste instantie dachten? Willen we wel met deze gedachten spelen als het erop aankomt? Aan jou de keuze.

Wat heet wijsheid? (01-02-2015)

Als we op zoek gaan naar oplossingen om ons leven prettiger te maken, zijn we dan bereid om wat verder te kijken dan dat ene probleem of die ene oplossing? Durven we zaken in een bredere context te zien en hier lering uit te trekken? Anders gezegd: willen we wijzer worden of nemen we genoegen met een tijdelijke verlichting van ons bestaan?

Wijzer worden. Wijsheid. Wat verstaan we hier eigenlijk tegenwoordig nog onder? En hoe belangrijk is wijsheid voor ons? Zien we dit nog wel als een strevenswaardige deugd (ook zo'n lekker ouderwets woord)? Of meer als iets van onbereikbare goeroes ergens op een bergtop in India? Misschien vinden we dat het thuishoort bij oude meneren met lange grijze baarden en borstelige wenkbrauwen die in een hutje door hun plaatsgenoten worden geraadpleegd?

Wijze mensen worden soms bijzondere eigenschappen toegedicht: "Zij hebben zichzelf leren kennen en zichzelf geaccepteerd; zij hebben de waarheid leren kennen en lijden niet meer (Wikipedia)". Welke waarheid zou dat zijn? Welk mens kan eerlijk zeggen dat hij/zij nooit meer lijdt? "Wijsheid of levenswijsheid is de kunst om in alle levensomstandigheden juist te oordelen en te handelen (Wikipedia)". Op zich een mooie omschrijving, maar wie bepaalt wat 'juist' is?

Wijsheid laat zich niet gemakkelijk definiëren. Van alle omschrijvingen lijkt de meest essentiële deze: de wijze waarop opgedane kennis wordt toegepast. Verder spelen levenservaring, een dieper inzicht in het grotere geheel, begrip, empathie, en wellicht ook het ervaren van een intern evenwicht een wezenlijke rol. Een kalme, optimistische aard en een oprechte, intelligente benadering van levenszaken lijken ook niet onbelangrijk. Net als acceptatie van het feit dat we niet over alles controle kunnen uitoefenen. En het aanvaarden dat onzekerheid een vaste factor is bij vrijwel alles wat we ondernemen. Al is het niet altijd duidelijk of bepaalde eigenschappen de basis zijn voor wijsheid of juist het gevolg ervan.

We staan er steeds minder bij stil wat wijsheid voor ons kan betekenen in ons dagelijks bestaan. En dat is best jammer gezien de geestelijke rijkdom die we hiermee kunnen ervaren.

Onecht zelfbeeld (2) (01-01-2015)

Sommigen menen dat we niet in staat zijn om onbevangen naar de terugkoppeling van anderen te luisteren, vooral als dit bedreigend is voor ons zelfbeeld. Natuurlijk is het leuker om positieve feedback te krijgen en bevestigd te worden in wie we (denken te) zijn. Maar zou het écht zo zijn dat we helemaal niet geconfronteerd willen worden met eventuele negatieve indrukken van anderen over ons? Zelfs als we expliciet hiernaar vragen? Hoe eng is het eigenlijk om kritiek van een ander te ontvangen? Worden hiermee onze angsten bevestigd? Doet dit daadwerkelijk afbreuk aan ons zelfbeeld?

Wellicht moeten we wat afstand nemen van het beeld dat we vooral leuk, gezellig, intelligent, geestig, enz. zijn. En meer het idee omarmen dat we -net als het leven- niet altijd positieve aspecten bezitten. De conclusie: we zijn niet perfect. Hoe erg is dit?

Als we onszelf beter (objectiever) willen leren kennen zullen we ons open moeten leren stellen voor nieuwe inzichten, ook al zijn deze soms niet altijd even prettig om -in eerste instantie- binnen te laten komen. Maar een zelfbeeld dat dichter bij de werkelijkheid staat, biedt veelal een betere basis voor toekomstige keuzes.

We kunnen allemaal op een verantwoordelijke manier bijdragen aan elkaars persoonlijke ontwikkeling. Zolang kritiek op een respect- en liefdevolle manier wordt gebracht, is de kans groot dat deze ook daadwerkelijk overkomt. Wat overigens niet wil zeggen dat de kritiek ook altijd terecht is. De ontvanger mag te allen tijde zelf bepalen wat hij/zij hiermee wil doen.

Ik wens iedereen een gezond & heerlijk 2015!

Onecht zelfbeeld (1) (01-12-2014)

Iemand zei ooit eens tegen mij dat hij liever vasthield aan eventuele 'foute' veronderstellingen over zichzelf en zijn leven, dan dat hij deze zou onderzoeken. Hij was ervan overtuigd dat er pijlers onder zijn bestaan zouden wegvallen als hij erachter kwam dat zijn visie op zijn leven niet klopte. "Want", zo redeneerde hij, "wat blijft er dan nog van mijn zelfbeeld over? Wie bén ik dan nog?" Zodoende probeerde hij niet al te diep over zijn leven na te denken.

Bovenstaande is geen uitzonderlijke gedachtegang. Ons zelfbeeld kan in eerste instantie een aardige deuk krijgen als we in de loop van ons leven erachter komen dat we op bepaalde belangrijke punten anders in elkaar zitten dan we (lange tijd) hadden gedacht. Vaak gaat het hier om overtuigingen die als functie hebben om een positievere versie van ons zelfbeeld overeind te houden. We zien onszelf dan als leuker, waardevoller, aardiger, enz. dan we daadwerkelijk zijn. Als ons zelfbeeld niet overeenkomt met de werkelijkheid, zijn we geneigd om bij confrontaties met tegenstrijdigheden onze toevlucht in kromme redenaties te zoeken of weg te kijken. Want de drempel om de waarheid onder ogen te zien ligt vaak hoog. Het is pijnlijk.

Tot het moment dat we ons realiseren dat we onszelf en de buitenwereld een rad voor ogen draaien. Dat we ons veel meer kunnen ontspannen als we onszelf mogen zijn. Dat iedereen vreemde, afwijkende, moeilijke dingen heeft waar hij/zij zich niet voor hoeft te schamen. Dat we geen tijd en energie meer hoeven steken in het opleuken van ons bestaan. En dat, als we dan toch willen veranderen, we dit vooral doen om dichter bij onszelf te komen.

Juist de unieke aspecten maken een mens zo interessant. Als je jezelf accepteert zoals je bent, straal je een zelfverzekerdheid uit welke anderen weer aantrekt. We doen vaak zoveel moeite om geaccepteerd te worden door anderen; het zou goed zijn om te beseffen dat sommigen op hun beurt ook door óns geaccepteerd willen worden. Zou dit niet een stuk mooier en simpeler werken als we allemaal wat dichterbij onszelf zouden blijven?

De nieuwe vijftiger (01-10-2014)

Ik val alweer bijna een jaar onder de term “vijftiger”, maar ik moet er nog steeds aan wennen. Als jongere heb ik een heel ander beeld van deze leeftijdsfase gehad. Toen zag ik vijftigers vooral als oude mensen die enigszins vermoeid de laatste fase van hun carrière ingingen. Met voorspelbare levens, want alles was immers verwerkt en uitgewerkt. Zo dobberde je richting pensioen. Dit beeld werd o.a. versterkt door mijn familie, waar zekerheid en (financiële) veiligheid hoog in het vaandel stonden en er door de oudere generaties nauwelijks over persoonlijke problemen en/of onzekerheden gesproken werd.

Hoe anders is de huidige realiteit. We leven langer en gezonder. De moderne vijftiger zit niet uitgeblust op zijn krent maar is vaak nog volop in een groeifase. Carrières volgen allang geen voorspelbare paden meer, dus rustig achterover zitten is er meestal niet bij. We werken tot op late leeftijd nog aan onszelf.

Maar er verandert meer. De maatschappij verwacht van ons dat we langer doorwerken en daarnaast blijven doorleren. Het jarenlang herhalen van een eenmaal aangeleerd kunstje werkt niet meer. Deze toenemende dynamiek zorgt voor een scala aan nieuwe mogelijkheden voor alle leeftijden, maar kent zeker ook keerzijden. Want de groeiende eisen die in de loop der jaren op zowel werk- als privégebied aan mensen worden gesteld, kunnen voor een toenemend gevoel van stress zorgen.

Daarom geldt ook hier dat een regelmatige evaluatie van ons leven (waar sta ik, wat wil ik en wat kan ik) ons kan helpen goed te (blijven) functioneren. Míj helpt het in ieder geval.

Flexibele doelen (01-09-2014)

We stellen in ons leven met regelmaat allerlei doelen omdat we graag iets willen bereiken. Zo kennen we o.a. persoonlijke-, financiële-, carrière- en relatiedoelen. Een specifiek doel voor ogen hebben is één ding; hoe we het willen bereiken een ander. Bij het streven naar een doel is het goed om stil te staan bij wat er met ons gebeurt als we onderweg situaties tegenkomen die het behalen van het gestelde doel moeilijker maken. Hoe verder het doel in de toekomst ligt, des te groter de kans wordt dat dit gebeurt.

Daarnaast is het belangrijk om van tijd tot tijd te peilen of het oorspronkelijke doel nog steeds voldoet aan c.q. aansluit op ons huidige leven en onze meest recente wensen. Omdat wij zelf in de loop van de tijd veranderen is het verstandig om onze doelen gaandeweg hierop aan te passen. Dit kan soms lastig zijn omdat we grote doelen vaak gekoppeld hebben aan ons zelfbeeld. Wat zouden anderen immers zeggen als we van een jarenlang bepleit pad afwijken? Toch, als we in zo'n situatie niet bereid zijn om e.e.a. bij te stellen en/of geen alternatieven willen bedenken, lopen we de kans om behoorlijk gefrustreerd te raken omdat onze doelen uiteindelijk niet goed (meer) bij ons passen of moeilijk te bereiken zijn.

Het is daarom verstandig om voorbereid te zijn op tegenslagen en/of veranderingen waar het onze (levens)doelen betreft. Door een flexibele houding aan te nemen vergroten we de kans dat deze doelen in lijn blijven met onze behoeften en wensen. Een mooie stimulans voor ons zelfvertrouwen omdat we hiermee leren in te spelen op de onverwachte veranderingen die het leven ons van tijd tot tijd toewerpt.

Een filosofische zomer (01-08-2014)

Hieronder een paar interessante vragen om onder de parasol te overpeinzen :-)

Wat verstaan we onder werkelijkheid? Bestaat de waarheid? Is er zoiets als universeel goed en fout? Zijn we gelukkiger als flexibel mens die overal de relativiteit van inziet, of is het praktischer om een wat meer rigide systeem te hanteren om zo meer controle en/of overzicht te behouden? Wie zou meer kans maken op een prettig bestaan: de tuinman of de professor? En waarom? Is zelfinzicht mogelijk zonder terugkoppeling van anderen? Helpt twijfel om ons scherp te houden, of verstoort het vooral onze focus en zelfvertrouwen? Wanneer is het leven waard om geleefd te worden? Wat is de definitie van geluk?

Uitstelgedrag (01-07-2014)

Stel: je wilt al een tijdje een belangrijke verandering doorvoeren in je leven maar het komt er niet van. Vaak duurt het even voordat je door hebt dat je aan het uitstellen bent. Heb je eenmaal dit besef, wat doe je dan? Ga je dan door alsof er niets aan de hand is, ga je jezelf pushen om de verandering tóch door te voeren, of ga je nadenken over de vraag waarom je dit uitstelgedrag vertoont?

Door jezelf te confronteren met een dergelijke vraag, maak je je bewuster van de situatie waar je in zit. Dit kan in eerste instantie wat ongemakkelijk zijn, want het is meestal niet voor niets dat iets (langdurig) wordt uitgesteld. We willen dan vaak bepaalde zaken niet onder ogen zien. Het kan ook iets heel simpels zijn zoals de tegenzin om een bestaande routine te doorbreken. Het kost tijd en energie om gewoontes te veranderen, ook al weet je diep in je hart dat het in sommige situaties beter zou zijn om dit wél te doen.

Wat vaak al helpt is gewoonweg de voor- en nadelen van de verandering op te schrijven en te bepalen hoeveel punten we hierin tegenkomen. Als we daarna kijken welke onderdelen het meest belangrijk voor ons zijn, krijgen we al een beter inzicht in de gevolgen van onze keuze. We kunnen met dit soort simpele handelingen de drempels verlagen die ons tegenhouden om actie te ondernemen. Of we kunnen van gedachten veranderen en besluiten dat de voorgenomen verandering toch geen goed idee was. Maar dan wel gebaseerd op een meer onderbouwde keuze.

Door een dergelijke handeling doen we een beroep op onze eerlijkheid, ons zelfinzicht, ons gevoel én verstand en soms op onze flexibiliteit. Wat er ook besloten wordt: er komt meer rust in ons hoofd als we een beter inzicht én overzicht hebben m.b.t. onze besluitvorming.

Blootgeven (01-06-2014)

We gaan er vaak vanuit dat onze familie en vrienden ons redelijk goed kennen. Maar in hoeverre laten we onze ware zelf zien? Zijn we trots op wie we zijn, laten we zowel onze leuke als minder leuke kanten zien? Of zijn onze gedragingen zodanig aangepast om een beeld van onszelf neer te zetten waarvan we denken dat de ander dit oké vindt?

Als we een mildere versie van onszelf creëren, hopen we eventuele confrontaties te vermijden. Dat lijkt niet echt een probleem. De grote vraag is: tot waar gaan we? Waar ligt hierbij de grens?
Nu vertonen we allemaal wel min of meer aangepast gedrag. We zijn in de loop der jaren beïnvloed door regels die de samenleving gedicteerd heeft; daar hebben we meestal geen moeite mee. Het zou ons echter helpen als we bewust(er) worden van de keuzes die we hierin maken. Want soms zijn we zo goed geworden in ons aan te passen dat we geleidelijk aan vergeten wie we diep in ons hart eigenlijk zijn.

Beter kijken naar ons ware zelf kan een confrontatie opleveren met eigenschappen die als pijnlijk worden ervaren. Zaken als onconventionele ideeën, wonderlijke verlangens: karakteristieke kanten van onszelf die we soms met moeite onder ogen durven zien. Laat staan dat we die willen delen met de buitenwereld. Maar hoe erg zijn deze 'donkere' kanten daadwerkelijk? Zijn het juist niet onze 'afwijkingen' die ons interessant maken?

Extremen daargelaten: hoe moeilijk is het om toe te geven dat we niet perfect zijn? Dat we niet 100% hoeven te voldoen aan de normen van de maatschappij? Misschien moeten we van tijd tot tijd onze “rariteiten” vieren. Niet als vrijbrief om lekker onaangepast de maatschappij te verzieken, maar om onszelf te (v)erkennen en te accepteren. En dan te mogen kiezen hoe en of we dat willen laten zien. Zo kan er meer balans ontstaan tussen onze aangepastheid en onze unieke trekken.

Personal Space (01-05-2014)

Ik reis regelmatig met de trein. Wat mij keer op keer opvalt, is dat de meeste groepen reizigers je niet aankijken als je ze tegemoet loopt op een perron of in een drukke hal. Ze zien wel iemand aankomen, maar door je blik te ontwijken is het lang niet duidelijk of de ander je erkent, en dus wel of geen rekening met jou wilt houden. Anders uitgedrukt binnen deze situatie: gaat iemand wel of niet opzij?

Uit onderzoeken blijkt dat mensen dit ontwijkende gedrag bijna automatisch inzetten in situaties waar de persoonlijke ruimte niet of nauwelijks kan worden gehandhaafd. Iets dergelijks gebeurt ook als bijvoorbeeld iemand naast een ander gaat zitten in het openbaar vervoer. Als men dan een koptelefoon opzet met muziek, lijkt het erop dat de ander gemakkelijker naast zich wordt verdragen dan als men dit niet doet. De koptelefoon geeft als het ware een stukje persoonlijke ruimte terug door je in je eigen wereld te wanen.

Het wordt natuurlijk pas echt leuk als je hier persoonlijk mee gaat experimenteren. Wat ervaar je als je bijvoorbeeld een tegemoetkomende stoet mensen stuk voor stuk probeert aan te kijken? Heb je het gevoel overspoeld te worden, of sta je stevig in je schoenen? Voel je verzet opkomen of kun je je ontspannen? Zet je je gezicht op boos, neutraal of kun je ook glimlachen? Voel je je kwetsbaar door anderen aan te kijken? Wat leer je hiermee over jouw persoonlijke ruimte?

Het is soms heerlijk om op te gaan in de anonimiteit van de massa. Maar je kunt er van tijd tot tijd ook voor kiezen om uit je comfortzone te stappen en te zien wat je ervaart in verschillende situaties. Simpele oefeningen, maar je leert altijd weer iets nieuws over jezelf en de wereld om je heen. En dat blijft boeiend.

Een nieuw inzicht (01-04-2014)

Kort nadat mijn vader aan het begin van dit jaar overleden was, zijn mijn zus en ik begonnen om zijn huurwoning op te ruimen. Een moeizame handeling als je nog middenin het rouwproces zit, maar de woning moest binnen een bepaalde tijd leeg worden opgeleverd.

Eén van de dingen die mij tijdens het opruimen opviel is hoeveel een mens kan verzamelen in zijn leven. Daarbij werd duidelijk dat mijn vader een groot deel van de spullen de wij tegenkwamen (bijna) nooit heeft gebruikt. Of we kwamen objecten tegen uit zijn verleden die niet zozeer een emotionele waarde hadden, maar welke in de loop der jaren uit gewoonte een bepaald plekje in huis hadden gekregen en waar verder niet meer over werd nagedacht.

Dit heeft mij aan het denken gezet over mijn eigen huishouden. Hoeveel spullen bewaar ik eigenlijk, en waarom? Doe ik dit bewust, wellicht uit emotionele overwegingen? Ik realiseerde mij dat ik in de loop der jaren van alles heb aangeschaft, maar eigenlijk zelden stil sta bij het verwijderen van zaken uit mijn leven die ik niet (meer) nodig heb.

En dus ben ik begonnen met het stelselmatig opruimen van mijn eigen woning en de bijbehorende berging. Dit opruimen heeft ook een interessant psychologisch effect. Alsof je je leven weer opnieuw evalueert en tegelijkertijd ruimte maakt voor toekomstige zaken. Je stelt jezelf vragen als: "past dit nog wel bij mij?" en "kan/wil ik hier nog iets mee?". Dezelfde vragen die ik al vele jaren toepas op veel van mijn handelingen en denkwijzen, maar vreemd genoeg niet zo gauw op mijn huishouden.

Eigenlijk wel een mooie gedachte: de erfenis van mijn vader heeft onbedoeld een nieuw inzicht opgeleverd...

Food for thought (01-03-2014)

Het is algemeen bekend dat fysieke training ons lichaam sterker kan maken, en dat een gezonde voeding in belangrijke mate kan bijdragen aan ons welzijn. Maar hoe trainen en voeden we onze geest? Je kunt hierbij denken aan zaken zoals geheugentraining, rekenen, taal, puzzelen, enz. Maar minstens even belangrijk (of misschien wel belangrijker) is onze training op sociaal- en emotioneel gebied, zoals bijv. hoe reageren we op allerlei situaties, wat leren we van gebeurtenissen, hoe kijken we naar onszelf en naar anderen, enz.

De omstandigheden en de omgeving waarin we zijn opgegroeid als kind c.q. waarin we verkeren als volwassene hebben vaak een sterke invloed op de wijze waarop onze geest getraind is/wordt in sociaal-emotionele context. Waar een kind vaak passief de sturing van ouders, leraren en vrienden ondergaat, hebben we als volwassene de keuze om hierin een pro-actieve houding aan te nemen. Bijvoorbeeld door diepgaande gesprekken te voeren, discussies aan te gaan over onderwerpen die gevoelsmatig dicht bij ons staan, zelfanalyse toe te passen, open te staan voor nieuwe inzichten en uitdagingen, enz. Natuurlijk is het ook belangrijk om de geest regelmatig rust te gunnen in de vorm van meditatie of iets dergelijks.

Sommigen menen dat we op ons 25e al geestelijk volgroeid zijn. We kunnen echter kiezen om een leven lang te groeien als we hiervoor openstaan. Van elk moment valt in principe iets te leren, al zijn er (extreme) situaties denkbaar waarbij dit een stuk lastiger is. Dit leerproces kan ons stap voor stap wijzer en krachtiger maken, en ons helpen om met een grotere focus door het leven te gaan.

Een moeilijke situatie (01-02-2014)

Er is veel informatie beschikbaar over hoe om te gaan met een persoonlijke tragedie. Maar hoezeer we ons ook vooraf proberen te verdiepen in onderwerpen zoals een ernstige ziekte, het overlijden van een naaste, een faillissement en/of ontslag, zolang we het niet zelf hebben meegemaakt blijven het voornamelijk theoretische zaken. Want wat gebeurt er met ons als we daadwerkelijk oog in oog met tragedie komen te staan?

Vaak zijn we geneigd ons af te sluiten voor de pijn die een moeilijke situatie met zich meebrengt. Het gebrek aan grip op de gebeurtenissen maakt het soms nog zwaarder. Maar vroeg of laat zullen we de feiten onder ogen moeten zien. Wat is een goede manier om hiermee om te gaan? Hier kan helaas geen eenduidig antwoord op gegeven worden: er zijn immers veel factoren die een rol kunnen spelen.

Voor diegenen die dreigen vast te lopen in de verwerking, of die het gevoel hebben zichzelf in de bijkomende emoties te verliezen, kan rouwtherapie uitkomst brengen. Anderen zijn redelijk goed in staat om -soms met vallen en opstaan- op eigen kracht door een moeilijke periode heen te komen.
Het is in ieder geval heel belangrijk om de tijd te nemen om te rouwen over wat er niet meer is. Enige mate van zelfkennis kan zeker helpen bij de verwerking. Toch is het ook goed om ruimte in te bouwen voor het onvoorspelbare. Het is immers moeilijk te voorspellen hoe we reageren als het iets betreft waar we nog nooit mee te maken hebben gehad.

Door stukje bij beetje te relativeren en het gebeurde langzaamaan te accepteren (bijv. door erover te praten, te schrijven, of met behulp van meditatie) kan het verwerkingsproces worden bespoedigd. Als het ons lukt om gebeurtenissen uiteindelijk een plek te geven, dan kunnen we er af en toe voorzichtig op terugkijken en er -in het gunstigste geval- soms zelfs iets van leren. De wetenschap dat we in staat zijn om zwaar emotioneel weer te doorstaan kan ons namelijk weerbaarder en dus veerkrachtiger maken.

Mooier maken dan het is (01-01-2014)

Het is een bekend verschijnsel op Facebook: profielen die een (veel) fraaier en/of positiever beeld van iemands leven schetsen dan wat het werkelijk is. Of dat iemand (tijdens een gesprek, bij een presentatie, etc.) uitspraken doet waarvan later blijkt dat ze niet helemaal op waarheid zijn gebaseerd.
Soms kan het gewoonweg grappig zijn om iets te overdrijven, om een theatraal tintje aan een verhaal te geven, maar dit zou dan duidelijk moeten zijn voor de toehoorders. Het wordt een probleem als de suggestie wordt gewekt dat de opgeklopte delen ook echt waar zijn.

Waarom zou iemand de werkelijkheid mooier voorstellen dan het is? Dit kan verschillende oorzaken hebben, welke vaak gekoppeld zijn aan onzekerheid of juist zelfoverschatting. Bij onzekerheid kan iemand bewust overdrijven om bijv. gebruikte argumenten te bekrachtigen, om een ander (en soms ook zichzelf) makkelijker te overtuigen. Bij zelfoverschatting wordt de werkelijkheid vaak aangedikt omdat dit beter past bij het (overdreven) beeld wat diegene over zijn/haar leven heeft.

Status en succes zijn vaak belangrijke drijfveren bij het "pimpen" van iemands leven. Soms begrijpelijk, maar waar trekken we de grens? Wat zegt het over iemands persoonlijkheid als hij/zij jarenlang stelselmatig overdrijft? En de meest boeiende vraag in mijn ogen: hoe komt het dat iemand zichzelf mooier, belangrijker, interessanter etc. wil neerzetten dan hij/zij in werkelijkheid is? Sociaal-maatschappelijk druk? Een vervormd zelfbeeld? Wat de aanleiding ook mag zijn: het is zeer de moeite waard dit te onderzoeken als je bovenstaand verschijnsel bij jezelf herkent. Want "jezelf mogen zijn" geeft uiteindelijk minder stress en maakt het leven dus een stuk relaxter.

Ik wens iedereen een heel mooi en waarachtig 2014, in goede geestelijke en lichamelijke gezondheid!

Meditatie uit de schaduw (01-11-2013)

Meditatie wint, net als het hieraan gerelateerde mindfulness, steeds meer aan populariteit. Nog niet zo heel lang geleden werd meditatie vooral gezien als een onderdeel van (oosterse) geloofsovertuigingen. Wetenschappers namen het mede hierom niet serieus en werd er dus relatief weinig onderzoek naar gedaan. Vandaag de dag stapelen de bewijzen zich echter op dat meditatie veel voordelen kan brengen in onze westerse samenleving.

De uiteindelijke effecten van meditatie kunnen zeer diepgaand zijn. Men voelt zich veelal prettiger en rustiger, waarbij een grotere focus wordt ervaren. Bloeddruk en spierspanning gaan omlaag, pijnervaring wijzigt in positieve zin en stressgerelateerde klachten verminderen. Het is een persoonlijk proces: de één zal snellere en andere veranderingen constateren dan de ander. Sommige bedrijven zien hierin grote voordelen m.b.t. het terugdringen van het ziekteverzuim en het vergroten van het algemeen welbevinden, en bieden hun werknemers daarom meditatiecursussen aan.

Om de voordelen van meditatie ten volle te kunnen ervaren is het raadzaam om regelmatig meditatiesessies te doen. Het blijft lastig om exact te omschrijven wat iemand ondergaat tijdens en na een meditatieve sessie; dit zal zelf moeten worden ervaren. Er bestaan talloze boeken en video's/beschrijvingen op internet om mensen op weg te helpen. Uit eigen ervaring kan ik bevestigen dat het mij een innerlijke rust en helderheid brengt die ik niet makkelijk op een andere wijze kan bereiken. Ik kan het van harte aanraden om het een tijdje te proberen, om zo te zien waar het je brengt.

geloof (01-10-2013)

Ondanks het feit dat steeds minder mensen een religie aanhangen blijft de zoektocht naar zingeving onverminderd groot. Waar vroeger vooral het geloof richting en inhoud gaf aan de spirituele kant van een mensenleven, ligt de invulling van deze keuzes tegenwoordig steeds vaker bij onszelf. Deze keuzevrijheid is mooi, maar kunnen we er ook wat mee?

Het prettige van een religie is onder andere dat er een aantal zaken vastgelegd zijn. Dit geeft richtlijnen waar mensen zich aan kunnen spiegelen, een leidraad in iemands leven. Het hebben van voorbeelden, zowel qua handelingen als personen, kan houvast geven in een soms onoverzichtelijk bestaan. Daarnaast bracht een instituut als de kerk mensen letterlijk samen. Dit samenzijn in een groot kerkgebouw kan een bijzonder krachtige ervaring zijn: het samen ervaren van een overkoepelende spirituele gedachte schept een sterke gemeenschappelijke band.

Vandaag de dag hebben we dus de mogelijkheid om op spiritueel gebied zelf e.e.a. in te vullen. We kunnen kiezen door wie of wat we ons laten leiden: godsdienst, personen, boeken, gedachtegangen, enz. Alles wat ons in principe inspireert en/of aanspreekt. Maar hebben we echt een religie of een geloof nodig om een volwaardig bestaan te leiden, ook op spiritueel gebied? Is het sowieso nodig om ergens in te geloven om een zinvol leven te leiden? In een hoger doel, een zin in ons leven die misschien door iets anders dan onszelf wordt ingegeven? Of is een leven gewoonweg wat het is, en moeten we er niet teveel achter zoeken?

Wat de antwoorden op deze vragen voor ons persoonlijk ook mogen zijn, hopelijk geven ze een toegevoegde waarde aan ons bestaan.

Jong en oud (01-09-2013)

In onze samenleving heeft 'oud' qua leeftijd vaak een negatieve lading. De focus van vandaag ligt veelal op jong en dynamisch, wat men weer vertaalt naar kansrijk. Vanaf een bepaalde leeftijd wordt 'oud zijn' nogal eens ervaren als een last, een beperking. Dit geldt helaas soms ook voor ouderen zelf.

We beschouwen jong en oud al een tijdje niet meer als liggend in elkaars verlengde, maar meer als tegenstellingen. In de westerse wereld kijken we als jongeling vooral uit naar alles wat we nog willen leren en ervaren. Andere landen en culturen bezoeken, relaties aangaan, een eigen woning kopen/huren, een carrière opzetten, kinderen krijgen, enz. Waarom zouden we ons bezighouden met ouder worden? Er is al zoveel wat onze aandacht, tijd en energie opslokt.

Maar uiteindelijk kunnen we er niet meer omheen: we vallen we niet meer onder de categorie 'jong'. Plotseling realiseren we ons dat we niet of nauwelijks op deze levensfase zijn voorbereid. We zijn 'gearriveerd'. Of we vinden dat we te weinig hebben bereikt in ons leven. Sommigen komen hierdoor in een midlifecrisis terecht, met vragen zoals "wil ik dit eigenlijk wel?", "waar ben ik mee bezig?" en "ben ik dit nu echt?".

Doordat 'jong' de norm is, hebben we soms moeite met ouder worden c.q. oud zijn. Maar we hoeven niet krampachtig jong te blijven, of dit nu ons uiterlijk betreft of onze handelingen. Er zijn vandaag de dag vele mogelijkheden beschikbaar om een levensstijl te creëren welke goed aansluit bij onze leeftijd én bij de huidige tijdsgeest. Bewustwording en acceptatie zijn hierbij belangrijke sleutelwoorden. Zo kunnen we in deze levensfase een nieuwe maatschappelijke positie innemen die net zo uitdagend kan zijn als in onze jonge jaren.

Een gestroomlijnd bestaan? (01-08-2013)

Een steeds grotere groep mensen gelooft in een maakbaar leven. In april heb ik hier ook al over geschreven. Men gaat uit van gelijke kansen voor iedereen om te slagen in het leven. Het hebben van maatschappelijk succes is dan voornamelijk het gevolg van de persoonlijke inzet; toeval en meevallers spelen volgens deze groep geen rol van betekenis.

Laatst was cultuurcriticus en psychiater Dirk de Wachter op tv in de serie NTR Academie te zien met een persoonlijk betoog over het (overtrokken) streven naar geluk en succes in onze samenleving. Net als filosoof Alain de Botton geeft hij aan dat bovenstaande redenering een belangrijke keerzijde kent: men zou kunnen concluderen dat niet-succesvolle mensen dit dan óók voornamelijk aan zichzelf te danken hebben. Deze wijze van denken gaat voorbij aan onverwachte wendingen in ons leven. Belangrijke gebeurtenissen zoals langdurige ziekte, relatieproblemen, verlies van baan, vrienden of familieleden, ongelukken e.d. kunnen een grote invloed uitoefenen op ons functioneren en onze oorspronkelijke plannen. Als we hier geen rekening mee (willen) houden en ons stoïcijns blijven richten op het bereiken van succes, vergroten we de kans dat we gefrustreerd en ongelukkig worden.

De Wachter en Botton pleiten voor een beter leren omgaan met zowel de dalen als de pieken van het leven. Dat we meer kritisch gaan leren kijken naar wat succes voor ons betekent, niet alleen op materieel vlak maar vooral in termen als waardering en erkenning. In hoeverre is dit succes bijvoorbeeld voor ons gekoppeld aan persoonlijk geluk? Door onze motivaties en ons streven eerlijk te onderzoeken kan een eenzijdige visie worden voorkomen en vergroten we onze capaciteit om beter met het fenomeen 'leven' om te gaan.

Onder invloed (01-07-2013)

Door de focus op individualisme in onze maatschappij kan de indruk ontstaan dat we in ons denken en handelen in hoge mate onafhankelijk zijn van anderen. Toch worden we - ook al zijn we het ons niet altijd bewust - wel degelijk beïnvloed: o.a. door vrienden, familieleden, collega's, maar ook door tijdschriften, kranten, tv-programma's en internet.

Daarnaast stemmen we ons van tijd tot tijd ook bewust af op onze omgeving. Een goede zaak, want als mensen helemaal geen rekening met elkaar zouden houden dan wordt de kans op een leefbare wereld een stuk kleiner. Willen we goed kunnen samenleven dan hebben we een externe referentie nodig waar wij onze gedachten, ideeën en gedragingen aan kunnen toetsen.

De basis voor (een deel van) onze opinies en zienswijzen wordt in onze jeugd gelegd. Sommigen zullen in de loop der jaren hun oorspronkelijke ideeën blijven vasthouden, anderen wijzigen deze op basis van nieuwe inzichten. Het kan heel veilig en zeker voelen om vast te houden aan bepaalde opvattingen, dus waarom zou je je eigenlijk openstellen voor andere meningen?

Een open houding t.o.v. een andere mening dan die van jezelf kan helpen om de onherroepelijke veranderingen in het bestaan makkelijker tegemoet te treden. Het leven zelf is ook continu in beweging. Door regelmatig kritisch te kijken naar de eigen standpunten en 'waarheden' kun je ervaren in hoeverre deze nog passen bij je huidige leven, of dat het wellicht tijd is voor herziening. Verandering voorkomt op deze wijze een verkrampte levenshouding.

We beïnvloeden onszelf en we laten ons beïnvloeden. We willen autonoom én verbonden zijn. Het vraagt de nodige bewustwording om dicht bij jezelf te kunnen blijven én om een mooie balans te vinden tussen het individu en de samenleving.

Hier ben ÍK! (01-06-2013)

We worden de laatste jaren steeds vaker gestimuleerd om onze kwaliteiten, meningen en/of gedragingen met de wereld te delen. De vele talent- en realityshows hebben ongetwijfeld aan deze trend bijgedragen. Websites bieden allerlei mogelijkheden om via profielen menig facet van je persoonlijkheid in het spotlicht te zetten.

De opmars van social media en de meer prominente rol die het begrip carrière in ons leven heeft gekregen: beide hebben een duidelijk effect op de wijze waarop wij momenteel naar onszelf en naar onze plaats in de maatschappij c.q. de wereld kijken. Extraverte persoonskenmerken scoren vandaag de dag hoger dan de introverte varianten. Het lijkt steeds belangrijker te worden om gezien, gewaardeerd en geaccepteerd worden. Als we echter doorschieten in onze profilering dan liggen arrogantie en zelfoverschatting op de loer.

Eigenschappen als bescheidenheid, ingetogenheid, matigheid en terughoudendheid werden ooit beschouwd als positief. Er was minder waardering voor mensen die voortdurend de aandacht op zichzelf vestigden om zo zichzelf te bewijzen. Het sierde juist iemand als hij/zij op een subtielere manier aanwezig was. Durven we ons tegenwoordig nog wel bescheiden op te stellen, of zijn we heimelijk bang om uiteindelijk ondergesneeuwd te raken?

Misschien zijn bescheidenheid, ingetogenheid, enz. aan een herwaardering toe. Rekening houden met elkaar, soms anderen vóór laten gaan, meer denken in termen als 'samen' i.p.v. 'ieder voor zich': dit zijn de nieuwe uitdagingen van deze tijd. Jezelf profileren is prima, maar niet overal en -als het even kan- niet ten koste van anderen.

We hoeven niet continu bevestigd te worden in wie we zijn en in wat we doen. Door te werken aan onszelf kunnen we ons krachtiger voelen en hoeven we ons minder bezig te houden met wat anderen van ons denken. Dit scheelt een flinke dosis stress en heeft o.a. als voordeel dat we ons meer bezig houden met wat ons allen bindt dan wat ons van anderen onderscheidt.

Succes en status (01-04-2013)

Het is alweer 9 jaar geleden dat de Zwitserse filosoof Alain de Botton het boek "Status Anxiety" op de markt heeft gebracht. De inhoud heeft nog niets aan kracht ingeboet. Sterker: het lijkt de laatste jaren juist méér aan betekenis te winnen. Het boek beschrijft namelijk de sluipende onrust binnen onze maatschappij die zich van steeds meer mensen meester maakt. Deze onrust is gebaseerd op het denkbeeld dat onze sociale status rechtstreeks gekoppeld is aan ons maatschappelijk succes. We hebben daarbij de neiging om onze sociale status negatief bij te stellen als een ander met een vergelijkbare achtergrond meer succes heeft dan wijzelf.

Via alle media worden we overladen met beelden en verhalen over succesvolle mensen die het (veel) verder hebben geschopt dan wijzelf. Met als gevolg dat ons zelfbeeld en onze referentie in negatieve zin verschuiven. We zijn hierdoor niet gauw meer tevreden met ons leven, met wat we hebben bereikt, met wat we hebben vergaard. Het moet steeds beter en meer zijn, anders voldoen we niet aan de norm. We maken ons regelmatig zorgen over ons succes én dus onze status, en kunnen hierdoor moeilijk tot rust komen. Stilstaan is geen optie: iedereen om ons heen gaat toch ook door?

Daarnaast wordt succes steeds vaker ervaren als iets wat iemand geheel aan zichzelf te danken heeft; factoren als geluk e.d. doen er relatief weinig toe. De keerzijde van deze manier van denken zit hem in de aanname dat mensen zonder succes dit dan óók aan zichzelf te danken hebben. De vraag dringt zich op of succes echt zo'n prominente plek in ons leven verdient. De kern zit hem in onze behoefte aan erkenning. Dit kunnen we ook koppelen aan de basiszaken van ons bestaan. De Botton raadt ons aan om regelmatig stil te staan bij het alledaagse, de zgn. 'kleine' dingen in het leven. Waardering en erkenning voor wie we zijn en wat we doen, ontstaan dan meer van binnenuit i.p.v. dat deze van buiten komen. Een groter zelfrespect en een positiever zelfbeeld zijn op deze wijze beter bereikbaar en worden steviger verankerd in ons bestaan.

Aanpassen? (01-03-2013)

Onze maatschappij is continu in beweging. Sommige onderdelen lijken in een steeds hogere versnelling te veranderen. We verbeteren en vernieuwen. Traditie heeft plaatsgemaakt voor innovatie. Waar je nog geen 100 jaar geleden zonder veel nadenken in de voetsporen van je ouders trad, is het tegenwoordig juist belangrijk om je eigen weg te bepalen en je onafhankelijk en individueel op te kunnen stellen. Nog niet zo heel lang geleden werkten hele generaties hun leven lang vol trots bij één en hetzelfde bedrijf. Tegenwoordig spreekt een dynamisch LinkedIn profiel met daarin verschillende soorten werk- en bedrijfservaringen veel meer tot de verbeelding. De invloed van de techniek is voelbaar op vele vlakken van ons dagelijks leven. Een enorme hoeveelheid kennis en contacten zijn beschikbaar voor iedereen die toegang heeft tot digitale media.

Verandering vraagt aanpassing. Er zijn nog maar weinig zaken in een mensenleven die vaststaan. Woorden als "houvast" en "zekerheid" lijken te verwijzen naar vervlogen tijden. Maar willen we ons wel aanpassen? Bieden we weerstand of volgen we de flow?

Zo worden jong en oud regelmatig geconfronteerd met steeds meer keuzes op allerlei gebieden. Informatie is overal beschikbaar, maar hoe verwerken we die? Dit levert regelmatig stressgevoelens op. De één kan hier uitstekend mee omgaan, een ander stopt het ver weg of realiseert zich pas na een tijd dat hij/zij verkrampt door het leven gaat.

Door focus aan te brengen, onze positie te bepalen en duidelijke keuzes te maken kan er meer rust in ons hoofd ontstaan. De volgende vragen kunnen hierbij helpen: Waar staan we in deze maatschappij? Welke keuzes maken we, gebaseerd waarop? Waar willen we ons mee bezig houden? Wat zijn onze prioriteiten en waarom? En dan rest uiteindelijk nog de vraag: wanneer willen we over dit soort zaken gaan nadenken?

Passie in de wetenschap (01-02-2013)

Ik ben een groot liefhebber van (vooral BBC) documentaires die een wetenschappelijke achtergrond hebben. Zeker als het om onderwerpen gaat die de grenzen van onze kennis uitdagen, zoals het universum, het oneindige, paralelle werelden, enz. Naast het feit dat de inhoud mij uitdaagt om mijn eigen blik op de wereld en ons bestaan te verbreden, ben ik ook gefascineerd door de wetenschappers zelf die één en ander komen toelichten.

Zelden verschijnen zoveel gepassioneerde mensen binnen één programma voor de camera. Je kunt de twinkeling in hun ogen zien als zij over hun geliefde onderwerp vertellen. Het is inspirerend om mensen zo vol enthousiasme en bevlogenheid te horen spreken over onderwerpen waar zij vaak dag en nacht mee bezig zijn.

Ik beschouw het als een ode aan de creativiteit en de flexibiliteit van de menselijke geest om nieuwe theorieën te bedenken en uit te werken. Om vanuit nieuwe gezichtspunten te durven werken. Verder is de vastberadenheid van sommige wetenschappers intrigerend, zeker als zij jarenlang door hun collega's worden geridiculiseerd vanwege hun tegendraadse opvattingen.

Waar komen deze passie en vasthoudendheid vandaan? Waarom jagen deze mensen soms een leven lang een specifieke droom na? Is dit de ontdekkingsreiziger in ons? De hang naar het onbekende? Of ligt aan de basis de ultieme vraag: wat is de zin van het leven? De verklaring van ons bestaan? Wat de antwoorden ook mogen zijn, voorlopig geniet ik uitgebreid van deze moderne pioniers. Zij bieden ons een kijkje in een wereld waar het gewone bevraagd wordt, en het ongewone soms dagelijkse kost is. Deze houding werkt verfrissend en biedt soms nieuwe perspectieven in ons eigen bestaan.

Ik heb mij lief (01-01-2013)

De meesten van ons zijn het eens met de stelling dat het belangrijk is dat we van onszelf houden. Niet op een narcistische manier, maar op een liefdevolle wijze. Zelfwaardering, zelfacceptatie en zelfinzicht zijn hierbij waardevolle instrumenten.

Liefde voelen voor jezelf. Aandacht geven aan jezelf. Tijd en energie steken in jezelf om op persoonlijk niveau te groeien. Hoeveel van ons doen dit regelmatig? Zijn we eerder geneigd deze handelingen voor een ander te doen dan voor onszelf? Zo ja, hoe komt het dan dat we hierin een onderscheid maken? Vinden we diep in ons hart dat eigenlijk een ánder liefde en aandacht aan ons zou moeten geven? Dat we daarom minder geneigd zijn onszelf te verwennen omdat we dit als een (treurige) troostprijs ervaren?

De liefde voor jezelf is zo belangrijk omdat het één van de grootste cadeaus is die we aan onze 'ik' kunnen geven. We hebben dit lang niet allemaal van huis uit meegekregen, maar we kunnen het wel leren. Als je jezelf niet liefhebt, hoe moet een ander jou ervan overtuigen dat je er mág zijn? Dat je ertoe doet? Dat je een eigen plek hebt binnen deze samenleving? Waardering en liefde komende van een ander is heerlijk, maar de kans is groot dat deze op een andere wijze ervaren wordt dan eigenliefde. Eigenliefde kent een eigen plek, een eigen kracht, het komt vanuit een andere bron, namelijk jezelf. Wie kent jouw behoeftes beter dan jijzelf?

De liefde voor jezelf en de liefde van (of voor) een ander kunnen probleemloos naast elkaar bestaan. Alle verschillende vormen van liefde zouden je sterker kunnen maken, zekerder van wie je bent en waar je voor staat, je meer autonoom maken.

Het mooiste zou zijn als je zoveel van iemand kunt houden dat je hem/haar het allerbeste gunt. Dit kan zowel jezelf als een ander zijn. Het grootste verschil is dat de liefde voor jezelf nooit onbeantwoord hoeft te blijven.

Ik wens iedereen een gezond en gelukkig 2013 toe, vol mooie en nieuwe inzichten!

Haal het beste uit jezelf? (01-12-2012)

Iedereen kent wel de kreten in advertenties en op websites waarin we worden aangespoord om optimaal te functioneren, het maximale uit onze talenten te halen, en dit alles het liefst in een zo kort mogelijk tijdsbestek. Er wordt handig ingespeeld op de wens van velen om onszelf beter te leren kennen en bewuster te worden van ons denken en handelen, maar in de praktijk lijkt het vooral op een strak ingeplande talentwedstrijd.

Wat zou iemand denken te bereiken als optimaal en maximaal functionerend mens? Worden we daar gelukkiger van? Wordt de kwaliteit van ons leven hiermee vergroot? Waarom zouden we een zodanige druk op onszelf leggen als we ons willen ontwikkelen? Juist een thema als zelfinzicht heeft tijd nodig zodat we beter kunnen ervaren wat bijv. verschillende denk- en handelswijzen eigenlijk met ons doen.

Optimaliseren en maximaliseren. Het suggereert onrust, nóg hoger te reiken, niet gauw tevreden zijn. Lekker snel kunnen scoren. Het zou m.i. juist beter werken als we een pas op de plaats zouden maken en proberen meer rust en geestelijke ruimte te creëren. Een lager levenstempo en meer realistische verwachtingen kunnen al een rijke voedingsbodem vormen waarin een groter begrip voor onszelf kan groeien- en wellicht ook voor de wereld om ons heen.

Sociale virtuele connecties (01-11-2012)

Social media, sociale netwerken, forums, weblogs, blogs, spellen die plaats vinden in virtuele werelden: het gebruik hiervan neemt de laatste jaren explosief toe. Steeds vaker wordt er gediscussieerd met verschillende generaties over de manier waarop zij denken dat hiermee om zou moeten worden gegaan. Ouderen vinden de hoeveelheid tijd en energie die aan nieuwe media wordt besteed vaak overdreven, jongeren kunnen er soms juist geen genoeg van krijgen.

Nog afgezien van het gebrek aan technische kennis, prefereren veel ouderen het directe menselijk contact boven de virtuele versie. Jongeren hebben vaak een andere insteek. Als je bent opgegroeid met steeds snellere, goedkopere en directere vormen van communicatie, waarom zou je daar dan geen gebruik van maken? Nieuwtjes, wetenswaardigheden, kennisoverdracht, enz. kunnen veel efficiënter en sneller dan vroeger met elkaar worden gedeeld. Contacten kunnen makkelijker worden gelegd en vriendschappen ontstaan vlotter omdat bijv. gemeenschappelijke interesses eerder zichtbaar worden.

Iedere generatie heeft nieuwe/andere inzichten, kansen en mogelijkheden die voorgaande generaties vaak niet gekend hebben. Jongeren hebben veelal andere prioriteiten dan ouderen, dit hoort bij deze levensfase en kan een voedingsbodem bieden voor interessante ontwikkelingen op allerlei gebieden. Maar niet elke ontwikkeling hoeft ook een vooruitgang op persoonlijk niveau te betekenen.

Het kan nooit kwaad om met enige regelmaat kritisch naar onze beweegredenen te kijken om wel of niet mee te doen, jong of oud. Willen we wel tijd en energie steken in dit soort zaken? Zo ja, hoe lang, hoe vaak en met wat voor reden? Sluiten we ons aan bij online netwerken omdat we graag iets delen, of denken we anders van alles te missen en dat Het Leven aan ons voorbij glijdt? Wat zegt het als we geen dag zonder ons mobieltje kunnen? Of als er stress wordt ervaren zodra providers uitvallen en daarmee onze contacten (tijdelijk) niet bereikbaar zijn? Zijn we bij sociale netwerken meer bezig met onze profilering naar de buitenwereld dan met ware zelfkennis? Of vergroten deze netwerken via feedback juist onze zelfkennis en versterken zij het gemeenschapsgevoel? Hebben we wel behoefte aan de stroom van informatie die op ons afkomt? Hoe bepalen we onze keuzes en grenzen bij zoveel verschillende mogelijkheden? Welke invloed hebben onze virtuele contacten op ons? Wat voor invloed gaat onze persoonlijke informatie die we ooit hebben gedeeld op internet krijgen op het verloop van ons leven?

Misschien vervagen de komende jaren de grenzen tussen de virtuele en de reële wereld op dit gebied. Ik hoop dat er uiteindelijk nieuwe sociaal-maatschappelijke inzichten ontstaan die bijdragen aan het vergroten van respect, acceptatie, zelfkennis en -verwezenlijking.

Onze kijk op vriendschappen (01-10-2012)

Vriendschappen tussen mensen kunnen complexe relaties zijn. Wanneer noem je iemand een vriend? Wanneer is iemand een kennis? Valt een relatie onder het kopje zakelijk of persoonlijk, of beide? Wat voor verwachtingen heb je van elkaar? In de praktijk blijkt dat iedereen hier anders naar kijkt. Dit heeft natuurlijk invloed op hoe je met elkaar omgaat. De één voelt zich bijvoorbeeld verplicht om alle verjaardagen van vrienden af te lopen, terwijl de ander daar nauwelijks om geeft en elkaar liever op een rustiger moment treft. Of iemand heeft een voorkeur voor diepgaande vriendschappen, terwijl een ander genoeg heeft aan het hebben van "stapmaatjes". Ook is het mogelijk dat iemand geen of weinig behoefte heeft aan vrienden.

Hoe gaan we met onze vriendschappen om? De hoeveelheid tijd en energie die we besteden aan / over hebben voor een relatie is vaak een mooie graadmeter voor het belang dat we aan die relatie hechten. Vooral in deze tijd, waarin velen volgeboekte agenda's lijken te hebben, is het interessant om te zien hoe mensen met hun relaties omgaan. Vaak heeft men het voornemen om tijd vrij te maken voor de ander, maar in de praktijk lukt dit dan minder goed. Toch zegt de regelmaat waarmee je elkaar ziet niet alles. Goede vrienden kunnen elkaar soms langere tijd niet spreken, om bij het eerstvolgende contact toch moeiteloos de draad weer op te pakken. Het verleden heeft dan het vertrouwen in de vriendschap bevestigd.

Het hebben van invloedrijke relaties is al eeuwenlang een statussymbool. Daarnaast is tegenwoordig ook het aantal relaties dat je hebt van groot belang geworden voor de sociale status. Niet alleen in het "echte" leven, maar ook via online connecties als Facebook en LinkedIn. Maar wie zijn er eigenlijk het belangrijkst voor jou? En om wat voor redenen? Onderhoud je voornamelijk contacten omdat je denkt dat deze een positief effect gaan hebben op het verloop van je carrière? Hoop je wat te leren van een bepaalde vriend of vriendin? Is de vriendschap in balans als het gaat om geven en nemen? Wat gebeurt er met jou als een vriendschap niet aan je verwachtingen voldoet? Wijt je dat voornamelijk aan de ander of zie je ook je eigen rol hierin? Heb je vrienden voor het leven of is een vriendschap iets dat komt en gaat in de loop der jaren? Hoe dichtbij laat je een goede vriend komen? Kent elke levensfase zijn eigen soort vriendschappen?

Interessante vragen om regelmatig bij stil te staan. Want de antwoorden leren ons weer meer over onszelf.

Mogen we al genieten? (01-09-2012)

Wanneer denken we lekker in ons vel te zitten? Als alles gaat zoals we dit gepland hadden? Als we ons nergens (meer) druk over hoeven te maken? Of gebeurt dit als zaken in ons leven in balans zijn, zowel op gevoelsmatig als op rationeel vlak? Zijn we wel in staat om dit lekker-in-je-vel-zitten gevoel te herkennen? Durven we het aan om hier helemaal in te gaan zitten?

Als kind hoef je je niet druk te maken om zaken als tandartsafspraken en de hypotheek, dat doen je ouders wel. Lol maken en plezier hebben horen bijna vanzelfsprekend bij een zorgeloze kindertijd. Wanneer we ouder worden dan komen de grotere verantwoordelijkheden om de hoek kijken. Er is altijd wel wat te verbeteren. Er is altijd wel wat om naartoe te streven. We zijn nooit klaar. Als dít onze insteek is dan loert het gevaar dat we vooral bezig blijven om meer te leren, meer te bereiken, verder te komen. Er is ook zoveel in ons leven wat er geregeld moet worden. Misschien verleren we het wel in de loop der jaren om stil te staan bij hoe goed het eigenlijk met ons gaat en/of hoe leuk wij het hebben.

Stel: we hebben een goed leven opgebouwd, er zijn veel elementen aanwezig om tevreden te zijn. Zouden we dan tijd durven uittrekken om uitgebreid te genieten van wat we bereikt hebben? Of zien we dit als stilstand in onze ontwikkeling en zijn we bang achterop te raken? Denken we dat we continu moeten blijven werken aan het mooie plaatje om te voorkomen dat dit ons ontglipt?

We zouden ons vaker kunnen realiseren hoe we zijn gegroeid op spiritueel en materieel vlak. We kunnen leren dat we niet krampachtig datgene hoeven vast te houden wat we hebben verwezenlijkt in ons leven. En dat we naast streven, leren en handelen zeker ook tijd kunnen maken voor ontspannen genieten van wat er is. Oftewel: het leven vieren.

Een sneller leven (01-08-2012)

We leven momenteel in een wereld waar de techniek steeds grotere sprongen lijkt te maken. Waar vroeger mensen vaak nog redelijk sceptisch stonden tegenover vooruitgang en technische ontwikkelingen, groeit de huidige (digitale) generatie op in een maatschappij die steeds sneller lijkt te veranderen.

Nog maar 50 -60 jaar geleden was ons bestaan nog redelijk overzichtelijk. Een groot deel van ons leven lag vaak al vast; er hoefden relatief weinig keuzes gemaakt te worden. Onze achtergrond en ons geslacht bepaalde in grote mate onze toekomst.
We hebben in de loop der jaren vrijheden verworven in de veronderstelling dat deze ook bevrijdend zouden werken. Mensen droomden van een wereld met robots en machines die al het werk voor ons zouden doen, zodat de mensheid bevrijd zou zijn van werklast en iedereen kon genieten van een vrij en zorgeloos leven.

De werkelijkheid is echter dat het leven vooral in een hogere versnelling is gekomen, want in kortere tijd kon er met behulp van de techniek meer gedaan worden. Hierdoor zijn mensen ook sneller gaan werken en uiteindelijk ook sneller gaan leven: in een maatschappij met ongebreidelde mogelijkheden lijkt het verleidelijk om almaar meer te willen, meer te doen, meer te hebben.
Het gevolg van deze ontwikkelingen is dat het steeds belangrijker wordt om focus in ons leven aan te brengen, maar ook om grenzen te stellen. Ook om stress, burn-out en overspannenheid te voorkomen.

Maar hoe doen we dit? We hebben altijd geleerd om verder te gaan, grenzen te verleggen. Om dóór te gaan. Stil staan en "Nee" zeggen lijken dan handelingen die tegen dat geleerde ingaan. Toch kan dit laatste ons helpen om het bewustzijn te vergroten m.b.t. onze mogelijkheden en onze behoeftes, en zijn we beter in staat om weloverwogen keuzes te maken. Hierdoor kan er meer rust en ruimte in ons leven worden gecreëerd, iets waar steeds vaker behoefte aan lijkt te zijn.

Waarom reageer je zo? (01-07-2012)

Zo nu en dan worden we geconfronteerd met een situatie die een automatische reactie aan ons ontlokt. We denken er op zo'n moment niet echt bij na: er wordt dan voornamelijk vanuit een emotie of overtuiging gehandeld. Een gevoelige plek van ons wezen wordt op dat moment aangeraakt en voor we het weten worden we meegesleurd in de maalstroom en de heftigheid van onze eigen reactie. Soms is dit geen probleem, andere keren kan het tot pijnlijke confrontaties leiden.

Het kan veel opleveren als we ons bewust (willen) worden van onze wijze van reageren. We kunnen onszelf trainen om steeds sneller te herkennen dat er een automatische reactie heeft plaatsgevonden. Door de tijdspanne tussen reactie en de herkenning hiervan steeds kleiner te maken, komt er uiteindelijk een moment dat we in het moment zélf de keuze krijgen om a) wel of niet te reageren en b) bij een eventuele reactie bewust te zijn waarom we reageren en met welk doel.

Daarnaast kunnen we oefenen om niet onmiddellijk ergens op in te gaan maar de eerste impuls om te reageren uit te stellen. Hiermee geven we onszelf de ruimte en krijgen we meer overzicht van wat er eigenlijk met ons gebeurt. Door bewust te worden van de achterliggende redenen van een reactie vergroten we ons zelfinzicht en kunnen we beter begrijpen waarom we soms geneigd zijn om op een bepaalde manier te reageren.

Omgaan met tegenslag (01-06-2012)

Er is geen ontkomen aan: in de loop van ons bestaan worden we geconfronteerd met de minder fraaie kanten van het leven. Dit kan bijv. het verlies van een relatie of een baan zijn, gezondheidsproblemen, de gevolgen van sommige belangrijke keuzes die minder goed uitpakken, een sterfgeval, enz. Zaken die we allemaal wel eens ervaren. Hoe ouder we worden, des te groter de kans is dat we hiermee te maken krijgen.

Nu weten we diep in ons hart heus wel dat het leven niet alleen maar gladjes verloopt. Toch zijn we vaak geneigd om de minder leuke zaken weg te stoppen. Waarom doen we dit? Eén van de oorzaken kan liggen in het feit dat we vooral geleerd hebben om de nadruk te leggen op onze successen en de mooie kanten van het leven. Tegenspoed is niet iets waar we trots op kunnen zijn, het maakt ons onzeker omdat we dan vaak niet goed weten wat we moeten doen. Ook kunnen de bijkomende emoties ons overweldigen. Zo kan het in eerste instantie een pijnlijke realisatie zijn om te beseffen dat we niet alles onder controle hebben.

We worden door deze situaties vooral met onszelf geconfronteerd: onze denkwijzen, onze overtuigingen, onze angsten, onze verwachtingen, enz. Toch zijn dit vaak de momenten -als we hiervoor openstaan- waarop we meer inzicht kunnen krijgen in onszelf. Het uiten van onze gedachten, emoties en gevoelens in een veilige omgeving kan hierbij helpen. Als we leren om te gaan met de minder leuke kanten van het leven dan kan ons zelfvertrouwen groeien. Het gevolg hiervan is dat we ons krachtiger voelen en vervolgens met een grotere veerkracht door het leven gaan.

Een hele persoonlijke ontwikkeling (01-05-2012)

Rond mijn twintigste had ik de overtuiging dat je op je dertigste al voor een groot deel volwassen zou zijn. Mijn definitie van volwassenheid was toen één van vooral zekerheid over wie je bent, waar je voor staat en wat je wilt met je leven, zowel op persoonlijk- als op werkend vlak. Mensen van veertig jaar of ouder hadden in mijn ogen al zoveel (levens)ervaring opgedaan dat zij vast heel goed wisten waar ze mee bezig waren. Problemen en/of trauma's uit het verleden waren tegen die tijd natuurlijk allang opgeruimd.

Nu ik richting de 50 jaar ga, besef ik steeds vaker hoe groot het verschil is tussen wat ik toen dacht en wat de praktijk heeft opgeleverd. Zo bleek volwassenheid veel meer te omvatten dan het hebben van grip op je leven. Zaken als bijvoorbeeld verantwoordelijkheid, acceptatie en loslaten horen er net zo bij.
En een andere belangrijke realisatie: het leven is nooit af zolang je leeft! Sommige problemen hebben langer de tijd nodig om opgelost te worden. En soms zit je anders in elkaar dan je dacht. Elke situatie, iedere ontmoeting kan weer een aanleiding zijn voor een leermoment.

Maar wanneer ben je dan volwassen? Misschien is (het streven naar) volwassenheid geen doel maar een levenshouding. Het is fijn om gaandeweg nieuwe inzichten te krijgen in jezelf en bijvoorbeeld te ervaren waar je talenten liggen. Maar ook om te durven twijfelen en soms zelfs te kiezen voor onzekerheid i.p.v. controle en veiligheid. Persoonlijke groei kan een levenslange ontwikkeling zijn. Maar daar moet je dan wél voor openstaan.

Goed voor ons én voor anderen (01-04-2012)

De meesten van ons passen zich in enige mate aan om goed te kunnen functioneren binnen onze samenleving. Dit streven naar harmonie helpt een verbrokkelde samenleving te voorkomen. Soms passen we ons echter zo goed aan, dat we onze eigen behoeftes en wensen (deels) uit het oog verliezen. Onze focus ligt dan voornamelijk op de omgeving en minder op onszelf.

Doordat de buitenwereld in veel gevallen onze referentie is, zijn we soms minder geneigd om onze aandacht te richten op onze eigen binnenwereld. Daarnaast wordt aandacht voor anderen vaak hoger gewaardeerd. Sommigen zijn zelfs van mening dat het bezig zijn met/vervullen van de eigen behoeften neigt naar egoïsme.
Toch hoeft het één het ander niet uit te sluiten. Door je eigen wensen en behoeftes serieus te nemen (en er dus tijd en energie in te steken om ze te verwezenlijken) is de kans groot dat je je daar lekker(der) bij gaat voelen. Als we vervolgens goed in ons vel zitten dan is het makkelijker om kwaliteitsaandacht aan een ander te geven.

Om dit te kunnen bereiken zijn balans en bewustwording de sleutelwoorden. Zo kunnen we onszelf afvragen of we een handeling doen voor onszelf of voor een ander. Er kan gekeken worden of deze verdeling naar ons gevoel in balans is. Daarnaast kan het helpen om regelmatig stil te staan bij al onze mogelijkheden en talenten, én bij de vraag waarom we iets wel of juist niet willen doen. Deze handelingen versterken ons bewustzijn omtrent wie we zijn, wat we willen en waarom we dit willen. Dit stelt ons beter in staat om in de toekomst gerichtere keuzes maken over hoe we ons leven willen inrichten en op welke wijze we in de samenleving willen staan.

Praten over jezelf (01-03-2012)

In juli vorig jaar heb ik al eens geschreven over het praten over persoonlijke onderwerpen. Omdat dit thema veel mensen bezighoudt wil ik er hier nog eens op ingaan.

Het is niet altijd gemakkelijk om te praten over zaken die ons bezighouden, zeker als het onderwerpen betreffen waar we ons kwetsbaar over voelen. Twijfels over privézaken of werk, niet perfect (bezig) zijn, woede, verdriet: het zijn maar enkele voorbeelden waarmee we moeite kunnen hebben om ons in te uiten. Soms houden we deze kwesties liever voor onszelf, want wat zouden anderen over ons denken als ze wisten wat er in ons omging?

Waarom hebben we moeite om ons bloot te geven? Wellicht is ons vroeger geleerd dat we sterk moeten zijn, dat we geen fouten mogen maken. We wilden voldoen aan de verwachtingen van onze ouders en leraren, met als beloning o.a. aandacht en erkenning. Als volwassene willen we soms (onbewust) nog steeds deze verwachtingen waarmaken.

Daarnaast spelen de verwachtingen van de samenleving een grote rol. En tegelijkertijd willen we graag ons eigen pad volgen. Dit levert zo nu en dan tegenstrijdige gedachten en/of gevoelens op. Door deze uit te spreken kunnen bestaande denk- en gevoelspatronen beter zichtbaar worden. Als we ons openen voor anderen en hen (en onszelf) laten zien wie we zijn, in al onze facetten, wordt er innerlijke ruimte gecreëerd en vinden we rust en acceptatie in onszelf.

Beginnen we hiermee in een veilige omgeving, dan kan ons zelfvertrouwen sterker worden en komen we dichter bij wie we daadwerkelijk zijn. En wie zijn we? Daar komen we vanzelf achter als we durven te voelen, na te denken én te praten over ons leven, over de dingen die we meemaken, die we zien en horen, over ons verleden, het heden en onze visies op de toekomst.

De interne criticus (01-01-2012)

We hebben als kind van onze ouders, school, etc. geleerd dat goed gedrag beloond wordt. In ons volwassen leven leeft dit beloningssysteem vaak voort als eigen gedachten die commentaar leveren op ons gedrag en onze plannen: de interne criticus. Deze beloont ons met positieve gedachten als iets ons goed lukt, en geeft tegengas als we maatschappelijk onacceptabele dingen willen doen.

Zo bezien helpt de interne criticus ons om goed te functioneren binnen de maatschappij. De interne kritiek kan echter soms doorslaan: de aandacht wordt dan voornamelijk gericht op alles wat er mis is, of mis kan gaan. Hierbij vergroten we in gedachten onze tekortkomingen. En als het dan ook echt misgaat, levert de interne criticus genadeloos commentaar. Het resultaat is dat we terughoudend worden of nóg beter ons best gaan doen.

Deze vorm van zelfkritiek is vaak gekoppeld aan de (onbewuste) angst om te falen in de ogen van anderen. Als we hierdoor verkrampen dan ontzeggen we onszelf waardevolle levenslessen: dat er nou eenmaal van tijd tot tijd fouten gemaakt worden. Dat we kunnen en mogen leren van onze fouten. En dat we de hulp van anderen mogen inschakelen.

We kunnen de interne criticus aan banden leggen door aan ons zelfvertrouwen te werken. Door bijvoorbeeld minder bezig te zijn met wat anderen vinden en meer naar ons eigen gevoel luisteren. Het omarmen van een imperfect leven (oftewel: zoals het leven nu eenmaal is) geeft ruimte en ontspanning, gewoonweg omdat we minder druk ervaren. Het streven naar authenticiteit en zelfacceptatie speelt hierbij een belangrijke rol. We komen beter in ons vel te zitten en zijn vaker in staat om op onbevangen wijze nieuwe, uitdagende zaken op te pakken die op ons pad komen.

van voornemen tot werkelijkheid (01-12-2011)

Tweeduizend-en-twaalf komt eraan. En waar zou het nieuwe jaar zijn zonder goede voornemens? Stoppen met roken, minder eten, meer bewegen, meer tijd voor elkaar...Het probleem met goede voornemens is dat het helaas vaak bij goede voornemens blijft.

Hoe komt dat nou? Waarom is de stap naar de praktijk vaak zo moeilijk? Wellicht omdat het betreffende voornemen dan tastbaar(der) wordt en je duidelijker geconfronteerd wordt met de huidige situatie. Dat voelt lang niet altijd even prettig. Daarnaast moet je vaak uit je comfortzone stappen: je hebt iets al lange tijd op een bepaalde manier gedaan, en nu wil je dit anders gaan aanpakken. Maar de macht der gewoonte is vaak sterker dan we denken.

Of een voornemen een succes wordt, hangt voor een belangrijk deel samen met onze motivatie. Hoe belangrijk vinden we dat voornemen nou eigenlijk? Wat denken we ermee te winnen? Doen we het omdat anderen ons aansporen of staan we er zelf ook écht achter? Wegen de voordelen op tegen de nadelen? Is het resultaat pas op langere termijn zichtbaar of kunnen we relatief snel successen boeken (wat weer onze motivatie versterkt)?

Onze persoonlijkheidsstructuur speelt ook een rol. De één heeft een ijzeren zelfdiscipline, de ander is relatief snel uit het veld geslagen. De één is bevattelijker voor verslavingen, de ander heeft nergens last van. De één heeft steun nodig, de ander kan het in zijn/haar eentje bolwerken.

Kortom: het hebben van een voornemen alléén is vaak niet voldoende. Een stukje zelfkennis en een goede voorbereiding maken de kans op slagen een stuk groter. Ook niet onbelangrijk: jezelf onderweg af en toe belonen voor de behaalde successen. En geef niet op bij de eerste tegenslag.

Ik wens iedereen -met of zonder een voornemen- fijne feestdagen en dat 2012 je mag brengen wat je wenst!

Het gras is groener... (01-11-2011)

We meten de mate van ons succes regelmatig af aan anderen. We vergelijken onze aantrekkelijkheid, onze salarissen, auto's, de buurten waar we in wonen, de vakantiebestemmingen, onze relaties, het wel of niet hebben van kinderen, de grootte en inrichting van onze huizen, enz. Als we relatief veel mensen kennen die het 'beter' doen/hebben dan wij, ontstaat er al gauw een gevoel dat we niet genoeg hebben bereikt. Omgekeerd werkt dit ook: als we succesvol zijn op gebieden waar onze vrienden- en kennissenkring dat (nog) niet zijn, dan (pas) zijn we trots op wat we bereikt hebben.

Best een gek proces eigenlijk. Want in de poging om te kijken waar je staat ten opzichte van anderen wordt een waardeoordeel gebruikt dat niet absoluut maar relatief is: afhankelijk van je directe omgeving c.q. de mensen die je kent ben je meer of minder succesvol. In de documentaireserie 'Hollywood Women' uit de jaren tachtig werd dit effect ook al aangestipt: je kunt in je eigen stad of dorp dan wel de mooiste of meest getalenteerde zijn, maar als je naar Hollywood verhuist kom je erachter dat er per vierkante kilometer een heleboel mooie en getalenteerde mensen zijn. Dan slaat de positieve vergelijking al snel om in een negatieve.

Het probleem zit hem niet zozeer in het vergelijken zelf, maar meer met de manier waarop er met het resultaat van die vergelijking om wordt gegaan. Als het resultaat je positief prikkelt om bijvoorbeeld verder te gaan leren, je blik te verbreden of je mogelijkheden te vergroten dan is daar niets mis mee. Het probleem ontstaat als we, door te vergelijken, ons beperkt gaan voelen, minderwaardig of afwijkend.

Wat zou er gebeuren als we dat eindeloze vergelijken eens stopzetten en vooral gaan kijken naar wat wij zélf willen? Vragen die hierbij helpen zijn bijvoorbeeld "Waar sta ik voor?" "Waar streef ik naar en waarom eigenlijk?" "Doe ik de dingen die ik doe voornamelijk om beter uit de vergelijking met anderen te kunnen komen?" "Kan ik trots zijn op wat ik tot nog toe heb bereikt?"

Soms zullen we de conclusie moeten trekken dat we niet hoeven te vergelijken. Dat onze eigen weg al een goede richting heeft, en/of dat ons eigen leven al goed is zoals het is. Maar om dát te kunnen bepalen zullen we iets vaker naar binnen dan naar buiten moeten kijken.

Zomaar wat vragen over identiteit (01-10-2011)

Waarmee identificeren we ons, en waarom eigenlijk?
Wat vinden we van onszelf en de wereld om ons heen?
Zegt het hebben van een bepaalde mening iets over onze persoonlijke identiteit?
Voelen we ons aangetast in onze identiteit als een ander het duidelijk niet met ons eens is over een - voor ons - wezenlijk onderwerp?
Voegt het overtuigen van een ander iets toe aan onze identiteit?
Kunnen we zelf bepalen hoe onze identiteit in elkaar zit of hebben we daar anderen bij nodig?
Kun je identiteit loskoppelen van gedrag?
Wat voor effect hebben online identiteiten (denk aan bijv. Facebook en LinkedIn) op onze persoonlijke identiteit?
Is persoonlijke identiteit een kernwaarde of niet?
Op wat voor manier zijn zelfbeeld, identiteit en persoonlijkheid gekoppeld?
Hoe zou je je eigen identiteit omschrijven?
Is een persoonlijke identiteit vaststaand of onderhevig aan veranderingen?
Wat zou beter zijn: je meer of minder identificeren met anderen?
Kan je bestaan zonder gevoel of idee van identiteit?

Beloning en stress (01-09-2011)

Soms belonen we onszelf voor een handeling waar we eigenlijk tegen opzien. Bijvoorbeeld eerst stofzuigen om daarna zonder schuldgevoel tv te mogen kijken. Of laat in de nacht afwassen opdat er met een opgeruimd gevoel het bed in kan worden gestapt. Dit lijkt onschuldig; toch kan hier een vorm van stress bij ontstaan wanneer datgene waar we tegen opkeken eerst af MOET zijn voordat we van onszelf de beloning mogen ontvangen. Hoe meer tijd er zit tussen de start van de handeling en het moment van beloning, des te groter wordt de kans op stress.

Herken je het bovenstaande en heb je weleens de neiging om de betreffende handelingen een beetje af te raffelen zodat je sneller beloond wordt? Heb je het gevoel dat je pas mag ontspannen als datgene gedaan is wat je af wilt hebben? En kan je dan wel ontspannen als het moment eenmaal daar is, of lukt dat niet goed vanwege de opgebouwde stress om alles af te hebben?
Wanneer je je (deels) herkent in het bovenstaande dan is het wellicht verstandig om een andere aanpak te kiezen. Zoals een sterker besef dat er zowel leuke als minder leuke dingen in het leven zijn. En dat er van tijd tot tijd iets met beide gedaan moet worden.

Vervang de beloning door een grotere focus op de handeling zelf. Voer deze op een rustige en aandachtige manier uit. Dit heeft verschillende voordelen:
- Je ontspant tijdens de handeling; deze ontspanning hoeft niet uitgesteld te worden tot het einde van de handeling
- Je ervaart minder stress want je zet jezelf niet onder (tijds)druk
- Je bent met je volledige aandacht bij de handeling (denk aan mindfulness) en maakt daardoor minder fouten

In principe kan elke handeling verheven worden tot een aandachtsvolle bezigheid. Door dit regelmatig in te zetten zal je op langere termijn meer rust en evenwicht ervaren: een stevige basis voor de ups en downs van het dagelijkse bestaan.

Zelfstandig en onafhankelijk (01-08-2011)

Zodra de samenleving ons als volwassen beschouwt, wordt er aangenomen dat we zelfstandig en onafhankelijk na kunnen denken over ons leven. Tot en met onze adolescentie wordt het als normaal beschouwd dat meningen van onze ouders, vrienden, leraren en trainers nog een behoorlijke invloed op ons uitoefenen. Daarna worden we geacht verder te bouwen op onze eigen inzichten. Maar werkt dit écht zo in de praktijk?

De invloed van onze omgeving is vaak sterker dan we denken, ook in ons volwassen leven. Niet alleen blijven meningen van partners, familieleden en vrienden regelmatig een grote rol spelen in onze manier van denken, maar ook media, publieke opinie en collega's.

In de loop van ons leven worden veel boodschappen aan ons meegegeven. Soms bewust, soms onbewust. We bouwen een enorme databank op met meningen van onszelf en van anderen: combinaties van oordelen, normen, vage hints, opmerkingen, (emotionele) ervaringen, etc. Eén pijnlijke opmerking van een ouder uit een grijs verleden kan al voldoende zijn om nog jarenlang op de achtergrond invloed uit te oefenen op iemands gedrag en keuzepatronen.

Het is soms lastig om jaren later nog te kunnen vaststellen waar een bepaald idee zijn oorsprong heeft. Toch kan het handig zijn om daar met enige regelmaat over na te denken, zeker in die gevallen waar een bepaalde gedachtegang ons beperkt in ons handelen. Het is uiterst waardevol om te achterhalen om welke normen het dan gaat en waar deze vandaan komen. Deze bewustwording kan bevrijdend werken: we kunnen opnieuw besluiten welke normen en waarden daadwerkelijk bij ons horen. Zo worden we ook echt een stukje zelfstandiger en onafhankelijker in ons denken.

Zware onderwerpen? (01-07-2011)

Ik trek regelmatig tijd uit voor een goed gesprek, vooral als het hoofdthema "de kijk op ons bestaan" betreft. De verschillende ervaringen die worden aangedragen, de achtergronden van de uitgesproken gedachten, de bijbehorende gevoelens en emoties: ik vind het allemaal even boeiend. Zo nu en dan krijg ik te horen dat dit soort gesprekken wel erg 'zwaar' zijn qua onderwerpen. Een dergelijke opmerking zet mij weer aan het denken. Want waarom zou het praten over persoonlijke kwesties eigenlijk zwaar zijn?

In vergelijking met het praten over andere onderwerpen zit het grootste verschil in het feit dat persoonlijke aangelegenheden nu eenmaal, nou ja, persoonlijk zijn. We zijn soms niet gewend om onze gevoelens diepgaand te ervaren, laat staan om erover te praten. Het delen van zeer persoonlijke informatie voelt vaak kwetsbaar, en de angst dat anderen deze informatie ooit tegen ons zullen gaan gebruiken kan ons ervan weerhouden om hierover te praten.

Verder kan het vertalen van gevoelens in woorden een moeizaam -en soms een wat verwarrend- proces zijn. Toch is het vaak zeer de moeite waard om onze gedachten en gevoelens te uiten. Met betrouwbare, tactvolle en respectvolle gesprekspartners kunnen wij meer inzicht in onszelf, in anderen, en in onze plek in deze wereld krijgen. Hoe vaker we onze innerlijke wereld met elkaar delen, des te gewoner en dus minder kwetsbaar we ons hierbij zullen voelen. En des te meer kan het begrip groeien voor onszelf en daarmee uiteindelijk ook voor elkaar.

Relativiteitsleer (01-06-2011)

Jaren geleden stond ik aan de rand van de Grand Canyon. Ik was diep onder de indruk van wat ik zag en probeerde de immensiteit van dit natuurfenomeen tot mij door te laten dringen. Met als resultaat dat ik mij afwisselend krachtig én heel nietig voelde. Ik ervoer voor het eerst de relativiteit van mijn bestaan als mens ten opzichte van de planeet.

Recente documentaires zoals "Wonders of the Universe" van professor Brian Cox en "Stephen Hawking's Universe" geven een vergelijkbaar effect. Ze bevatten prachtige computeranimaties van sterrenstelsels met daarin miljarden sterren en waarschijnlijk nog veel meer planeten. Het geeft een indruk van de enormiteit van ons heelal; de uitgestrektheid is bijna niet voor te stellen. Onze planeet is hierbij vergeleken een korreltje zand in een woestijn.

Als we dit beeld eens vasthouden en dan gaan kijken waar we ons zoal druk over maken. Hoe belangrijk elke beslissing lijkt in ons bestaan. Wat we allemaal nog denken te moeten bereiken. De stress die we dagelijks ervaren.
Probeer je voor te stellen op welke schaal zich evenementen afspelen in het universum. Kijk naar de hemel en besef (weer) dat we deel uitmaken van datzelfde universum. Hiermee krijgen we de mogelijkheid om ons leven en onze problemen in een andere verhouding te zien. Een prima stimulans om sommige zaken te relativeren.

meeslepend (01-05-2011)

Ons humeur wordt regelmatig beïnvloed door wat we meemaken. We willen eigenlijk geen speelbal zijn van de omstandigheden, en toch lukt het maar zelden om niet te worden geraakt door wat er om ons heen gebeurt. Zo kunnen we geïrriteerd zijn als een collega ons niet groet. We worden blij van een voetbalwedstrijd die door onze favoriete club gewonnen is. Of voelen verdriet als we horen dat een beroemd persoon overleden is.

Soms is het moeilijk om niet emotioneel meegesleept te worden door de gebeurtenissen in ons leven. Natuurlijk is het fijn om de positieve gevoelens te ervaren, maar hoe zit het met de negatieve kant? Zou het dan niet veel prettiger zijn om vanuit een stabiele basis het leven te ervaren?

Onze stemming wordt vaak beïnvloed doordat we ooit een gevoel of emotie aan een bepaalde gebeurtenis hebben gekoppeld. Als een situatie ons doet denken aan iets soortgelijks wat we in het verleden hebben meegemaakt, dan ervaren we het toenmalige bijbehorende gevoel vaak opnieuw. Door ons bewust te worden van deze koppeling kunnen we leren deze los te laten. Hierdoor leren we dat een gebeurtenis niet automatisch hoeft te resulteren in een bepaald gevoel. Dit vergroot het inzicht in onszelf. We komen steviger en weerbaarder in het leven te staan.

Persoonlijke groei (01-04-2011)

Wat is dat eigenlijk, persoonlijke groei? Een definitie die mij persoonlijk aanspreekt: dat je met regelmaat je leven bekijkt en evalueert. Steeds beter afstemmen op je gevoel. Meer balans ervaren tussen hoofd en hart bij te nemen beslissingen. Openstaan voor leermomenten en nieuwe ervaringen, hoe subtiel ze ook mogen zijn. Een verhoogde opmerkzaamheid. Kritisch durven kijken naar je persoonlijke waarheden, en wijzigingen aanbrengen, mocht dat nodig zijn. Meer en meer gewaar worden van wie je eigenlijk bent, in je meest wezenlijke kern. En kijken of je je talenten en wensen daarop af kunt stemmen. Accepteren dat het leven soms is wat het is, en ervaren dat innerlijke rust geen passiviteit tot gevolg hoeft te hebben.

Wat is jouw definitie?

Normen en waarden (15-03-2011)

Het is verfrissend om af en toe onze eigen normen en waarden onder de loep te nemen. Dit is namelijk de basis waarop we onze eigen handelingen en die van anderen beoordelen. Normen zeggen iets over onze opvattingen: hoe horen we ons te gedragen onder bepaalde omstandigheden. Onze achtergrond speelt daarbij een belangrijke rol: denk bijvoorbeeld aan de culturele en religieuze opvattingen waarmee we zijn opgegroeid.

Het kan verleidelijk zijn om datgene wat we ooit geleerd hebben vast te houden en er niet verder over na te denken. Maar het leven is dynamisch, niet statisch. De maatschappij om ons heen verandert. Door ons af te vragen of onze huidige normen en waarden nog wel bij ons passen, erkennen we deze verandering.

In onze huidige westerse samenleving wordt je geacht om je eigen mening op te bouwen, een individuele blik op wat wel of niet hoort. We worden beïnvloed door de opinies die we vanuit onze eigen kring en de media krijgen aangereikt. Waar vroeger een scherper onderscheid bestond tussen gewenst en ongewenst gedrag, is dat tegenwoordig niet zo duidelijk meer. Wat goed werkt voor het individu hoeft nog niet te werken voor de samenleving. We zullen meer moeite moeten doen en het aandurven om kritisch naar ons eigen aandeel binnen het geheel te kijken.

P.S. Voor mijn trouwe lezers: ik zal met ingang van 1 april maandelijks een nieuw inzicht plaatsen i.p.v. tweewekelijks.

Priori-tijd (01-03-2011)

Verbintenissen aangaan met anderen, tijd maken voor jezelf: het zijn wezenlijke en belangrijke zaken in ons bestaan. We genieten van een goed gesprek, aandacht voor elkaar, onze partner, onze vrienden. Verwennen onszelf met een saunabezoek, een lekkere massage. En toch: hoe vaak maken we hier bewust en daadwerkelijk tijd voor vrij?

Soms zijn er zoveel verplichtingen dat de agenda vanzelf vol lijkt te lopen. Je hoort steeds meer: 'dit zou ik vaker moeten doen, maar het komt er niet van'. Meestal komt het neer op prioriteiten stellen. Door onze (vrije-)tijdsbesteding onder de loep te leggen kunnen we ervaren of er nog een balans in onze activiteiten zit. Zo kan je je bijvoorbeeld afvragen: doe ik iets omdat ik het 'moet' of omdat ik het 'wil'?

Het is soms verleidelijk om meegesleept te worden in de maalstroom van gebeurtenissen. Met als gevolg dat we soms dingen doen zonder ons af te vragen of dit ook écht is wat we willen. Het is prima om tijd en energie te steken in zaken als bijv. een carrière, mooie kleding en in uitgaan, maar durf deze activiteiten ook te relativeren. Hoe belangrijk zijn ze in een mensenleven?

Door expliciet tijd en aandacht te geven aan jezelf en je relaties creëer je een meer evenwichtig bestaan. Observeer en deel je gedachten en gevoelens. Gaandeweg leer je jezelf en anderen beter kennen en begrijpen.

Gekleurde bril (15-02-2011)

Iedereen kan kiezen met welke bril hij of zij naar het leven kijkt. Sommigen kijken met een grauwe bril: het leven wordt als zwaar en ook niet echt leuk ervaren. Anderen prefereren een roze bril om vooral de leuke kanten van het leven binnen te laten komen. Mensen met neutrale brillen durven zowel de leuke als minder leuke kanten van het leven onder ogen te zien.

Deze laatste groep, met neutrale brillen, zijn het best uitgerust om met het leven om te gaan. Genietend van de mooie dingen die het leven hen aanreikt, maar ook in staat om tegenslagen te incasseren. Een permanente roze bril lijkt heel verleidelijk, maar beperkt uiteindelijk -net als de grauwe bril- het zicht op ons bestaan. Durf je de andere kant van het leven onder ogen te zien?

De mensen met een grauwe bril kunnen leren (meer) te genieten van wat het leven te bieden heeft. Mensen met een roze bril kunnen leren omgaan met zaken als verlies, pijn en verdriet. Zo zijn we meer in balans.

Het leven is niet volmaakt, en hoeft dit ook niet te zijn. We worden in de loop van ons leven vanzelf geconfronteerd met ups & downs. Hoe beter we hiermee om kunnen gaan, des te rijker zal ons leven zijn. En des te weerbaarder staan we in het leven.

Kwaliteit van leven (01-02-2011)

Ruim een jaar geleden schreef ik op deze plek al over spiritualiteit in de zorg. Twee weken geleden bezocht ik het symposium 'Existential issues in cancer, who cares?' in het VU medisch centrum, waar o.a. werd ingegaan op behandelmethoden waarbij (het ervaren van) levenskwaliteit van terminale kankerpatiënten centraal stond . Ook nu kon weer worden aangetoond dat mensen in een terminale situatie veel baat hebben bij gerichte palliatieve zorg (=zorg in de laatste levensfase) waarbij veel aandacht wordt gegeven aan het beleven van zingeving en geestelijke rust.

Het blijkt dat zaken als creativiteit, levenservaring, levenshouding en de plaats binnen de samenleving bepalend zijn voor de mate van zingeving die iemand ervaart. Door binnen de palliatieve zorg met mensen te praten over deze thema's kunnen belangrijke momenten in een leven worden benadrukt, wat je bereikt hebt, welke betekenis je leven had en wat je nog kan betekenen, welke taken en verantwoordelijkheden je nog hebt, wat je mooi in het leven vindt, wat doet je opbloeien, waar zie je humor van in, etc.

Binnen de huidige palliatieve zorg komen bovenstaande thema's al regelmatig aan bod. Het is goed om te ervaren dat er getracht wordt om deze zorg nog beter te laten inspelen op de behoefte aan een menswaardig bestaan. En om nog eens stil te staan welke rol bovenstaande thema's momenteel in onze eigen levens spelen. Zodat we niet tot het einde hoeven te wachten om te ervaren wat de kwaliteit van ons leven is.

Fout (15-01-2011)

Iedereen maakt wel eens een fout. Fouten vormen een onlosmakelijk onderdeel van ons bestaan. Maar wat is een fout eigenlijk? Wikipedia beschrijft het als "een afwijking van een situatie ten opzichte van de ideale situatie". En wanneer ontstaat dit? In een nieuwe, onwennige situatie zullen we bijvoorbeeld meer fouten maken dan gewoonlijk. Idem als we onder grote druk moeten presteren.

Een doorsnee oplettend mens zal gewoonlijk proberen fouten te vermijden. Als we echter van mening zijn dat we ALLE fouten uit ons leven moeten bannen, ook die op het allerkleinste niveau, dan lopen we de kans te verkrampen. Er wordt dan teveel tijd en energie gestoken in een poging om een perfect, foutloos bestaan te leiden, waar we te graag kundig overkomen en niet afgewezen willen worden op ons falen, hoe klein deze ook mag zijn. Hierbij kan angst voor het oordeel van een ander en/of de verstoring van ons zelfbeeld een belangrijke rol spelen.

Ieder weldenkend mens zal trachten grote fouten te voorkomen, ter bescherming van zichzelf en/of anderen. Maar het is daarbij belangrijk om onszelf de ruimte te geven waarin (kleine) fouten gemaakt mogen worden. Hierdoor kunnen we toekomstige situaties meer onbevangen tegemoet treden. Als we daarnaast durven te kijken naar -en te leren van- onze fouten zal dit ons leven verrijken en de blik op onszelf en anderen verzachten.

Zelfwaardering (03-01-2011)

Als een handeling verloopt zoals we dat willen dan vinden we dat vaak heel normaal. Als het ons echter tegenzit dan vinden we dat we een probleem hebben. Zijn dit de enige twee keuzes waarmee we werken, dan komen we zelden aan zelfwaardering toe.

Soms lijkt het wel of we pas tevreden zijn als we ergens (veel) moeite en energie in gestoken hebben. We neigen dan naar onderwaardering zodra ons iets gemakkelijk afgaat.

We zijn het niet gewend om onszelf complimenten te geven. Zolang we niet in een competitie- of concurrentiestrijd zitten doen we vaak schouderophalend over onze talenten. Misschien komt deze onderwaardering voort uit onze opvoeding: we zijn gewaarschuwd voor zelfgenoegzaamheid. Om te voorkomen dat we daar ooit van beschuldigd kunnen worden laten we de zelfwaardering dan maar achterwege. Liever helpen we een ander, om zo de waardering -waar iedereen toch behoefte aan heeft- te kunnen krijgen.

Daarover gesproken: we waarderen/accepteren de lof van anderen vaak makkelijker dan die voor onszelf. Maar waarom eigenlijk? Wellicht omdat we vanuit het verleden gewend zijn dat anderen over ons en onze capaciteiten oordelen (ouders, leraren, etc.). We moeten het onszelf a.h.w. aanleren dat we anderen niet altijd nodig hebben om onszelf te waarderen. Als het goed zit met je zelfwaardering, dan zullen de motieven waarmee je anderen wilt helpen ook een stuk zuiverder zijn.

Mijn allerbeste wensen... (01-01-2011)

...voor 2011! Ik hoop dat iedereen een gezond, uitdagend, boeiend, maar ook een speels en ontspannen jaar mag beleven!

Time goes by (15-12-2010)

Het is alweer half december. Het jaar lijkt omgevlogen. Ieder jaar voelt weer wat korter dan de voorgaande. Jaren geleden heb ik een documentaire gezien waarin werd uitgelegd dat leeftijd invloed heeft op de subjectieve ervaring van tijd. Met het klimmen der jaren schijnt je biologische klok langzamer te gaan draaien, waardoor tijd sneller lijkt te verstrijken. Eigenlijk best jammer: juist op het moment dat je meer levenservaring hebt opgedaan en beter kunt genieten van wat het leven te bieden heeft, dendert alles in sneltreinvaart voorbij.

De beleving van tijd heeft mij altijd al gefascineerd. Toen ik als kind 6 weken schoolvakantie had, leek dit eindeloos te duren. Waarschijnlijk ook omdat ik me dan soms enorm verveelde en niet wist wat ik wilde ondernemen. Nu ik volwassen ben en zich allerlei mogelijkheden aandienen, moet ik juist keuzes maken hoe ik mijn tijd wil invullen. Een deel van mij zou graag van alles willen meemaken; een ander deel wil pas op de plaats maken en zich regelmatig terugtrekken om zo alle ervaringen een plek te geven. De overvloed aan tijd is niet meer. Nu is er de bewuste tijdsbesteding.

Vroeger kon ik mij niet voorstellen dat sommige zaken ingrijpend zouden kunnen veranderen: van verbroken vriendschappen, mijn oude schoolgebouw die alweer gesloopt blijkt te zijn, tot het overlijden van familieleden. Er was een onuitgesproken gedachte, een illusie, dat alles zou blijven zoals het was.

De cadans van het leven laat een onuitwisbare indruk achter. Nu er weer bijna een jaar voorbij is realiseer ik mij weer eens hoe belangrijk het is om te genieten van wat er momenteel is. Het kan volgend jaar zomaar weer anders zijn. Misschien beter, misschien slechter, maar nooit meer hetzelfde. Het lijkt net een echt leven.

Ik wens iedereen fijne feestdagen!

Geluk en verlangen (01-12-2010)

Als ons de vraag wordt gesteld wat we uiteindelijk willen bereiken in het leven, dan is het antwoord meestal dat we gelukkig en/of tevreden zouden willen zijn. Maar wat verstaan we daar eigenlijk onder? En hoe denken we dit te bereiken?

Iedereen hanteert een andere definitie voor geluk en tevredenheid. Om een beter inzicht te krijgen in de persoonlijke zienswijze, kan er bijvoorbeeld een gelukkige of tevreden toekomst worden gevisualiseerd. Dit draagt bij aan het concreter maken van een vaag concept. Tegelijkertijd wordt beter zichtbaar of de huidige handelingen in je leven bijdragen aan je einddoel. Is dat helemaal niet het geval, dan is het misschien tijd voor verandering.

Vaak wordt er een koppeling gemaakt tussen geluk en tevredenheid enerzijds, en onvervulde verlangens anderzijds. Denk bij onvervulde verlangens aan zaken als bijv. rijkdom, een vaste relatie, sociale status, zelfacceptatie, enz. De redenering die hierbij gevolgd wordt, geeft aan dat we pas tevreden (of misschien zelfs gelukkig) zijn, nadat deze verlangens bevredigd zijn. Maar wie zegt dat het vervullen van onze verlangens ons daadwerkelijk dichter bij ons doel gaat brengen? De kans is namelijk groot dat, als er aan het ene verlangen is voldaan, er alweer een ander verlangen is ontstaan. Op deze wijze wordt het einddoel nooit bereikt. Er is geen rust, geen voldoening, want er ligt altijd werk op ons te wachten. We zijn vooral bezig met onze verlangens en zo wordt het doel uit het oog verloren.

Dus hoe bereiken we dan wél geluk en tevredenheid? Het is moeilijk een eenduidig antwoord te geven, juist omdat iedereen er een andere definitie op nahoudt. Het helpt wellicht om je eerst bewust te worden van je behoeftes en verlangens, en je dan af te vragen of het wel nodig is om deze allemaal te moeten vervullen. Wie weet komen we al vanzelf wat dichter bij het geluks- en tevredenheidsgevoel als we af en toe simpelweg stilstaan en genieten van wat we tot nog toe in ons leven bereikt hebben.

Waar maken we ons druk om? (15-11-2010)

We hebben er allemaal met enige regelmaat mee te maken: de Kleine Ergernissen. Lange rijen bij de supermarktkassa's. Een norse buschauffeur. Een overvolle metro. Een (alweer) vertraagde trein. Een file. Een ongeïnteresseerde verkoper. Allemaal situaties die tot irritatie en/of verontwaardiging kunnen leiden.

We zijn er zo op gespitst dat alles goed en gladjes dient te verlopen in ons leven, dat we automatisch in de stress schieten als het even niet zo gaat. Nou is het helemaal niet erg om af en toe een Kleine Ergernis te ervaren. Gebeurt dit echter regelmatig dan kan het goed zijn om hier bewust naar te kijken en er zo afstand van te nemen. Stel jezelf daarom wat vaker de vraag: "Waar maak ik me eigenlijk druk om?".

We willen graag gewaardeerd, herkend en erkend worden. Het is prettig als anderen rekening met ons houden. In de categorie Kleine Ergernissen zijn het juist deze behoeftes die niet worden bevredigd. De uitdaging ligt hierbij in acceptatie. We kunnen nu eenmaal niet alles naar onze hand zetten. Sterker nog: we hoeven niet alles naar onze hand te zetten.

Dus haal de schouders op om de lange rijen, bedenk dat de chauffeur ook maar een mens is en neem bij overmatige drukte gewoon de volgende metro. Bel dat je wat later komt vanwege de file en ga naar een andere winkel waar ze wél gemotiveerd zijn. Zie de situatie voor wat het is: niet echt belangrijk. Zo ervaar je de betrekkelijkheid ervan.

Door niet altijd op onze strepen te willen staan geef je jezelf ruimte en kan je wat vaker om anderen en om jezelf lachen. Het zou veel energie (en soms ook een slecht humeur) schelen als we de relativiteit van allerlei situaties zouden inzien. Bewaar deze energie liever voor zaken die wél belangrijk zijn.

interconnectedness (01-11-2010)

Op 10 oktober jl. ben ik op landgoed Beukenrode in Doorn aanwezig geweest in het kader van een internationaal evenement dat geheel in het teken stond van onderlinge verbondenheid: de interconnectedness dag (www.interconnectedness101010.org). Iedereen die heeft meegewerkt aan deze dag heeft gratis zijn/haar talenten ingezet, om zo het eenheidsgevoel en saamhorigheid te stimuleren. Zo heeft bijvoorbeeld de eigenaar van het landgoed deze gratis ter beschikking gesteld.

Over de hele wereld hebben verschillende activiteiten plaatsgevonden. Op Beukenrode waren er bijvoorbeeld workshops dansen, klankschaalsessies, symposia en meditatiesessies. Ik heb zelf intuïtieve massages gegeven.
De dag was een groot succes. Zo waren mijn massages al enige tijd van tevoren volgeboekt. Het was bijzonder leuk en inspirerend om mensen met allerlei verschillende achtergronden te mogen ontmoeten, aan te raken en te laten ontspannen.

Op zo'n dag als deze wordt duidelijk dat steeds meer mensen openstaan voor een spirituele benadering van het leven. En dan bedoel ik vooral tijd nemen voor elkaar, voor jezelf, bewust worden van wie je bent, waar je voor staat en wat je met een ander verbindt. Deze dag (en volgend jaar op 11-11-2011) is een stap in de goede richting. Ik heb het als een verrijking ervaren.

Lekker (15-10-2010)

Zo nu en dan is het heerlijk om stil te staan bij alledaagse dingen. De regendruppels die tikken op het dak terwijl je zelf in een droog, warm bed ligt. Genieten van de vormen en kleuren van herfstbladeren. En over herfst gesproken: het tere geluid van vallende bladeren in een bos. Je afvragen wanneer de bovenleiding van een treinspoor eigenlijk versleten is. De mystieke uitstraling van mistrollen die op een vochtige ochtend boven een plas hangen. Waarom je eigenlijk zo hard fietst. Buitenkoude voelen die langzaam de woning intrekt en dan de behaaglijke warmte van je verwarming ervaren. Nadenken over die wonderlijke droom. De sappige pitloze druiven waarvan je 5 tegelijk in je mond propt en die daar een sapvloedgolfje veroorzaken. Dat ik mijn was en mijn afwas niet met de hand hoef te doen. Hoe onverwacht grappig sommige mensen uit de hoek kunnen komen. De omhelzing van mijn zus.

Op zulke momenten weet je dat het leven waard is om geleefd te worden.

Diep (15-09-2010)

Het duurde even voordat ik het door had, maar een deel van mijn leven heb ik vooral besteed aan het tegemoetkomen van anderen. Deels omdat ik graag aardig gevonden wilde worden, deels omdat ik mijn eigen behoeftes (en daarmee mijzelf) toen minder belangrijk vond. Daarnaast wilde ik graag leren van wat anderen te melden hadden. Hierdoor heb ik een periode gekend waarin mijn focus te sterk op de buitenwereld gericht was en ik niet goed met mijzelf in contact stond. Gelukkig kreeg ik op tijd in de gaten dat er een balans hersteld moest worden. Ik heb geleerd om beter af te stemmen op mijn eigen gevoel, en zo te herkennen wat er bij mij past.

De erkenning van mijn eigen behoeftes is in de loop der jaren gestaag gegroeid. Zo accepteer en respecteer ik het feit dat ik gevoeliger voor sferen lijk te worden. Ook word ik steeds kieskeuriger wat mijn gezelschap betreft. Mijn meer dan gemiddelde behoefte aan diepgang (die ik altijd al gehad heb) breng ik sterker naar voren. Natuurlijk vind ook ik het heerlijk om van tijd tot tijd over koetjes en kalfjes te kletsen, maar vroeg of laat ga ik als vanzelf weer de diepte in. Het hoort bij mij, geeft me energie en een goed gevoel.

In de loop van mijn leven heb ik mij regelmatig afgevraagd waarom ik eigenlijk deze behoefte aan diepgang had. Ik herkende dit vroeger niet (tenminste niet in dezelfde mate) in de mensen om mij heen. Deze behoefte lijkt gekoppeld te zijn aan een diep verlangen om verbintenissen met anderen aan te gaan op een meer essentieel niveau. Tijdens een gesprek, een massage, samen luisteren naar muziek, met elkaar wandelen, een mooie film kijken: er zijn zoveel situaties waarin een dergelijke verbintenis kan plaatsvinden. Door drukke agenda's van vrienden en bekenden komt het er helaas niet zo vaak van. Daarom verdeel ik deze behoefte over een grotere groep mensen. Zo kom ik wat vaker aan mijn trekken :-)

Underachiever? (01-09-2010)

De laatste paar maanden zijn er verschillende mensen in mijn directe omgeving met een burn-out gediagnostiseerd. Burn-out kent vele facetten en verschillende oorzaken, maar is vaak gekoppeld aan emotionele uitputting door werk. Regelmatig terugkerende thema's hierbij zijn perfectionisme, drang tot presteren, hoge werkdruk en hoge verwachtingen.

Bij mijn zoektocht naar meer informatie over onze huidige arbeidsethos stuitte ik op een opmerkelijk boekje. Dit boekje (van nog geen 90 pagina's) neemt op humoristische wijze onze werkethiek en onze bewijsdrang op de hak. Waar andere boeken zich concentreren op het maximaliseren van onze talenten, breekt dit boek een lans voor de middelmatigheid.
Het draagt de indrukwekkende naam "The underachiever's Manifesto" van Ray Bennett. De Nederlandse vertaling is verkrijgbaar onder de titel "De kracht van het NU EVEN NIET". Ik heb regelmatig gegrinnikt om de rake observeringen. Toegegeven, sommige onderdelen zijn wat flauw, maar dit boekje geeft wel een leuke aanleiding om te filosoferen over het leven en stimuleert om nog wat vaker te relativeren. Teksten zoals "good enough is good enough" en "control is an illusion" bieden stof tot nadenken, vooral met onze veeleisende maatschappij in het achterhoofd. Warm aanbevolen.

Veertiger....en dan? (15-08-2010)

De realisatie dat je als veertiger al bijna op de helft van je leven bent, heeft vaak meer impact dan je vroeger kon vermoeden. Als twintiger lag er nog een heel leven voor je en stonden er -op allerlei gebieden- aardig wat mogelijkheden tot je beschikking. Je wilde proeven van het leven. Teksten van (groot)ouders zoals "geniet ervan nu je nog jong bent" en "je zal sommige zaken nog wel zelf gaan ervaren" werden als gezeur van oudjes weggewuifd. Je maakte deel uit van een nieuwe generatie en leefde een tijdlang een zorgeloos leven.

Maar dan gebeurt het ondenkbare: je blijkt plotseling veertiger te zijn, en met een schok wordt duidelijk dat je jeugd nu toch echt voorbij is. Het moment is aangebroken om een voorlopige balans van je leven op te maken. Er is in de loop der jaren behoorlijk wat emotionele bagage opgebouwd, welke (vaak ongemerkt) invloed op je denken en handelen blijkt te hebben. Daarnaast lijkt de brede waaier aan mogelijkheden van vroeger flink te zijn uitgedund. Je vraagt je af: wat wil ik met de rest van mijn leven? Doorgaan op dezelfde voet of is het tijd voor verandering?

Het kan handig zijn om eens wat stappen achteruit te doen en je leven van een afstand te beschouwen. Als je constateert dat je toe bent aan nieuwe impulsen, dan is het wellicht tijd om bepaalde oude ideeën en handelingen eens onder de loep te nemen.
Veranderingen in onze inzichten en (daardoor) in onze handelingen lopen namelijk niet altijd synchroon met veranderingen op andere vlakken in ons leven. Het kan best moeizaam zijn om te erkennen dat sommige patronen, die eens zo goed bij ons pasten, op dit punt van ons leven niet meer voldoen. Het is de moeite waard om deze uitdaging aan te gaan en nieuwe inzichten te omarmen die beter aansluiten bij je huidige bestaan.

De leerschool gaat door, alleen niet meer gebaseerd op wat onze ouders en leraren ooit vonden wat we moesten leren. We bepalen onze leerdoelen nu zelf, gebaseerd op onze individuele behoeftes en onze persoonlijkheid. Onze dromen en idealen van vroeger zijn mogelijk niet allemaal uitgekomen, maar dat hoeft ons er niet van te weerhouden om er nieuwe voor in de plaats te zetten.

BDE (01-08-2010)

Twee weken geleden is de KRO begonnen met uitzendingen over Bijna Dood Ervaringen (BDE). Per aflevering worden twee mensen geïnterviewd die een BDE hebben meegemaakt. Hun verhalen fascineren mij. Niet alleen is het bijzonder om te horen wat zij hebben ervaren tijdens een BDE, maar ook om te zien wat voor invloed het op hun leven heeft gehad.

In de loop der jaren heb ik regelmatig over dit onderwerp gelezen en verschillende seminars en lezingen bijgewoond (o.a. van cardioloog Pim van Lommel). De wetenschap is nog verdeeld over het verschijnsel BDE. De ene groep probeert te bewijzen dat een BDE een echte (spirituele?) ervaring is; de andere groep meent dat alles te verklaren is aan de hand van fysieke verschijnselen die het gevolg zijn van het stervensproces. Afgezien van de vraag of er daadwerkelijk een leven is na de dood (wat voor degenen die een BDE hebben meegemaakt vaak een uitgemaakte zaak is), is het bijzonder dat na een dergelijke ervaring mensen veelal stukken bewuster met hun leven omgaan.

Omdat een BDE vaak een grote emotionele impact maakt, kunnen de gevolgen ook ingrijpend zijn. Soms is een relatiebreuk het gevolg, omdat de partner geconfronteerd wordt met iemand die op een hele andere manier naar het leven kijkt dan voorheen. Prioriteiten verschuiven, waardoor deze gebeurtenis kan doorwerken in allerlei delen van iemands leven, zoals werk, vriendenkring, familie. Het nastreven van een carrière wordt vaak minder belangrijk gevonden; persoonlijke contacten worden juist sterker aangehaald.

Mensen met een BDE lijken de mogelijkheid te hebben gekregen om stil te staan en op een heldere manier naar zichzelf en hun leven te kijken. Om na deze gebeurtenis vaak meer kalm en zelfbewust in het leven te staan. Het is jammer dat nog niet zo lang geleden dit soort ervaringen door veel artsen en therapeuten werden afgedaan als grote onzin. Sommigen konden nergens terecht met hun verhaal, en hebben daardoor jarenlang rondgelopen met vragen over wat hen overkomen is.

Door de groeiende aandacht voor het verschijnsel BDE is er tegenwoordig steeds meer informatie over te vinden. Ik ervaar het als inspirerend om de bijbehorende verhalen te horen. Het aanraken van de eindigheid van je eigen bestaan -die hier op aarde dan- wordt zo getransformeerd tot een levensles die zijn weerga niet kent. Heel erg bijzonder.

Nog meer keuzes (15-07-2010)

In deze tijd van keuzeovervloed worden we van alle kanten bestookt met opties. Van de twintig soorten jam in de supermarkt, de rekken vol kleding in de boetiek, tot onze carrière- en relatiekeuzes. Het lijkt fijn om zo'n breed palet aan mogelijkheden te hebben, maar het kan ook leiden tot keuzestress. Want hoe weten we nou zeker dat we de juiste keuze maken? Gaan we voor de keuze waarvan we menen dat die goed voor ons is, of gaan we nog verder zoeken naar een andere optie "omdat het altijd wel beter kan"? Of maken we in sommige situaties liever helemaal geen keuze?

We zullen vaak gewoonweg achteraf moeten ervaren wat het effect van een keuze op ons leven is. Natuurlijk hebben ze niet allemaal eenzelfde impact. De keuze voor bramenjam i.p.v. appelstroop zal over het algemeen geen verstrekkende gevolgen hebben. De keuze voor een bepaalde carrière zal daarentegen meestal wel van grote invloed zijn. Zoals ik de vorige keer al schreef, kan een groter bewustzijn bijdragen aan het maken van keuzes die bij je passen. Als je ook nog goed afgestemd bent op je gevoel, dan kan je later op elk gewenst moment bepalen of je keuze bijgesteld moet worden.

Nou komt het regelmatig voor dat we onze keuzes te koppelen aan onze identiteit, onze status, ons zelfbeeld. Als we bijvoorbeeld denken dat het wijzigen van een keuze duidt op zwakheid i.p.v. flexibiliteit dan creëren we een weerstand tegen verandering. Natuurlijk kan het pijnlijk zijn als een keuze niet uitpakt zoals we dat graag gewild hadden. Maar niets houdt ons tegen om zo'n keuze uiteindelijk los te laten en er een andere keuze voor in de plaats te zetten. Misschien is daar een periode van rouw voor nodig, dat hoort daar dan bij.

En hoe zit het met de juiste keuze? Hier is hoegenaamd geen formule voor. Want wat maakt een keuze 'juist'? We zijn soms geneigd om de juistheid van een levenskeuze vooral af te meten aan de mate van het bijbehorende succes. Maar het maken van levenskeuzes leidt niet alleen maar tot succes c.q. falen. Het is de bijbehorende weg die zo'n keuze met zich meebrengt waar we vooral van kunnen leren.

Keuzebewust (01-07-2010)

Het lijkt voor de hand liggend om regelmatig aandacht, tijd en energie te besteden aan keuzes in ons leven waarvan we denken dat die ons meer tevreden of zelfs gelukkiger maken. Maar gebeurt dat ook? Waar geven we in de praktijk daadwerkelijk tijd, energie en aandacht aan? Weten we ook waarom we sommige zaken een hogere prioriteit geven dan andere? Wat zijn onze motieven?

Er wordt vaak voorrang gegeven aan doelen waarvan we, bewust of onbewust, geloven dat die belangrijk zijn in ons leven. We zien regelmatig om ons heen wat er te krijgen is: een soepele relatie, de succesvolle carrière, het fraaie huis, de comfortabele auto, de grote vriendenkring en een paar fijne kinderen. Het lijkt aan de buitenkant allemaal zo aantrekkelijk, en streeft niet iedereen hiernaar? De verwachtingen van onze omgeving (familie, vrienden) spelen hierbij ook een belangrijke rol. Deze invloeden van buitenaf kunnen in hoge mate onze keuzes beïnvloeden. Maar zijn dit ook de zaken die we echt willen bereiken? Wat sluit het beste bij ons aan?

Soms wordt er niet al te veel over keuzes nagedacht. Misschien hoort het bij bepaalde levensfases om je ergens in te storten zonder je erg druk te maken over de gevolgen. Er komt vanzelf een moment dat we beter stil gaan staan bij de gevolgen van onze levenskeuzes. Een enkele keer is daar een belangrijke gebeurtenis voor nodig, maar het kan ook voorkomen uit een persoonlijk groeiproces.

Des te eerder je bewust bent van hoe je in dit leven staat, des te beter kan je met je keuzes daarop inspelen. Soms kan dat betekenen dat je doelen gaat bijstellen en (relatief) ingrijpende beslissingen moet nemen. Hoe eerder je bewust bent van je (dieper gelegen) motieven, des te sneller kan je bijsturen. Begin eens met een paar simpele vragen aan jezelf te stellen. Waar word ik blij van? Wat geeft me energie? Wat maakt het leven voor mij zinvol? En kijk of je je volgende keuzes daarop kan afstemmen.

Mannen en rouwverwerking (15-06-2010)

Afgelopen week heb ik een bijzonder boeiende workshop over rouwverwerking gevolgd bij Phoenix opleidingen in Utrecht. Van de ruim twintig deelnemers was 80% van het vrouwelijke geslacht. Ik zie deze verhouding vaker terugkomen bij cursussen/workshops waar meer met gevoel en minder met logica wordt gewerkt. Het blijft me fascineren. Zouden mannen in het algemeen minder moeite hebben met rouwprocessen? Misschien staan ze er gewoonweg minder bij stil of hebben ze geen idee hoe ze ermee om moeten gaan? Of houden ze zich liever niet bezig met emotionele onderwerpen totdat het echt niet anders kan?

Nu betreft rouwverwerking niet alleen het verlies van iemand door overlijden, maar ook bijvoorbeeld het eindigen van een relatie of het verlies van een baan. Je rouwt over het wegvallen van een oud, vertrouwd bestaan. Nu ik dit laatste zo opschrijf moet ik plotseling denken aan de prachtige documentaire 'Het grote genieten' die vorig jaar is uitgezonden door NCRV Document. Daarin werden twee mannen geportretteerd die beiden net met pensioen gingen. Ze verschilden behoorlijk qua persoonlijkheid en in de invulling van hun 'pensioenbestaan', maar het was goed te zien dat deze overgang in hun leven voor beiden nogal wat voeten in de aarde had. Ik kreeg de indruk dat ze zich niet of nauwelijks hadden voorbereid op de veranderingen die een pensioen met zich zou kunnen meebrengen. Of dat ze zich goed realiseerden wat hun 'oude' leven voor hun betekend heeft.

Terugkomend op de workshop: het viel me op dat de vrouwen in de groep elkaar regelmatig in woord en gebaar steunden als de emoties hoog opliepen. Dat is ook iets wat mannen onder elkaar niet zo gauw zullen doen. Emoties worden minder snel met een ander gedeeld. Een man heeft vaak geleerd dat hij zich vlot over iets heen moet kunnen zetten, dat hij een rots in de branding moet zijn, dat hij het overzicht moet houden als anderen om hen heen het moeilijk hebben. Terwijl -in mijn beleving- échte kracht voortkomt uit het in verbinding staan met je gevoel, ook in donkere tijden. Dat je (vroeg of laat) door je verdriet heen durft te gaan, ook al zie je op dat moment nog geen oplossing. Vertrouwen hebben dat je het kunt doorstaan. En de daarbij behorende gevoelens durven uiten.
Echte kracht kent geen onderscheid naar man of vrouw. Dus mannen, wie durft?

Spirituele dialoog (01-06-2010)

Ik voel regelmatig de behoefte om over spirituele onderwerpen van gedachten te wisselen. Het is inspirerend om te ervaren hoe andere mensen op dit vlak in het leven staan. Ook al komt het soms niet overeen met mijn eigen ideeën en/of levenskeuzes, dan nog kan ik er vaak veel van leren en mijn eigen visies toetsen. Het houd me scherp en boeit me telkens weer.

Het valt me binnen deze uitwisselingen op dat mensen lang niet altijd openstaan voor ideeën op spiritueel vlak die afwijken van hun eigen beleving, normen en waarden. Het feit dat iemand zichzelf spiritueel noemt blijkt in de praktijk niet altijd iets te zeggen over de mate waarin die persoon een andersoortige spirituele benadering kan laten binnenkomen. Een open dialoog is hierdoor minder goed mogelijk.

Ik vraag me af waardoor dit ontstaat. Heeft het te maken met het feit dat het om zaken gaat die ons na aan het hart liggen en/of waar we ons kwetsbaar in voelen? In dat geval is er vaak de neiging om onze innerlijke wereld af te schermen, zodat we ons veilig kunnen wanen. Of spelen andere factoren een rol?

Deze bespiegelingen zeggen ook iets over mijzelf. Diep in mijn hart verwacht ik dat mensen die zichzelf spiritueel noemen, vaker een hand in eigen boezem steken en niet zo overtuigd hoeven te zijn van hun eigen gelijk. Dat hun waarheid niet andermans waarheid hoeft te zijn. En dat er wat meer van de mooie spirituele theorieën in de praktijk worden gebracht.
Wellicht is het één van de moeilijkste oefeningen: je eigen vertrouwde gedachtegangen loslaten en zonder voorbehoud communiceren met de ander. Empathie ervaren. Daar valt nog veel te leren.

Dat lukt me toch niet (15-05-2010)

Soms zijn we ervan overtuigd dat bepaalde zaken in het leven niet bereikbaar zijn. Die andere baan, leuk(er)e relatie(s), een interessanter leven, een boeiende opleiding...We hebben vaak al argumenten klaarstaan die duidelijk moeten maken waarom het geen zin heeft om onze 'dagdromen' werkelijkheid te laten worden. Bijvoorbeeld dat iets niet voor ons weggelegd is. Dat we nu eenmaal zo in elkaar zitten. Dat de risico's en de gevolgen te groot zijn.

We maken onze interne drempels zo hoog dat we vaak niet eens meer durven te onderzoeken wat onze mogelijkheden zijn. De factor onzekerheid speelt hierbij een grote rol. We weten soms niet van tevoren of een verandering in ons bestaan meteen een verbetering betekent. Of we maken ons angstig over de impact die een verandering zou kunnen hebben op ons gevoel van veiligheid en controle. Of we zijn bang voor de hevige teleurstelling als er -soms na een flinke investering van onze tijd en energie- zou blijken dat onze dromen inderdaad niet haalbaar zijn. Of we willen niet het risico lopen om voor de ogen van anderen af te gaan. Of...

We worden al moe van de gedachte dat we al die negatieve argumenten zouden moeten gaan weerleggen. De eerste reactie is daarom vaak iets van "laat maar" of "komt nog wel een keer als ik meer tijd en energie heb". Zo vreemd zijn deze reacties niet: het lijkt de weg van de minste weerstand. Maar is dat wel zo? Blijft er niets iets op de achtergrond kriebelen? Vragen die blijven knagen als "wat als ik..." en "hoe zou het zijn als...."?

Stel je eens voor dat je de verantwoordelijkheid en de uitdaging wél aan zou durven gaan. Dan geef je jezelf in ieder geval al één heel positief signaal: "Ik vind mezelf de moeite waard om hiermee aan de slag te gaan". En nee, er is geen garantie dat zaken precies zullen gaan zoals jij dat graag wilt. Maar tijdens het streven naar jouw persoonlijke doel(en) zal je regelmatig de kans krijgen om allerlei nieuwe inzichten over jezelf te ervaren. Inzichten waar jij weer je voordeel mee kunt doen. En daarmee zou de weg uiteindelijk wel eens belangrijker kunnen uitvallen dan de bestemming.

Verantwoording nemen (01-05-2010)

In mijn inzicht 'Persoonlijke Zingeving' van de vorige maand gaf ik al aan dat je invloed op je eigen leven kunt uitoefenen. Er zijn veel zaken die je zelf kunt bepalen en sturen. Als je je dit realiseert en daardoor ook actie onderneemt, dan houdt dat in dat je meer verantwoordelijkheid voor je eigen leven neemt.

Verantwoording nemen voor je leven. Het klinkt als een stevig statement. In de praktijk komt het er vooral op neer dat je de controle over (delen van) je leven naar je toetrekt. Nou is dit niet voor iedereen even gemakkelijk. Soms kunnen mensen het gevoel hebben dat het leven hen overkomt. Dat ze geen eigen keuzes hebben kunnen maken.
Natuurlijk zullen we van tijd tot tijd in situaties belanden waar we niet om gevraagd hebben. De vraag is dan: hoe ga je hier mee om? Blijf je passief en onderga je dit gelaten, of overzie je de mogelijkheden, vat je (uiteindelijk) de koe bij de horens en doe je er wat mee?

Nou willen we vaak wel in actie komen, maar zijn we bang voor de consequenties van onze handelingen. Als e.e.a. minder goed uitpakt dan hebben we hier soms grote moeite mee. Hier ligt echter een enorme kans voor persoonlijke groei: namelijk in het feit dat je niet alleen je successen viert, maar ook durft te leren van missers en tegenslagen. En nee, dat laatste is niet altijd even makkelijk. Maar als je de volle verantwoordelijkheid durft te nemen voor een situatie die je zelf gecreëerd hebt, blijf je dichter bij jezelf. Dit authentieke handelen resulteert vaak in een groter gevoel van eigenwaarde.

De verantwoordelijkheid die je voelt t.o.v. jezelf is gekoppeld aan een groter bewustzijn van hoe je met je leven om wilt gaan. Hoe sterker je bewust bent van de invloed die je kunt hebben op je eigen leven, en hoe meer je daar verantwoordelijkheid voor neemt, des te sterker wordt je zelfsturing. Dat betekent dat, wat je ook overkomt, waar je ook mee geconfronteerd wordt, je helderder ervaart wat de mogelijkheden zijn die een gegeven situatie je biedt.

Persoonlijke zingeving (15-04-2010)

Zingeving is één van de thema's die binnen spiritualiteit regelmatig terugkomt. Wikipedia omschrijft zingeving als "het zoeken naar de zin, de bedoeling of het doel van het leven of van grote gebeurtenissen in het leven, of het trachten dit doel zelf te scheppen". Er wordt ook aangegeven dat dit een actief proces is: iedereen geeft er een andere betekenis en waarde aan.

Voor sommigen staat zingeving o.a. voor de vraag "waarom/waarvoor zijn we hier?". Dit is voer voor lange filosofische gesprekken, ook al omdat de antwoorden toepasbaar zouden moeten zijn op iedereen. Misschien wordt er nooit een bevredigend antwoord op gevonden. Anderen houden zich meer bezig met een persoonlijke benadering van zingeving: "wat maakt dat ik een goed gevoel over mijn leven heb?". Dit is een meer praktische insteek, omdat we onszelf als uitgangspunt kunnen nemen. Het is hierbij wèl nodig om goed met jezelf in contact te staan: immers als je bij jezelf kunt nagaan of iets goed voelt, des te makkelijker kan je beslissingen nemen die bij je passen.

Persoonlijke zingeving is vaak gekoppeld aan levensvreugde, een doel hebben, betekenisvol bezig zijn. Waar kijk je dan naar? Je kan jezelf bijvoorbeeld afvragen wat belangrijk voor jou is, waarom je denkt dát dit belangrijk is, wat je nastreeft in je leven, waar je blij van wordt, wat je wilt bereiken (op korte en op lange termijn), waarom je sommige beslissingen uitstelt, enz. Als je serieus hiermee aan de gang gaat, dan groeit de bewustwording over je leven. Waar je mee bezig bent en waar je mee bezig zou willen zijn. Hoe je leven er nu uitziet en hoe je zou willen dat het eruit zag.

Misschien trek je de conclusie dat je al op de goede weg zit en dat jouw leven lekker verloopt. Misschien zie je delen van je leven die je zou willen bijsturen zodat jij een groter genoegen, een grotere flow kunt ervaren. En misschien is het noodzakelijk om beslissingen te nemen die in eerste instantie pijnlijk zijn, maar die uiteindelijk ervoor gaan zorgen dat je beter in je vel komt te zitten en een leven gaat leiden dat beter bij je past.

Soms ontstaat het inzicht dat je bepaalde onderdelen in je leven zou willen veranderen, maar dat dit in de praktijk gewoonweg niet kan. Als je in staat bent dat te accepteren, dan kan je kijken naar die zaken in je leven waar je wèl invloed op kunt uitoefenen.
Het belangrijkste is dat je jezelf de vrijheid en de ruimte geeft om daarover na te denken, en de tijd om te handelen. Je mag het zelf bepalen, je hebt het zelf in de hand. Dit houdt ook in dat je meer verantwoordelijkheid voor je eigen leven gaat nemen. Maar meer daarover een volgende keer.

Nieuwe Communicatie (15-03-2010)

In een tijd waarin de nieuwe media (internet, mobiele telefonie) hoogtij viert, lijkt de behoefte om met elkaar te communiceren steeds meer toe te nemen. Mobiele telefonie heeft de aanzet gegeven: we gingen steeds vaker bellen en sms'en. De opkomst van sociale netwerksites op internet, zoals bijvoorbeeld Hyves, Facebook, Twitter en MySpace, hebben het aantal contacten die wij met anderen hebben enorm doen groeien. We hebben talloze 'vrienden' op verschillende netwerksites, versturen grote hoeveelheden mail en twitteren over onze bezigheden en interesses.

Het roept bij mij een hele serie vragen op. Zegt deze kwantiteit van contacten iets over onze behoefte aan vriendschappelijke banden? Voelen we ons -door regelmatig op deze wijze te communiceren- bevestigd in ons bestaan? En wat delen we eigenlijk met elkaar? Op welk niveau speelt zich in het algemeen de communicatie af? Is de manier waarop de nieuwe media wordt gebruikt een weerslag van de 'echte' maatschappij?

Het is makkelijker om gedachten met anderen uit te wisselen waarbij we ons niet kwetsbaar hoeven op te stellen. Via internet kan men bijvoorbeeld spelen met anonimiteit, persoonsprofielen kunnen een fraaiere voorstelling van de werkelijkheid geven. Net als in de niet-virtuele wereld geven we ons niet zomaar bloot.
Een zekere oppervlakkigheid bij het uitwisselen van informatie via de nieuwe media valt niet te ontkennen, maar dat zegt misschien niets over de media zelf. Het zegt voornamelijk iets over hoe wij momenteel met elkaar via deze communicatievorm om wensen te gaan.

Wie weet is de nieuwe media een kweekvijver voor nieuwe vormen van communicatie, en volgt verdieping in de toekomst vanzelf. Want ik denk dat iedereen op een bepaald moment in zijn/haar leven behoefte heeft om te communiceren over wat ons echt bezighoudt. Door onze diepere gedachten en gevoelens te uiten kunnen we over onszelf leren. We vergroten ons zelfinzicht en ervaren daadwerkelijk een connectie met onszelf én met anderen. Zou dit misschien aan de basis liggen van de toenemende drang om met anderen te communiceren?

Wanneer is het goed genoeg? (01-03-2010)

(Dit is geen moraliserend stukje, ook al lijkt de titel iets anders te voorspellen. Zoals met al mijn schrijfsels op deze plek hoop ik vooral mensen een beetje bewuster te maken m.b.t. het betreffende onderwerp.)

We groeien op in een maatschappij waarin we leren om het beste uit onszelf te halen. We gaan naar school, proberen de hoogste diploma's te halen die we kunnen bereiken en gaan op zoek naar een baan. Met een beetje geluk vinden we die en ontvangen we een inkomen, maar al gauw ontdekken we dat er ook in het werkende leven meer te bereiken valt. Dus volgen we opleidingen, cursussen en workshops, doen een stapje hoger op de carrièreladder, gaan meer verdienen, kopen mooiere spullen, gaan op duurdere vakanties. Het geeft een goed gevoel dat we een lekker leven voor onszelf kunnen neerzetten. We kijken om ons heen en zien in de media en bij onze vrienden wat er nog allemaal voor ons in het verschiet ligt.

Als je iedereen om je heen ziet streven naar meer welvaart dan moet je sterk in je schoenen staan om daar tegenwicht aan te bieden. Er worden aan de lopende band nieuwe zaken gelanceerd die het leven nog aangenamer kunnen maken. Het resultaat is al gauw een knagende onrust in de achtergrond: "wil ik dat ook niet? Is dat niet iets voor mij?"

Maar waar ligt de grens? Wanneer besluiten we dat hetgeen we bereikt hebben op materieel vlak goed genoeg voor ons is?

Het is een heel subjectieve beleving, dat gevoel van 'goed genoeg'. Voor de één is dat een huisje op de hei, voor de ander een villa met sportwagen. Natuurlijk mag iedereen voor zichzelf beslissen wat hij/zij wil bereiken in zijn/haar bestaan, op welk vlak dan ook.
Zolang mensen mogelijkheden zien om verder te komen in het leven zullen ze daar gebruik van maken. Er is niets mis met het streven naar een hogere levensstandaard, maar hoe leren we om uiteindelijk tevreden te zijn met wat we hebben? En wanneer is dat moment eigenlijk aangebroken?

Wellicht is het verstandig om perioden van materiële groei af te wisselen met perioden van rust/herbezinning. De woorden 'streven naar' lijken gekoppeld aan een toekomstgerichte blik; het inbouwen van rust biedt de mogelijkheid om weer terug te keren naar het hier en nu en te genieten van hetgeen er bereikt is. Zo kan je elke keer weer vanaf een nieuw plateau terugblikken en zien wat je van je huidige status vindt. En ervaren of er nog genoeg balans is binnen de verschillende onderdelen van je leven. Of je dan ook tevreden gaat zijn met wat je hebt? Dat hangt denk ik onder meer samen met de verwachtingen die je hebt/had van je bestaan.

Er is denk ik geen pasklaar antwoord op de vraag in de titel. Iedereen zal voor zichzelf moeten uitmaken waar hij/zij naar streeft in materieel opzicht, en wat de achterliggende motivatie is. Ook hier staat bewustwording aan de basis. Als we ons maar realiseren dat er altijd wel wat te wensen overblijft. En dat is helemaal niet erg.

je eigen wekker (15-02-2010)

We zakken soms weg in de dagelijkse routine, volgen half bewust de bekende paden van ons bestaan, en vinden het wel goed zo. En waarom ook niet? Werk, partner, kinderen, vrienden, enz. vragen met grote regelmaat veel aandacht en energie. Hoe bewust moeten we dan nog met ons leven bezig zijn? We hebben het al zo druk. Er zijn immers genoeg bewijzen dat we succesvol zijn in ons bestaan: een goede baan, een mooi huis, auto voor de deur, regelmatige etentjes en vakanties...

Tsja, hoe noodzakelijk is het dan om bewust te leven? Hoe belangrijk is het om regelmatig stil te staan bij wat je leuk vindt, wat goed voelt, wat prioriteit hoort te hebben in je leven? Is een 'succesvol' leven voldoende? Of willen we meer?
We weten meestal wat we ongeveer wel of niet willen. Maar of we ons ook bewust zijn van de achterliggende gedachten? Soms herhalen we gewoon wat we altijd gezegd of gedaan hebben omdat dat zo voor de hand ligt. Of omdat dat minder energie kost om over na te denken.

Er is denk ik niks mis met sommige 'automatische' handelingen, maar het is niet de bedoeling dat zij je leven gaan beheersen. Ik vind het telkens weer fascinerend om te ervaren dat iemand, die bijvoorbeeld een levensbedreigende situatie heeft meegemaakt, vaak veel meer bewust wordt van wat er belangrijk is in zijn/haar leven. We staan vaker stil bij de 'vanzelfsprekende' zaken na de confrontatie met een situatie waardoor ons leven er nooit meer hetzelfde uit zal zien.
Dit soort heftige momenten maken ons ook eerder bewust van de onderdelen in ons bestaan die niet lekker lopen. We worden dan met onze neus op de feiten gedrukt en kunnen niet meer terugvallen op een automatische afhandeling: we moeten nu wel gaan nadenken over ons leven.

Het zou prettiger zijn als we niet op deze manier wakker geschud hoeven te worden. Misschien is het goed om van tijd tot tijd een soort 'aftastmoment' in ons bestaan in te bouwen, waarbij we tijd nemen om bovenstaande vragen aan onszelf stellen. Hoe regelmatiger we dit doen, des te sneller kunnen situaties bijgestuurd worden in de gewenste richting en realiseren we ons weer waar we mee bezig (willen) zijn. De waardering voor de 'gewone' dingen neemt toe, de zelfkennis wordt vergroot en de zelfsturing wordt sterker. Daardoor groeit de innerlijke kracht - en het geluksgevoel.

Alleen maar positief? (01-02-2010)

Ben je 100% verantwoordelijk voor je eigen geluk? Kan je onheil in je leven nog op je laten inwerken of moet je meteen een positieve stelling innemen? Is succes af te dwingen? En als dat niet lukt, ligt dat dan helemaal aan jezelf? Is ziekte een gevolg van een negatieve levenshouding? Of horen problemen en tegenslagen nou eenmaal bij het leven?

Soms lijkt het dat we zijn overgestapt van de stelling "ik heb invloed op mijn leven" naar "ik wil alleen maar positieve ervaringen en denkbeelden hebben". Sommige esoterische stromingen houden ons voor dat je, als je iets wilt, maar hard genoeg moet wensen en dan komt het vanzelf op je pad. Maar welke conclusie moet je trekken als het gewenste niet komt opdagen? Of als het fout gaat? Dat jij dan niet genoeg je best hebt gedaan? Kunnen we nog wel accepteren dat het leven niet altijd gaat zoals we het graag willen? Geloven we echt in de volledige maakbaarheid van ons bestaan?

Het leven is lang niet altijd een feest. Ieder van ons zal vroeg of laat tegenslagen voorgeschoteld krijgen. Zo nu en dan kunnen deze een flinke impact maken. Er is dan een behoorlijke tijd nodig om zaken te verwerken, bij te komen en onze positie opnieuw te bepalen. Soms is het nodig om hulp in te schakelen bij dit proces.
Wat moeten we doen als ons iets vervelends overkomt? Ons voornamelijk concentreren op de positieve kanten? Misschien werkt het beter om te kijken welke zaken écht binnen onze invloedsfeer liggen. En daarbij accepteren dat het leven altijd al uit voor- en tegenspoed heeft bestaan.

Het lijkt mij een gezonde levensinstelling als mensen moeilijke situaties niet ten koste van alles proberen te vermijden, maar (uiteindelijk) ermee aan de slag durven te gaan. Als je geconfronteerd wordt met tegenslag kan je vaak scherper ervaren hoe je in het leven staat. Een probleem wordt een uitdaging als je deze durft aan te pakken. Het zal lang niet altijd even makkelijk zijn, maar je leert op deze wijze meer over jezelf dan als je je alleen richt op de positieve onderdelen. En hierdoor kom je nèt weer wat steviger in je schoenen te staan. Op deze wijze wordt het leven meer met een open vizier tegemoet getreden. Het leerproces staat voorop; nieuwe inzichten en strategieën kunnen worden ervaren.

Het 'afdwingen' van geluk en succes lijkt de kans op frustraties, spanningen en verdrongen emoties te vergroten. Positief in het leven staan is prima, maar dan liever vanuit een ontspannen levenshouding.

lucide dromen (16-01-2010)

Sinds mijn pubertijd heb ik regelmatig lucide (=heldere, bewuste) dromen. Dit is een droomstaat waarin je tijdens een droom beseft dat je aan het dromen bent. Ik kan me herinneren dat ik de eerste paar keren met een schok wakker werd. Het is dan ook niet niks als je je plotseling gewaar wordt dat middenin je droomwereld staat. Uiteindelijk lukte het me om tijdens een lucide droom rustig te blijven en niet wakker te worden. Het resulteerde in een serie intense ontmoetingen met mijn onderbewustzijn. Het was een bijzondere en ongewone gewaarwording om te beseffen dat mijn droomwereld helemaal van mij was, en dat ik alles kon laten gebeuren wat ik maar wilde. Een eigen koninkrijk, helemaal van mij. Sindsdien heb ik geen nachtmerries meer, want ik heb mij tijdens deze dromen één voor één geconfronteerd met mijn toenmalige angsten.

Het heeft jaren geduurd voordat ik deze ervaringen met anderen durfde te delen. Ik dacht dat dit iets vreemds was, want ik hoorde er nooit iemand over praten. Mijn verbazing was dan ook groot toen ik vele jaren later op internet hele forums tegenkwam over dit onderwerp.

Het voelt heel lekker om op deze wijze 'maatjes' te zijn met je eigen onderbewustzijn. Ik weet ook altijd of ik mij in een droomwereld bevind; het voelt heel anders aan dan een wakende staat. Maar soms is het gewoon lekker om je mee te laten slepen met de gebeurtenissen in de droom.
Ik kan me tegenwoordig bijna niet voorstellen dat mensen zich geen dromen herinneren. Voor mij is het een continue stroom van inspiratie geworden, waarbij ik soms ook intensere ervaringen heb opgedaan. Daarover vertel ik een andere keer meer. Voor geïnteresseerden: Google op 'lucide dromen' en je komt allerlei interessante sites over dit onderwerp tegen.

Goed Bedoeld (02-01-2010)

Iedereen heeft het wel een keer meegemaakt: we hebben Goede Bedoelingen met een ander, maar je handeling eindigt zonder feedback. Een kennis is bijvoorbeeld in een vervelende situatie beland en je informeert hoe het ervoor staat, maar er komt geen enkele reactie. Of een vriendin moet haar huis inrichten terwijl ze geen geld heeft, maar ze gaat niet in op jouw aanbod om gratis spullen op te komen halen. Of heb je veel tijd en moeite gestoken in een groot familiefeest, maar niemand spreekt hiervoor zijn waardering uit.

Het is opvallend hoe vaak communicatie in dit soort situaties niet verloopt zoals we ons dat hadden voorgesteld. Maar wat voor verwachtingen hadden wij eigenlijk voordat we deze handeling deden?

Het probleem van goede bedoelingen is dat ze vaak geboren worden vanuit onze eigen behoeftes. Aan de basis van een Goede Bedoeling staat vaak de vraag: wat zou IK graag willen als ik in zo'n situatie was? De focus verplaatst zich op dat moment van de ander naar jou; de omstandigheden waarin de ontvanger van onze goede bedoelingen verkeert, verdwijnen naar de achtergrond. Onze verwachting is natuurlijk dat de ander zondermeer blij zal zijn met onze aandacht en onze moeite. Helaas kunnen er (voor jou onbekende) zaken spelen die ervoor zorgen dat er niet gereageerd wordt zoals jij dat had verwacht. Als er dan helemaal geen reactie komt hebben we al gauw het gevoel dat er iets fout is. Wat is er mis? Heb ik misschien iets verkeerds gezegd? Ligt het aan mij?

Het is goed om te beseffen dat het altijd aan de ander is om met een handreiking te doen wat hij/zij wil. Misschien is er op dat moment dat je het aanbiedt helemaal geen behoefte aan hulp. Of vindt je vriendin je spullen gewoonweg lelijk en durft ze dat niet te zeggen. Of denken je familieleden dat iemand anders je al bedankt heeft. En soms is er gewoon sprake van een misverstand.
Natuurlijk is het wel zo aardig om -als ontvanger- tenminste te laten blijken dat de goede bedoeling is herkend en dat het gebaar gewaardeerd wordt. Maar dan nog mag iemand zelf bepalen of hij/zij ingaat op jouw Goede Bedoelingen.

Maak er iets moois van... (01-01-2010)

...in 2010! Gefeliciteerd met het nieuwe jaar en ik wens iedereen gezondheid, veel geluk en succes! Dat dit jaar prachtige inzichten mag brengen en dromen mogen uitkomen..

Franklin

Gevoel = emotie? (15-12-2009)

Laatst had ik een gesprek met een lieve vriendin over gevoelens en emoties. Zij dacht dat het twee verschillende aanduidingen waren voor één en hetzelfde ding. Deze termen worden inderdaad vaak door elkaar gebruikt, maar zelf ervaar ik wél verschillen, al is het best lastig om dat helder uit te leggen. Op het internet zijn hierover hele verschillende interpretaties te vinden die elkaar soms tegenspreken. De onderstaande uitleg is bij lange na niet compleet, maar poogt (prikkelende) inzichten te geven.

In mijn beleving zijn gevoelens gekoppeld aan ons innerlijk, onze wezenlijke kern. Gevoelens kunnen soms in de achtergrond aanwezig zijn en pas ervaren worden als je ervoor open staat. Andere keren zijn ze duidelijker voelbaar. Ze gaan dieper dan emoties en zijn vaak standvastiger. Je kan iets voelen, zonder dat er per se een uiting aan hoeft te worden gegeven. Gevoelens kunnen iets zeggen over wat je wel of niet wilt. Door je met je gevoel bezig te houden kunnen er diepere inzichten ontstaan.

Emoties zijn uitingen die iets zeggen over de combinatie van onze innerlijke wereld en de buitenwereld. Harmonie tussen deze twee werelden zorgt voor een positieve emotie, disharmonie voor een negatieve. Daarnaast kennen we ook basale emoties die te maken hebben met ons overlevingsmechanisme. Ook kunnen emoties ontstaan uit patronen uit ons verleden. Emoties duren relatief kort en kunnen ons soms overspoelen door hun heftigheid.

Omdat we zo bekend zijn met emoties zijn we geneigd deze als de hoogste waarheid te beschouwen. We hebben de neiging om ons ermee te vereenzelvigen. Ze zijn echter maar een uitingsvorm. Dus je bént niet boos, je erváárt boosheid. En waarom ben je eigenlijk boos? Wat gebeurt er in de buitenwereld dat ervoor zorgt dat we ons geraakt voelen in ons innerlijk? Hoe kunnen we ons innerlijk zo opstellen dat dat niet meer gebeurt?

De wijze waarop je jezelf manifesteert in deze wereld is het eindresultaat van je gevoel en je emoties. Richt je je meer op je emoties dan op je gevoel, dan loop je de kans om het contact met je wezenlijke zelf kwijt te raken. Door te proberen het verschil te begrijpen vergroot je de mogelijkheid om meer begrip voor jezelf én voor anderen te krijgen.

Spiritualiteit in de zorg (01-12-2009)

De interesse in spiritualiteit is nog steeds groeiende. Ook de wetenschap houdt zich al langer bezig met dit thema. Kort geleden was ik aanwezig bij een symposium met de titel 'Spiritualiteit in Onderzoek', georganiseerd door het Helen Dowling Instituut. Er werden resultaten gepresenteerd van onderzoeken naar de rol van de spiritualiteit in de gezondheidszorg. Deze onderzoeken geven o.a. aan dat gerichte aandacht voor de spiritualiteit van de patiënt een positieve invloed op de gezondheid heeft.

Een confrontatie met een levensbedreigende ziekte, het bereiken van een nieuwe levensfase: beide zijn voorbeelden van een aanleiding om zich meer dan voorheen bezig te houden met de betekenis van het leven en de vraag hoe het eigen lot past in een groter geheel. Spiritualiteit blijkt mensen te kunnen helpen om bijvoorbeeld hun ziekte een plaats te geven. In deze onderzoeken werden aspecten van spiritualiteit beschreven als: het ervaren van betekenis in het leven, vertrouwen, zingeving, aanvaarding, het ervaren van verbondenheid met een hogere macht, met andere mensen of met de natuur.

Een grotere mate van spiritualiteit blijkt vaak samen te gaan met meer welbevinden en minder depressie, spanning en angst. Spiritualiteit beïnvloedt niet alleen het welbevinden in positieve zin, maar ook de mate waarin lichamelijke klachten worden ervaren.

Bovenstaande zijn interessante inzichten. Hopelijk wordt hier in de nabije toekomst meer aandacht, tijd en geld aan besteed, zodat meer en meer mensen de mogelijkheid krijgen om prettiger en stabieler door het leven te gaan.

onderbuikgevoel (15-11-2009)

Gisteren, op een congres voor coaches en counselors, woonde ik o.a. de workshop 'coachen op intuïtie' bij. Voor veel coaches en counselors een interessant onderwerp, want in onze gesprekken gaan we niet alleen af op wat we horen en zien, maar ook op wat we voelen. Daarbij kan intuïtie een grote rol spelen. Maar wat is intuïtie eigenlijk?

Intuïtie wordt vaak 'innerlijk weten' genoemd, of een 'onderbuikgevoel'. Het is niet tastbaar en niet aan te leren. Je kan ervoor proberen open te staan en erop te vertrouwen. Denken, analyseren en redeneren lijken het juist in de weg te staan. Je krijgt met intuitie een inzicht zonder dat dit verband lijkt te houden met de 'normale' informatiekanalen.

Het heeft best even geduurd voordat ikzelf erop durfde te vertrouwen, op dit 'weten zonder directe aanleiding'. Ik heb vroeger geleerd dat argumenten alles moesten onderbouwen. Mijn exacte opleidingen hebben hierbij een aardige duit in het zakje gedaan. Gelukkig heb ik in de loop der jaren steeds meer vertrouwen gekregen in mijn eigen intuïtie, ook al omdat ik regelmatig achteraf bevestigd werd.

Binnen de gesprekken die ik met mensen voer heb ik regelmatig inzichten via mijn 'innerlijk weten'. Soms worden er zaken niet hardop door de ander uitgesproken en dan weet je tóch dat er wat aan de hand is. Ik denk dat 'dicht bij jezelf proberen te blijven' één van de voorwaarden is om goed met intuïtie om te kunnen gaan. Afstemming op het bijbehorende gevoel lijkt beter te gaan als je jezelf hierin serieus durft te nemen. Soms is het best lastig om een intuïtief gevoel te herkennen, laat staan om aan een ander uit te leggen, maar ook hier geldt: oefening baart kunst. Sommigen leggen zelfs een verband tussen vertrouwen op je intuïtie en het vergaren van wijsheid. Misschien is het wel een heel natuurlijke wijze van verwerken van informatie die op allerlei niveau's aanwezig is.

ouwe softie (02-11-2009)

Zaterdag 31 oktober jl. was ik aanwezig bij de openingsmanifestatie van de Maand van de Spiritualiteit, georganiseerd o.a. door dagblad Trouw en de KRO. Op deze dag waren er verschillende lezingen en workshops georganiseerd die allemaal een link hadden met het thema spiritualiteit. Er waren twee zaken die mij daar meteen opvielen: de gemiddelde leeftijd van de bezoekers (rond de 50 jaar) en het feit dat driekwart van het vrouwelijke geslacht was.

Ik vroeg mij meteen af of de huidige generatie tot 30 jaar nog even weinig interesse in deze materie heeft als -zeg maar- 20 jaar geleden. Aan de lage prijzen en de onderwerpen op de manifestatie kon het bijna niet liggen: humor en spiritualiteit, seksualiteit en spiritualiteit, dans en zang en niet te vergeten het hippe mindfulness. Misschien geldt het feit nog steeds dat belangstelling voor spirituele zaken bij de meeste mensen in de loop der jaren ontstaat. Levenservaringen en de daarbij behorende vraagstukken (is dit het nu, wie ben ik, wat wil ik) zullen hierbij zeker een rol spelen.

En is spiritualiteit nog steeds voornamelijk een vrouwelijke aangelegenheid? Een man die ik op deze dag sprak, omschreef zijn spiritualiteit als een vrouwelijke kwaliteit. Zo ervaar ik dat zelf niet, want waarom zou bijv. de interesse in (en het versterken van) geestelijk welbevinden een typisch vrouwelijk aspect zijn? Wat ermee te maken kan hebben is dat, ondanks de opkomst van de metroseksuele man, onze westerse maatschappij nog niet zover is dat een man een gevoelsmens kan zijn zonder dat hij meteen als 'softie' wordt bestempeld. Het zal misschien wat langer duren voordat er een echte culturele omslag op dit gebied is gerealiseerd. Want hoe overtuig je iemand van de meerwaarde van bijv. het in contact staan met je gevoel? Dat zal je toch echt zelf moeten ervaren. Wie weet komen we er op een goede dag achter dat mannen en vrouwen veel meer kwaliteiten delen dan we ooit gedacht hadden.

Dichter bij jezelf (14-10-2009)

Als je nog jong bent bestaat het leerproces o.a. uit het kijken naar anderen en dingen na te doen. Gewenst gedrag wordt beloond en ongewenst gedrag gecorrigeerd. Dan wordt je ouder, en op een gegeven moment ontdek je dat je zelf moet gaan bepalen wat goed voor je is. Eigen verantwoordelijkheid nemen voor je daden én voor je denken. Maar wanneer is dat moment eigenlijk aangebroken? Als je in de puberteit bent? Als adolescent? Volwassene?

Ik ben nog lang op zoek geweest naar goedkeuring van anderen. Alsof de buitenwereld beter wist wat goed voor mij was dan ikzelf. Het is mij nooit echt duidelijk geweest dat ik naar mijzelf kon luisteren. Pas rond mijn 22e kwam ik (weer) in aanraking met mijn innerlijke stem. Ik moest weer leren luisteren naar mijzelf, het gevoel weer leren herkennen die aangaf wat goed voor mij is.

In de loop der jaren kreeg ik de indruk dat sommige mensen nooit echt goed naar zichzelf hebben leren luisteren. Die richten zich meer op de buitenwereld dan op hun eigen gevoelsleven. Zolang iemand zich daar lekker bij voelt is daar denk ik niets mis mee, maar wat als er belangrijke levenszaken mis gaan? Dan is het toch wel handig dat je bij je gevoel kan komen en kan begrijpen wat er in je omgaat. Ik heb mogen ervaren dat, door dicht bij mezelf te blijven, er uiteindelijk een krachtige basis ontstond die mij geholpen heeft om verschillende levensfasen door te maken. Misschien is dit wat sommigen 'in je kracht staan' noemen. Ik wens dit iedereen toe; het is een heel lekker gevoel.

Wat dénk je wel? (01-10-2009)

Er bestaat in de wereld van de spiritualiteit vaak nog het idee dat je niet (negatief) mag oordelen over een ander. Volgens sommigen is dit niet goed, omdat we meestal niet het hele verhaal kennen van de ander en de situatie waarover we oordelen. Als oordelen verdwijnen zou er liefde overblijven.

Ik vraag me af of dit zo werkt. Als ik in mijn hoofd over een ander oordeel dan besef ik mij dat ik dat doe en waarom ik oordeel. Dit oordeel zegt meestal meer over mijzelf dan over de ander. Ik leer er veel van door erover na te denken en het soms te delen met anderen en hun visie te horen. Het lijkt mij beter om bewuster te worden van dit proces van oordelen in plaats van het krampachtig te ontkennen. We oordelen graag positief, maar negatief mag dus niet. Foei.

Probeer het maar te ontkennen, maar we zijn met zijn allen grootgebruikers van hokjes, normen en waarden en soms is heel erg lekker en overzichtelijk als daar van alles in gepropt kan worden. Belangrijk is dan wel dát je je uiteindelijk beseft dat je dit doet.

Zodra echter de oordelen in je hoofd zichtbaar worden in je handelen is het een ander verhaal. Het oordeel in je hoofd is van jezelf, je eigen waarheid. Als je hiernaar gaat handelen betrek je de ander erbij. Dan is goed om bewust te zijn van de reikwijdte van je oordeel en je handeling. Ben je wel barmhartig genoeg geweest? Heb je de ander genoeg kansen gegeven om één en ander recht te zetten? Ben je bereid meer begrip te tonen? Of is de tijd gekomen om jezelf in bescherming te nemen?

Een laatste gedachte: oordelen kan liefde inderdaad in de weg staan. Maar een wereld zonder oordelen is in mijn ogen niet plotseling een wereld vol liefde.

Helder (09-09-2009)

Het wordt me steeds duidelijker hoe mijn aandacht werkt. Door aandacht te geven aan iemand of aan een situatie wordt het onderwerp van mijn aandacht als het ware in een spotlicht gezet in mijn hoofd. Dat maakt het makkelijker om op diegene of die situatie te concentreren. Werkt al een leven lang prima.
Helaas blijkt dit foefje ook te werken bij hersenschimmen. Door aandacht te geven aan een angstige of vervelende gedachte wordt deze net zo makkelijk in het spotlicht gezet. Maar omdat het om een niet-bestaande situatie gaat is de lichtschakelaar in mijn brein blijkbaar niet zo makkelijk te vinden. Met als gevolg dat het spotlicht niet zomaar kan worden uitgezet: mijn aandacht blijft maar gericht op de hersenschim.
Wat mij zo fascineert is dat ik soms gehypnotiseerd lijk door dat felle licht op die hersenschim. Alsof ik nergens anders meer naar kan kijken. Een bioscoopscherm vol angstige verwachtingen. Of een caleidoscoop van negatieve gedachten. En als ik voorzichtig op zoek wil gaan naar de lichtknop dan ervaar ik een raar soort leegte. Wat wél (tijdelijk) werkt is de spot ergens anders op te richten door middel van afleiding: een boek lezen, surfen op internet of kijken naar tv. Meditatie werkt nóg grondiger: die trekt gewoon de stekker van de spot eruit. Zonder die rare leegte ervoor in de plaats te zetten. Nu alleen nog achterhalen waarom ik niet vaker mediteer...

Lief (01-09-2009)

Iemand schreef eens: 'Kritiek is vertrouwd, lief zijn doet pijn'. Het woord liefde wordt meestal niet geassocieerd met dagelijkse handelingen.
Wees eens lief voor anderen. Wees lief voor jezelf. Als je deze twee zinnen leest, denk je dan dat ze aan een kind of aan een volwassene gericht zijn? Het lijkt wel of de liefdevolle en stimulerende aanpak voornamelijk beperkt blijft tot de kindertijd en dat je als volwassene vooral (ook door jezelf) gewezen wordt op je fouten. Hoeveel van ons zijn gewend om zichzelf bij te sturen op basis van negatieve kritiek?
Misschien klinkt een 'liefdevolle benadering' tegenwoordig te soft. Een reactie op de jaren zestig? En hoe zit het met ons werk? Zijn authentiek/liefdevol/succesvol wel te combineren in een zakelijke omgeving? Vriendelijkheid wordt nog gewaardeerd; zachtaardigheid is niet bepaald een pré in het bedrijfsleven. Stel je toch voor als we tegen onze collega's zouden zeggen: 'Laten we vandaag eens lief zijn voor elkaar'. Grote kans dat er minutenlang naar adem gehapt moet worden....

Volwassen benadering (06-08-2009)

Ik kan me een discussie herinneren zo rond mijn vijfendertigste met een vijftigjarige en een vijfentwintigjarige man over het thema volwassenheid. Ik was van mening dat geestelijke volwassenheid gelijke tred hield met geestelijke groei: dat je op een gegeven moment misschien wel kon zeggen dat je een volwassen kijk op jezelf en de wereld had, maar daarnaast ook nog steeds verder kon groeien. Bij dit groeiproces zou je ook twijfels kunnen ervaren, omdat je van tijd tot tijd je bestaande standpunten weer onder de loep neemt. Beide mannen vonden dit grote onzin: je bent gewoon volwassen na je adolescentie. Punt. Zij zagen elke twijfel op dit gebied als bewijs voor iemands eigen onvolwassenheid.
Jaren later las ik in het blad Mind Magazine de term 'levensloopopvatting'. Hierbij wordt een leven opgedeeld in verschillende fasen, die elk gekoppeld zijn aan verschillende leerprocessen en vaardigheden. Je bent niet meer 'klaar' op je vijfentwintigste, je ontwikkelt je een leven lang. Het woord volwassenheid heeft in deze context aan betekenis ingeboet. Wat zouden mijn discussiepartners van toen er nu van vinden?

hier en nu (01-08-2009)

Waarom is het zo moeilijk om in het hier en het nu te blijven? We blijven treuren om wat is geweest, of we maken ons zorgen om wat gaat komen. Niet dat het geen zin heeft om na te denken over het verleden en de toekomst, maar zodra het ons gaat dwarszitten dan hebben we een probleem. Zo heeft het kijken naar de toekomst ook zijn voordelen: we kunnen anticiperen op situaties en ons voorbereiden. Maar als de toekomst ons hoofdbrekens bezorgt en we in bed liggen te malen over wat er ZOU kunnen gaan gebeuren, dan drukt dat een enorm negatief stempel op ons bestaan. Misschien is het beter om bij alle gedachten over het verleden en de toekomst je af te vragen of ze nog iets nieuws brengen waar je echt wat aan hebt, waar je beter van wordt. Zo niet, dan wordt het tijd om je te richten op het NU, dit moment. Dat is het enige dat echt gebeurt; de rest zit in je hoofd.

het zwarte gat (23-07-2009)

Bij de zoektocht naar jezelf kom je soms dingen tegen die je liever niet wilt weten. Eigenschappen die je bijvoorbeeld niet zo graag bij jezelf ziet. Of inzichten die haaks blijken te staan op waar je altijd in geloofd hebt. Je ego zoekt naar houvast en zal met moeite het vertrouwde opgeven, ook al weet je dat dit beter voor je is.
Mensen willen soms zichzelf niet beter leren kennen, omdat ze bang zijn voor wat ze eventueel tegenkomen. Maar je hele leven zal niet plotseling 1 grote leugen blijken te zijn als je goed naar jezelf kijkt. Er zullen altijd waarheden zijn die geldig blijven, onder welke omstandigheden dan ook. Soms kunnen nieuwe inzichten in onszelf een schok teweeg brengen, omdat ze de fundamenten van ons bestaan raken. Nieuwe waarheden vervangen dan de oude; er zal geen 'zwart gat' ontstaan waarin je wordt opgeslokt.

Bewegen of stilstaan? (30-06-2009)

Het is moeilijker dan het lijkt: even stoppen met streven en stil te blijven staan bij wat je hebt. We zijn zo gewend in onze westerse maatschappij om te leren, te verbeteren en te groeien dat we vergeten om regelmatig pas op de plaats te maken en te genieten van wat er al is, wat je al hebt bereikt.
Stilstaan wordt al gauw ervaren als negatief, als achteruitgang. En ben je in beweging dan blijft er altijd wel wat te wensen over. Als je alles al hebt dan ga je je weer druk maken hoe je het kunt behouden. Welk moment is geschikt om de knop in je hoofd om te draaien en je even gelukkig te voelen met hetgeen je tot nog toe gecreeërd hebt?

relatieleer (15-06-2009)

Zou het helpen om kinderen op de middelbare school te laten kennismaken met iets als 'relatieleer'? Of bestaat zoiets al? We leren van alles op school, veel feitenkennis en ook seksuele voorlichting om vroegtijdige zwangerschappen te voorkomen en geslachtziekten te vermijden. Maar informatie over belangrijke levenszaken als vriendschappen en liefde worden we geacht via onze ouders en vrienden op te doen. En anders wel door praktijkervaring. Maar wat als onze voorbeelden niet deugen? Als we vervelende of misschien wel traumatische ervaringen op relatiegebied hebben opgedaan en nooit geleerd hebben dat het ook anders kan? Zou het handig kunnen zijn om kinderen voorbeelden te geven over hoe vriendschappen kunnen verlopen? Hoe verschillende soorten liefdesrelaties in elkaar zitten? Zou dat niet een handige basis zijn en veel onzekerheid en misverstanden later kunnen voorkomen?

ik ben (03-05-2009)

Je ziet steeds meer cursussen op het gebied van authenticiteit. We hebben allemaal sociale maskers die we gebruiken om ons soepel door de maatschappij te bewegen. Denk maar aan situaties die een bepaald gedrag van ons vragen, zoals begrafenissen en bruiloften. In sommige gevallen zijn mensen zo sterk op waardering van anderen gericht dat ze niet goed meer weten wie ze zijn en wat ze zelf willen. Zij zullen weer moeten leren om goed naar zichzelf te luisteren.
Ik vraag me af in hoeverre mensen authentiek leven verwarren met egoïsme. Als je jezelf goed kent en daar volledig naar leeft zonder een compromis te willen doen dan vergeet je misschien wat voor invloed dit heeft op je relaties met anderen. Een authentiek persoon, oftewel iemand die zichzelf goed kent, kan ervoor kiezen om zich niet authentiek te gedragen. Met andere woorden, hij/zij past zich aan de situatie aan. Zolang dit een bewuste keuze is hoeft er geen probleem te zijn.

oprechte interesse (05-04-2009)

Zo af en toe constateer ik een vervlakking in de wijze waarop we in onze samenleving met elkaar omgaan. Soms zijn we zo druk bezig met ons eigen bestaan dat we het niet kunnen opbrengen om oprecht in elkaar geïnteresseerd te zijn. Kunnen we nog makkelijk bij elkaar terecht voor onze uitjes én onze sores? Weten we nog wel van onze vrienden en familie wat hen daadwerkelijk bezighoudt? Bestaat de verjaardagsvisite alleen nog maar uit praatjes over verbouwingen en leaseauto's?

meningen hebben (01-03-2009)

Ik kan me de eerste keer herinneren dat ik besloot om nou eens niet overal een mening over te hebben. Ik kom het vooral bij mannen tegen: de neiging om de ander te overtuigen van Jouw Mening! Er spelen dan twee aspecten mee: het feit dát je een mening hebt en deze durft te uiten, en de verhoging van de status binnen de groep als je je gelijk weet te halen. Wat me destijds verbaasde was het verschil dat ik zag tussen een discussie met uitsluitend mannen en eentje met uitsluitend vrouwen. De mannen (in dit voorbeeld automatiseerders) waren vooral met hun eigen verhaal en argumenten bezig en luisterden nauwelijks inhoudelijk naar elkaar. Ze probeerden elkaar af te troeven en zwakke argumenten te ridiculiseren. De vrouwendiscussie had als belangrijkste eigenschappen dat ze elkaar lieten uitpraten, begrip voor elkaars standpunten toonden en meeleefden met de elkaars emoties.
Deze ervaring zal vast niet altijd opgaan, maar ik kom het wel met grote regelmaat tegen.

Moeten versus willen (23-02-2009)

Hoe vaak zeggen we tegen ons zelf: "Ik moet nog even boodschappen doen". "Ik moet nog even dit of dat afmaken". "Ik moet nog een cadeautje kopen voor mijn nicht". Wat een stress zit er achter dat MOETEN. Als we nou eens MOETEN vervangen door WILLEN, dan hebben we meteen twee vliegen in één klap: we ervaren minder stress en voelen meer controle over onze handelingen. Toch betrap ik mezelf erop dat het er telkens weer insluipt. Vooral als er tijdsdruk achter de handelingen zit. Misschien voornamelijk een kwestie van prioriteiten stellen?

mijn waarheid (16-01-2009)

Ik geloof niet in absolute waarheden. Je ervaart de wereld door de filters van je opvoeding, je ervaringen en de daaruit voortkomende gedachten en ideeën. Ieder heeft -in mijn beleving- zijn eigen waarheden in de loop van zijn bestaan opgebouwd.
Volgens mij is er geen noodzaak voor absolute waarheden. Iedereen kan over elk denkbaar onderwerp een eigen waarheid hebben. Ik maak wél een onderscheid tussen het hebben van een eigen waarheid en of je deze naar buiten gaat brengen, in woord of in daad. Als je dat laatste doet, verwacht je dan dat anderen jouw waarheden gaan accepteren? Of uit je jezelf alleen zodat een ander jouw innerlijke wereld beter leert kennen? Zolang je elkaar respecteert kunnen er interessante discussies ontstaan. Als je je echter vereenzelvigt met je eigen waarheden en gelooft dat je niet anders kan dan daarnaar te handelen, dan heb je denk ik snel een probleem. Want we zijn niet alleen in deze maatschappij. Om een leefbare samenleving mogelijk te maken zullen mensen bereid moeten zijn compromissen te maken. De volgende vraag dringt zich op: is het belangrijk om waarheden te hebben? Of zijn dit alleen maar uitingen van het Ego?

alleen of eenzaam? (04-12-2008)

Laatst sprak ik met een alleengaande vriendin over het verschil tussen alleen zijn en eenzaamheid. Het viel ons op dat er best veel mensen zijn die "alleen zijn" associëren met eenzaamheid. En dat terwijl er in vaste relaties ook vaak eenzame momenten te herkennen zijn. Hoeveel mensen zouden er eigenlijk kiezen voor een vaste relatie, gebaseerd op liefde? En hoeveel kiezen voor een vaste relatie in een poging om eenzaamheid uit hun leven te bannen? Of om de status, "omdat het zo hoort"? Als je je bewust bent waarom je een bepaalde keuze maakt en je voelt je goed daarbij, dan is er geen probleem. Het wordt een ander verhaal wanneer je jezelf iets voorspiegelt wat niet overeenkomt met de werkelijkheid. Iedereen heeft zo zijn redenen om zijn/haar leven op een bepaalde manier in te richten. Helaas is lang niet iedereen eerlijk tegenover zichzelf als het gaat om de aanleiding.

geen tijd (14-11-2008)

We hebben het tegenwoordig allemaal druk. Je kent het vast wel: degene met wie je een afspraak wil maken kijkt minutenlang peinzend in zijn agenda en zucht "Hmmmmmhh....wat dacht je van volgende maand?".
Hebben we het ècht zo druk of heeft het meer met prioriteiten te maken? Van alles eist onze aandacht en energie: partner, werk, en kinderen. Is een volle agenda tegenwoordig een statussymbool? Zegt dat iets over onze interessante en boeiende levens? Of willen we gewoonweg teveel: een gezin, een mooi huis, een grote auto, een goedbetaalde baan?

Balans (22-10-2008)

Herken je dit? Kies je voor zekerheid en veiligheid dan bestaat de angst om te vervallen in passiviteit. Zet je dingen in beweging dan schiet de stress er weer in doordat je je op onbekend terrein begeeft. Je hoopt te ontspannen door niets te doen, maar stress ligt op de loer juist vanwege het feit dat er niets gebeurt. Het is een constante zoektocht naar balans tussen stilstaan en genieten van wat je hebt, en verder groeien.